YAPAY ZEKÂ TABANLI EĞİTİM ARAÇLARININ SOSYAL BİLİMLERDEKİ ÖĞRENME SÜREÇLERİNE VE EĞİTİM YÖNETİMİNE ETKİSİ: ETİK, ERİŞİLEBİLİRLİK VE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK PERSPEKTİFİ
THE IMPACT OF AI-BASED EDUCATIONAL TOOLS ON LEARNING PROCESSES AND EDUCATIONAL MANAGEMENT IN THE SOCIAL SCIENCES: PERSPECTIVES ON ETHICS, ACCESSIBILITY, AND SUSTAINABILITY
- Tez No: 1013787
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET AKIN BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Yapay zeka, Yapay zeka okuryazarlığı, Yükseköğretim, Artificial intelligence, Artificial intelligence literacy, Higher education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, yükseköğretimde öğrenme, araştırma ve bilgi hizmetleri süreçlerinde önemli değişimlere yol açmaktadır. Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ teknolojilerinin yükseköğretimde öğrenme, araştırma ve bilgi hizmetleri süreçlerine etkilerini öğrenci ve kütüphaneci görüşleri doğrultusunda incelemektir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 10 öğrenci ve 10 kütüphaneci olmak üzere toplam 20 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırma verileri, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda katılımcı görüşlerinin altı ana tema altında toplandığı belirlenmiştir. Bulgular, yapay zekâ teknolojilerinin öğrenme ve araştırma süreçlerini kolaylaştırdığını, bilgiye erişimi hızlandırdığını ve akademik içerik üretiminde önemli katkılar sağladığını göstermektedir. Bununla birlikte yapay zekâ okuryazarlığı, erişim olanakları, etik kullanım, akademik dürüstlük, güvenilirlik, veri gizliliği ve algoritmik önyargılar gibi konuların önemli tartışma alanları olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapay zekânın üniversite kütüphanelerinde bilgi hizmetlerinin geliştirilmesi, kullanıcı desteği ve karar destek süreçlerinde önemli bir potansiyele sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak yapay zekâ teknolojilerinin yükseköğretimde öğrenme, araştırma ve bilgi hizmetleri alanlarında önemli fırsatlar sunduğu; ancak bu fırsatların etkili ve sürdürülebilir biçimde değerlendirilebilmesi için yapay zekâ okuryazarlığının geliştirilmesi, etik ilkelerin benimsenmesi ve kurumsal politikaların oluşturulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Rapid developments in artificial intelligence technologies are leading to significant changes in learning, research, and information services within higher education. The aim of this study is to examine the effects of artificial intelligence technologies on learning, research, and information service processes in higher education based on the views of students and librarians. The study was conducted using the phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group consisted of 20 participants, including 10 students and 10 librarians, selected through purposive sampling. Research data were collected through face-to-face interviews using a semi-structured interview form developed by the researcher. The obtained data were analyzed through thematic analysis. The findings revealed that participants' views were grouped under six main themes. The results indicate that artificial intelligence technologies facilitate learning and research processes, accelerate access to information, and make significant contributions to academic content creation. However, issues such as AI literacy, access opportunities, ethical use, academic integrity, reliability, data privacy, and algorithmic bias emerged as important areas of concern. Furthermore, artificial intelligence was found to have substantial potential in improving information services, user support, and decision-support processes within university libraries. In conclusion, artificial intelligence technologies offer significant opportunities for learning, research, and information services in higher education. However, to ensure the effective and sustainable use of these opportunities, it is necessary to enhance AI literacy, adopt ethical principles, and develop institutional policies.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarında üretken yapay zekâ okuryazarlığının modellenmesinde etik ve sosyal risk farkındalığı, teknolojiyle öğretim yapmaya ilişkin duygular ve kişisel değişkenlerin rolü
The role of ethical and social risk awareness, emotions related to teaching with technology, and personal variables in modeling generative artificial intelligence literacy among pre-service teachers
FIRAT YAŞAR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE YILDIZ DURAK
- The impact of artificial intelligence-based feedback on students' self-efficacy in academic writing classes
Akademik yazma derslerinde yapay zekâ tabanlı geri bildirimin öğrencilerin öz yeterlilikleri üzerindeki etkisi
SİNEM AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ AYDIN
- Prıorıtızatıon of socıal medıa advertısıng channels ınonlıne retaılıng by an aı-drıven mcdm framework
Çevrimiçi perakendecilikte sosyal medya reklamkanallarinin yapay zeka destekli bir çkkv çerçevesiyleönceliklendirilmesi
SABA MOSTAFAEI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF İLKER TOPCU
- Exploring prep school instructors' usage of AI based on UTATUT2 model
UTAUT2 modeline dayalı olarak hazırlık okulu eğitmenlerinin yapay zekâ kullanımının incelenmesi
EDWARD FRANCIS WILLIAM CAUDWELL
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP CÖMERT
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ