Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeyleri ile çevreye yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between social studies teacher candidates ecological citizenship levels and their environment attitudes
- Tez No: 1013939
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALPAY AKSİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Amasya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeyleri ile çevreye yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışma, nicel araştırma yaklaşımıyla ve ilişkisel tarama modeliyle yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi ve Amasya Üniversitesi'nde öğrenim gören 1., 2., 3. ve 4. sınıf düzeyindeki toplam 316 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler“Ekolojik Vatandaşlık Ölçeği”ve“Yeni Çevresel Paradigma Ölçeği”aracılığıyla toplanmış; analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanında bağımsız örneklem t-testi, ANOVA ve Pearson korelasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular, öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeylerinin orta düzeyde, çevresel tutumlarının ise çevre merkezci eğilimde olduğunu göstermiştir. Cinsiyet değişkenine göre anlamlı fark görülmezken, 4. sınıf öğrencilerinin ekolojik vatandaşlık düzeyleri alt sınıflara göre daha yüksek bulunmuştur. Kırsal bölgede yaşayan, çevre eğitimi alan, sivil toplum kuruluşu üyesi olan, çevre kampanyalarına katılan ve enerji tasarruflu cihaz kullanan adayların puanlarında anlamlı farklar saptanmıştır. Yeni Çevresel Paradigma (NEP) bulgularına göre adayların çevreye yönelik tutumları genel olarak yüksek düzeydedir. Katılımcıların çevre merkezci yaklaşımlarının güçlü, insan merkezci yaklaşımlarının ise daha zayıftır. Çevre kampanyalarına katılım ve su sorumluluğu hissi gösteren öğretmen adaylarının çevre merkezci tutumlarının daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Pearson korelasyon analizi sonuçları, ekolojik vatandaşlık genel puanı ile çevre merkezci yaklaşım (r=.231, p<.01) ve Yeni Çevresel Paradigma genel puanı (r=.124, p<.05) arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Ancak insan merkezci yaklaşım ile ekolojik vatandaşlık arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Ekolojik vatandaşlığın alt boyutları olan katılım, sürdürülebilirlik, sorumluluk ve hak-adalet boyutları arasında ise güçlü pozitif ilişkiler gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeyleri ve çevresel tutumlarının olumlu yönde olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the relationship between social studies pre‑service teachers' levels of ecological citizenship and their attitudes toward the environment. The research was conducted through a quantitative research approach based on the relational survey model. The study group consisted of a total of 316 social studies pre‑service teachers studying in the 1st, 2nd, 3rd, and 4th grades at Samsun Ondokuz Mayıs University and Amasya University during the 2024–2025 academic year. Data were collected by means of the Ecological Citizenship Scale and the New Environmental Paradigm (NEP) Scale. Descriptive statistics, independent samples t‑test, ANOVA and Pearson correlation analysis were used to analyze the data. The findings revealed that the ecological citizenship levels of the participants were generally moderate and their environmental attitudes tended toward an ecocentric orientation. No significant difference was found in terms of gender; however, senior students had higher ecological citizenship levels than those in lower grades. Significant differences were determined among participants living in rural areas, those who had received environmental education, were members of non‑governmental organizations, participated in environmental campaigns, or used energy‑saving devices. According to the NEP results, the participants' attitudes toward the environment were generally high, with strong ecocentric and weaker anthropocentric orientations. It was also found that participation in environmental campaigns and a sense of water responsibility were associated with stronger ecocentric attitudes. Pearson correlation analysis indicated positive and significant relationships between the overall ecological citizenship score and both the ecocentric orientation (r = .231, p <.01) and the overall NEP score (r = .124, p <.05). However, no significant relationship was found between the anthropocentric orientation and ecological citizenship. Strong positive correlations were observed among the sub‑dimensions of ecological citizenship, namely participation, sustainability, responsibility, and justice. In conclusion, it was determined that social studies pre‑service teachers' levels of ecological citizenship and environmental attitudes were generally positive and mutually reinforcing.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlık düzeylerinin belirlenmesi
Determination of ecological citizenship levels of social studies teacher candidates
HÜLYA YOLALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜNSAL BEKDEMİR
- Öğretmen adaylarının küresel iklim değişikliği farkındalığı, sürdürülebilir kalkınma farkındalığı ve ekolojik vatandaşlık düzeyleri arasındaki ilişkinin modellenmesi
Modeling the relationship between pre-service teachers' global climate change awareness, sustainable development awareness and ecological citizenship levels
DİLAN KURUYER
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESEN DURMUŞ
- Sosyal bilgiler dersini öğretmen adaylarının ekolojik vatandaşlığı bağlamında değerlendirmek: Bir gömülü teori çalışması
Evaluating social studies course in the context of pre-service teachers' ecological citizenship: A grounded theory study
CANER DALLI
Doktora
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCENK HAMARAT
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik ayak izi farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of ecological footprint awareness levels of social studies teachers
RECEP OCAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT BAYRAM YILAR
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik okuryazarlığa ilişkin farkındalık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the awareness levels of social study teachers on ecological literacy
SEMA BOZKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DANYAL TEKDAL