Psöriazis hastalarında metotreksat ve biyolojik ajan tedavilerinin demodex yoğunluğu üzerine etkilerinin retrospektif değerlendirilmesi: Başlangıç ve dördüncü ay bulguları
Retrospective evaluation of the effects of methotrexate and biologic agent therapies on demodex density in patients with psoriasis: Baseline and fourth-month findings
- Tez No: 1013981
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ETEM ARICA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Dermatoloji, Dermatology
- Anahtar Kelimeler: Psoriasis, Demodex, metotreksat, biyolojik tedavi, sekukinumab, iksekizumab, risankizumab, guselkumab, bimekizumab, Psoriasis, Demodex, methotrexate, biologic therapy, secukinumab, ixekizumab, risankizumab, guselkumab, bimekizumab
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Genel Dahiliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Psoriasis, immün aracılı mekanizmalarla gelişen kronik inflamatuar bir deri hastalığıdır. Demodex spp. insan derisinde özellikle yüz bölgesinde yerleşebilen kalıcı ektoparazitlerdir ve immün sistemin baskılandığı durumlarda yoğunluklarının artabileceği bildirilmektedir. Bu çalışmada, psoriasis vulgaris tanısı ile izlenen ve son dört ay içerisinde sistemik tedavi kapsamında metotreksat veya biyolojik ajan tedavisi başlanan hastalarda başlangıç ve 4. ay Demodex yoğunluklarının değerlendirilmesi, tedavi grupları arasında Demodex değişimi ve pozitifleşme sıklıklarının karşılaştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri ve Zührevi Hastalıkları Anabilim Dalı'nda 28/08/2024–28/11/2025 tarihleri arasında psoriasis vulgaris tanısı ile takip edilen ve sistemik tedavi kapsamında metotreksat veya biyolojik ajan tedavisi alan toplam 110 hasta dahil edildi. Hastane bilgi yönetim sistemi üzerinden L40.0 psoriasis vulgaris ve L40.9 tanımlanmamış psoriasis ICD kodları tarandı. Hastaların metotreksat, sekukinumab, iksekizumab, bimekizumab, risankizumab ve guselkumab tedavilerine ait başlangıç ve 4. ay verileri değerlendirildi. Demodex yoğunluğu alın, sağ yanak ve sol yanak bölgelerinde değerlendirildi. Hastaların demografik özellikleri, PASİ skorları, psoriasis süresi, geçmiş tedavi öyküsü, yüz bulguları ve cilt bakım alışkanlıkları kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 110 hastanın %51,8'i erkek, %48,2'si kadındı. Yaş medyanı 43 yıl, PASİ skoru medyanı 6,9 ve psoriasis süresi medyanı 5 yıl idi. Yeni başlanan tedaviler incelendiğinde hastaların %30,9'una metotreksat, %69,1'ine biyolojik ajan tedavisi başlandığı görüldü. Biyolojik ajanlar içinde en sık kullanılan tedaviler sekukinumab ve risankizumab idi. Başlangıçta Demodex yoğunluğu yüz bölgeleri arasında anlamlı farklılık gösterdi ve bu farkın özellikle yanak bölgelerindeki yüksek değerlerden kaynaklandığı görüldü. Dördüncü ayda da bölgeler arasındaki anlamlı fark devam etti. Başlangıç ve 4. ay Demodex indeksleri karşılaştırıldığında değerlendirilen yüz bölgelerinde Demodex sayısında istatistiksel olarak anlamlı artış saptandı. Herhangi bir yüz bölgesinde Demodex artışı %90,9, pozitifleşme oranı ise %35,5 olarak bulundu. Metotreksat ve biyolojik ajan grupları karşılaştırıldığında Demodex değişimi, Demodex artışı ve pozitifleşme oranları açısından anlamlı fark saptanmadı. Anti-IL17 ve anti-IL23 II tedavi grupları arasında da Demodex değişimi ve pozitifleşme açısından anlamlı fark izlenmedi. İlaçlar tek tek değerlendirildiğinde, çoğu karşılaştırmada anlamlı fark bulunmazken, sekukinumab grubunda sağ yanakta Demodex artışı metotreksata göre daha yüksek bulundu. İksekizumab grubunda ise alın bölgesinde pozitifleşme metotreksata göre anlamlı derecede yüksek saptandı. Demografik ve klinik değişkenler içinde 40 yaş ve üzeri olmanın Demodex pozitifleşmesi için bağımsız risk faktörü olduğu belirlendi. Sonuç: Psoriasis vulgaris hastalarında metotreksat ve biyolojik ajan tedavileri sonrasında 4. ayda değerlendirilen yüz bölgelerinde Demodex yoğunluğunda anlamlı artış izlenmiştir. Ancak genel olarak metotreksat ve biyolojik ajan tedavileri arasında Demodex artışı ve pozitifleşme açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Anti-IL17 ve anti-IL23 grupları arasında da benzer sonuçlar elde edilmiştir. Buna karşın bazı biyolojik ajanlarda belirli yüz bölgelerinde daha belirgin Demodex artışı veya pozitifleşme gözlenmiştir. Kırk yaş ve üzeri olmanın Demodex pozitifleşmesi için bağımsız risk faktörü olması, tedavi sürecinde yaş faktörünün de dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir. Psoriasis hastalarında sistemik tedavi öncesi ve sonrası Demodex yoğunluğunun izlenmesi, özellikle yüz bulguları bulunan hastalarda klinik değerlendirmeye katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: Psoriasis is a chronic inflammatory skin disease mediated by immune mechanisms. Demodex spp. are permanent ectoparasites that commonly colonize the facial skin, and their density may increase under conditions associated with immune suppression. This study aimed to evaluate baseline and fourth-month Demodex densities in patients with psoriasis vulgaris who started systemic treatment with methotrexate or biologic agents, and to compare Demodex changes and positivity rates between treatment groups. Materials and Methods: This retrospective study included 110 patients with psoriasis vulgaris who were followed at the Department of Dermatology and Venereology, Faculty of Medicine, Karadeniz Technical University, between August 28, 2024, and November 28, 2025, and who received methotrexate or biologic agent therapy as systemic treatment. ICD codes L40.0 for psoriasis vulgaris and L40.9 for unspecified psoriasis were screened through the hospital information management system. Baseline and fourth-month data of patients receiving methotrexate, secukinumab, ixekizumab, bimekizumab, risankizumab, and guselkumab were evaluated. Demodex density was assessed in the forehead, right cheek, and left cheek regions. Demographic characteristics, PASI scores, disease duration, previous treatment history, facial clinical findings, and skin care habits were recorded. Results: Among the 110 patients included in the study, 51.8% were male and 48.2% were female. The median age was 43 years, the median PASI score was 6.9, and the median duration of psoriasis was 5 years. Regarding newly initiated treatments, 30.9% of the patients received methotrexate and 69.1% received biologic agents. Secukinumab and risankizumab were the most commonly used biologic agents. At baseline, Demodex density differed significantly between facial regions, mainly due to higher values in the cheek regions. This regional difference persisted at the fourth-month evaluation. When baseline and fourth-month Demodex indices were compared, a statistically significant increase in Demodex counts was observed in the evaluated facial regions. Demodex increase in at least one facial region was detected in 90.9% of the patients, while the overall positivity conversion rate was 35.5%. No statistically significant difference was found between methotrexate and biologic agent groups in terms of Demodex change, Demodex increase, or positivity conversion. Similarly, no significant difference was observed between anti-IL17 and anti IL23 treatment groups. When individual drugs were evaluated, most comparisons showed no significant difference; however, secukinumab was associated with a significantly higher Demodex IV increase in the right cheek compared with methotrexate. Ixekizumab was associated with significantly higher positivity conversion in the forehead region compared with methotrexate. Among demographic and clinical variables, age ≥40 years was identified as an independent risk factor for Demodex positivity conversion. Conclusion: In patients with psoriasis vulgaris, Demodex density increased significantly in the evaluated facial regions at the fourth month after methotrexate or biologic agent therapy. However, no overall significant difference was found between methotrexate and biologic agents in terms of Demodex increase or positivity conversion. Anti-IL17 and anti-IL23 groups also showed similar outcomes. Nevertheless, certain biologic agents were associated with more prominent Demodex increase or positivity conversion in specific facial regions. The finding that age ≥40 years was an independent risk factor for Demodex positivity conversion suggests that age should be considered during follow-up. Monitoring Demodex density before and after systemic treatment in patients with psoriasis may contribute to clinical assessment, particularly in patients with facial symptoms.
Benzer Tezler
- Psoriasis hastalarında metotreksat ve biyolojik ajan tedavilerinin depresyon ve anksiyete semptomları üzerine etkisi
The effects of methotrexate and bi̇ologi̇c treatments on depression and anxiety symptoms in patients with psoriasis
ECE UĞURER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
DermatolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLKNUR ALTUNAY
- Sistemik konvansiyonel ve/veya biyolojik ajan tedavisi alan 65 yaş ve üzeri orta-şiddetli psöriasis hastalarının demografik özellikleri ve tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi
Evaluation of demographic characteristics and treatment response of moderate-to-severe psoriasis patients aged 65 years and older receiving systemic conventional and/or biological agent therapy
TAHA YİĞİT BAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
DermatolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiDermatoloji Ana Bilim Dalı
DR. ZEYNEP TOPKARCI
- Dicle Üniversitesi Dermatoloji Bölümünde takipli psöriazis hastalarında bir yıl içindeki biyolojik ilaç kullanım sıklığı ve maliyeti
Frequency and cost of biological drug use in one year in psoriasis patients followed in Dicle University Dermatology Department
HİCRAN PALA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
DermatolojiDicle ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN AYHAN
- Plak tip psoriyazis vulgariste klasik sistemik tedavi (Metotreksat, Siklosporin) ile biyolojik tedavilerin (Adalimumab, Etanersept, İnfliksimab) etkinlik karşılaştırması
Comparison of efficiency between classical systemic treatment (Metotrexate, Cyclosporine) with biologic treatments (Adalimumab, Etanercept, Infliximab) in plaque type psoriasis vulgaris
DENİZ KAYA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
DermatolojiMersin ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYÇA CORDAN YAZICI
- Psoriasis hastalarında yaşa bağlı klinik ve epidemiyolojik özelliklerin karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Comparative assessment of age related clinical and epidemiological characteristics in psoriasis patients
HASAN ALAKBAROV
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
DermatolojiEge ÜniversitesiDeri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLGEN ERTAM