Deneysel otizm modeli oluşturulmuş sıçanlarda merkezi sinir sistemi dopamin sistemindeki olası değişikliklerin araştırılması
Investigation of potential changes in the central nervous system dopamine system in rats with an experimental model of autism
- Tez No: 1014097
- Danışmanlar: PROF. DR. SELİM KUTLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Fizyoloji, Physiology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fizyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Otizm spektrum bozukluğhttps://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/Enstitu/tezDetay.jsp?sira=178#u (OSB), erken nörogelişimsel süreçlerde genetik ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucunda ortaya çıkan; sosyal iletişim ve etkileşimde yetersizlikler, sınırlı ilgi alanları, tekrarlayıcı davranış örüntüleri ve duyusal işleme farklılıkları ile karakterize, klinik açıdan heterojen bir nörogelişimsel bozukluktur. Fizyopatolojisi tam olarak aydınlatılamamış olup tanıda kullanılabilecek güvenilir bir biyobelirteç henüz bulunmamaktadır. Bu durum, OSB'nin nörobiyolojik temellerinin açıklanmasına yönelik araştırmalara olan ilgiyi artırmıştır. Bu kapsamda öne sürülen hipotezler arasında özellikle eksitatör-inhibitör nörotransmisyon dengesindeki bozulmalar ile serotonerjik ve dopaminerjik sistemlerde meydana gelen düzensizliklerin, OSB'nin nörobiyolojik temelinde kritik rol oynayabileceği düşünülmektedir. Nörotransmitter sistemleri arasında dopaminerjik sistem, otizmin nörobiyolojik temellerinin anlaşılmasında önemli bir yere sahiptir. Dopamin; ödül işleme, motivasyon ve sosyal davranışların düzenlenmesinde önemli rol oynayan bir nörotransmitterdir. Son yıllarda elde edilen bulgular, dopaminerjik sistemde meydana gelen yapısal ve işlevsel değişikliklerin OSB'nin temel davranışsal belirtilerine katkıda bulunabileceğini göstermektedir. Özellikle mezolimbik dopaminerjik devredeki bozulmaların sosyal uyaranların ödüllendirici değerinin azalmasına ve bireyin sosyal etkileşimlere yönelik motivasyonunun düşmesine neden olabileceği öne sürülmüştür. Bu araştırmanın hipotezi, deneysel otizm modelinde, OSB benzeri davranış modalitelerinin oluşmasında beyin bölgelerindeki dopaminerjik sistemle ilişkili parametrelerdeki değişikliklerin rol oynadığıdır. Bu hipotezin test edilebilmesi için deneysel otizm modeli oluşturulmuş sıçanlarda; prefrontal korteks, pariyetal korteks, hipokampus, striatum, hipotalamus ve serebellum bölgelerindeki dopaminerjik sinyalleşme mekanizmalarının araştırılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, maternal valproik asit (VPA) maruziyeti ile oluşturulan modelde OSB benzeri davranışsal fenotiplerin ortaya çıkışı değerlendirilmiş; söz konusu fenotiplerin, fonksiyonel olarak farklı özelliklere sahip bu altı beyin bölgesindeki dopamin D1 ve D2 reseptörleri ile dopamin taşıyıcısı protein ekspresyon düzeyleriyle olan ilişkisi karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu çalışmada, toplam 7 gebe Wistar Albino sıçandan embriyonik dönemin 12.5. gününde 550 mg/kg dozunda VPA intraperitoneal olarak uygulanmıştır. VPA uygulanan gebelerden doğan 7 erkek yavru sıçan otizm grubunu oluştururken, aynı demografik özelliklerde 7 erkek yavru sıçan kontrol grubunda yer almıştır. Toplam 14 erkek sıçan, postnatal 30. günde OSB ile ilişkili fenotiplerin değerlendirilmesi amacıyla davranış testlerine tabi tutulmuştur. Bu kapsamda stereotipik davranışlar, sosyal etkileşim, anksiyete düzeyi, lokomotor aktivite ve bellek performansı değerlendirilmiştir. Postnatal 47. günde alınan beyin dokularında dopamin taşıyıcısı, dopamin D1 ve D2 reseptör düzeyleri ELISA yöntemi ile analiz edilmiştir. Davranış testleri sonucunda otizmli grupta stereotipik davranışların arttığı, sosyal etkileşimde ve bellek süreçlerinde bozulmalar meydana geldiği belirlenmiştir. Biyokimyasal analizlerde ise otizmli grupta serebellumda DAT düzeylerinin arttığı, hipokampusta D1 ve D2 reseptörlerinin düzeylerinin azaldığı ve DAT miktarının arttığı, prefrontal ve pariyetel kortekste D1 reseptör düzeylerinin arttığı ve striatumda D1 düzeylerinin azaldığı saptanmıştır. Bu değişikliklerin OSB benzeri davranışsal fenotiplerin ortaya çıkmasında rol oynayabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Autism spectrum disorder (ASD) is a clinically heterogeneous neurodevelopmental disorder that arises from the interaction of genetic and environmental factors during early neurodevelopmental processes; it is characterized by deficits in social communication and interaction, restricted interests, repetitive behavioral patterns, and differences in sensory processing. Its pathophysiology has not yet been fully elucidated, and no reliable biomarker has been identified for diagnostic purposes. This situation has increased interest in research aimed at elucidating the neurobiological basis of ASD. Among the hypotheses proposed in this context, it is believed that, in particular, disruptions in the balance of excitatory–inhibitory neurotransmission and dysregulations in the serotonergic and dopaminergic systems may play a critical role in the neurobiological basis of ASD. Among neurotransmitter systems, the dopaminergic system plays a key role in understanding the neurobiological foundations of autism. Dopamine is a neurotransmitter that plays a significant role in reward processing, motivation, and the regulation of social behavior. Findings from recent years suggest that structural and functional changes in the dopaminergic system may contribute to the core behavioral symptoms of ASD. In particular, it has been proposed that disruptions in the mesolimbic dopaminergic circuit may lead to a reduction in the rewarding value of social stimuli and a decrease in an individual's motivation for social interactions. The hypothesis of this study is that, in an experimental autism model, changes in parameters related to the dopaminergic system in specific brain regions play a role in the development of ASD-like behavioral modalities. To test this hypothesis, the study aims to investigate dopaminergic signaling mechanisms in the prefrontal cortex, parietal cortex, hippocampus, striatum, hypothalamus, and cerebellum of rats with an experimental autism model. In this context, the emergence of ASD-like behavioral phenotypes in a model induced by maternal valproic acid (VPA) exposure was evaluated; the relationship between these phenotypes and the expression levels of dopamine D1 and D2 receptors and the dopamine transporter protein in these six brain regions, which have functionally distinct characteristics, was examined comparatively. In this study, a total of 7 pregnant Wistar Albino rats were administered VPA intraperitoneally at a dose of 550 mg/kg on day 12.5 of the embryonic period. The 7 male pups born to the VPA-treated pregnant rats constituted the autism group, while 7 male pups with the same demographic characteristics were included in the control group. A total of 14 male rats were subjected to behavioral tests on postnatal day 30 to assess phenotypes associated with ASD. Within this scope, stereotypical behaviors, social interaction, anxiety levels, locomotor activity, and memory performance were evaluated. Brain tissue samples collected on postnatal day 47 were analyzed using the ELISA method to measure dopamine transporter and dopamine D1 and D2 receptor levels. Behavioral tests revealed that the group with autism exhibited increased stereotypical behaviors, as well as impairments in social interaction and memory processes. Biochemical analyses revealed that in the group with autism, DAT levels were elevated in the cerebellum; D1 and D2 receptor levels were reduced in the hippocampus, while DAT levels were increased; D1 receptor levels were elevated in the prefrontal and parietal cortices; and D1 levels were reduced in the striatum. It is thought that these changes may play a role in the emergence of ASD-like behavioral phenotypes.
Benzer Tezler
- Sıçanlarda valproik asit ile oluşturulmuş deneysel otizm modelinde Selekoksib'in davranışsal ve moleküler etkilerinin incelenmesi
The investigation of behavioral and molecular effects of celecoxib in the experimental autism model created with valproic acid in rats
BEYZANUR BAĞÇOVAN
- Deneysel otizm spektrum bozukluğu modelinde glial hücrelerin rollerinin araştırılması
Investigating the role of glial cells in an experimental autism spectrum disorder model
BADE CEVRİYE BAHTİYAR
Doktora
Türkçe
2026
Eczacılık ve FarmakolojiMarmara ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEYZA ARICIOĞLU
- İntraserebroventriküler propiyonik asit ile oluşturulan rat otizm modelinde bor'un öğrenme ve davranış bozuklukları üzerine etkilerinin araştırılması
Effects of boron on learning and behavioral disorders in ratautism model induced by intracerebroventricular propionic acid
NUR AKMAN ALACABEY
Doktora
Türkçe
2023
Veteriner HekimliğiFırat ÜniversitesiFarmakoloji ve Toksikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ATEŞŞAHİN
- Otizm spektrum bozukluğu olan 48-60 ay çocuklarda origami eşliğinde hikaye anlatımının sosyal beceri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of origami accompanied storytelling on social skills in 48-60 months children with autism spectrum disorder
BEYZA İNCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAVİSE ÇAKMAK GÜLEÇ
- Reconstruction of metabolic brain model with the aid of physiologically based pharmacokinetic modelling in presence of autism spectrum disorder
Otizm spektrum bozukluğu varlığında beyin metabolik modelinin fizyoloji bazlı farmakokinetik modeli yardımıyla oluşturulması
SENA ERİMLİ ESERLİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Kimya MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEFİKA KUTLU ÜLGEN