Yaşlılar için erişilebilir kent parkı tasarımı yönergesi önerisi
Proposed design guidelines for accessible urban parks for older adults
- Tez No: 1014689
- Danışmanlar: PROF. DR. EVREN BURAK ENGİNÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yaşlanma sürecinin yalnızca biyolojik ya da fizyolojik boyutlarıyla değil; aynı zamanda psikolojik, sosyolojik ve ekonomik yönleriyle de ele alınması gerektiği gerçeğinden hareketle geliştirilmiştir. Günümüz kentlerinde modernleşme, aile yapısındaki dönüşüm, göç ve hızlı kentleşme gibi toplumsal değişimler yaşlı bireylerin kamusal mekân deneyimlerini doğrudan etkilemekte; çoğu zaman tasarım kararlarının homojen ve standart yaklaşımlar üzerine inşa edilmesi de yaşlıların farklı ihtiyaç ve beklentilerinin karşılanmasını zorlaştırmaktadır. Bu araştırma, yaşlıların günlük yaşamda karşılaştıkları görünen ve görünmeyen erişilebilirlik engellerini bütüncül biçimde ele alarak, çok boyutlu erişilebilirlik yaklaşımını geliştirerek, alana özgün bir kuramsal ve uygulamalı çerçeve kazandırmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, yaşlı bireylerin yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi farklılıklarının erişilebilirlik beklentileri üzerindeki etkileri incelenmiş; Henri Lefebvre'nin mekânın üretimi, Jürgen Habermas'ın demokratik ve adil iletişim, Kevin Lynch'in bireysel algı ve mekânsal deneyim yaklaşımlarından yararlanılarak çok boyutlu bir kuramsal model oluşturulmuştur. Çalışma, erişilebilirliğin yalnızca ölçülebilir fiziksel özelliklerle sağlanamayacağını; sosyal katılımı destekleyen, psikolojik güveni artıran ve ekonomik engelleri azaltan çok katmanlı bir tasarım anlayışının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın sonunda, yaşlıların bağımsız, aktif ve başarılı bir şekilde kent yaşamına katılımlarını desteklemeyi hedefleyerek Yaşlılar İçin Erişilebilir Kent Parkı Tasarımı Yönergesi geliştirilmiştir. Bu yönerge, tasarımcılara fiziksel erişilebilirliği yalnızca standart ölçütler üzerinden ele alarak değil; farklı yaşamsal deneyimleri, algısal bariyerleri ve sosyal beklentileri de dikkate alarak kamusal alanları planlama imkânı sunmaktadır. Bu bağlamda çalışma, yaşlı dostu kentlerin oluşturulmasına yönelik kapsayıcı, sürdürülebilir ve insan odaklı tasarım yaklaşımlarına rehberlik etmeyi amaçlayan bütüncül bir erişilebilir tasarım felsefesi olma niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study is based on the premise that the aging process should be examined not only through its biological and physiological dimensions but also in relation to its psychological, sociological, and economic aspects. In contemporary cities, processes such as modernization, changing family structures, migration, and rapid urbanization significantly shape older adults' experiences of public spaces, while standardized design approaches often fail to address their diverse needs and expectations. This research aims to contribute an original theoretical and practical framework to the field by holistically addressing both visible and invisible accessibility barriers encountered by older adults in their daily lives and by developing a multidimensional accessibility approach. Within the scope of the study, the effects of variations in age, gender, and educational level on accessibility expectations among older adults are examined, and a multidimensional theoretical model is constructed by drawing on Henri Lefebvre's theory of the production of space, Jürgen Habermas's concepts of democratic and equitable communication, and Kevin Lynch's approaches to individual perception and spatial experience. The study demonstrates that accessibility cannot be achieved solely through measurable physical attributes; rather, it requires a multilayered design approach that supports social participation, enhances psychological safety, and reduces economic barriers. As an outcome of the research, an Accessible Urban Park Design Guideline for Older Adults has been developed with the aim of supporting older adults' independent, active, and successful participation in urban life. This guideline enables designers to plan public spaces not merely on the basis of standardized physical accessibility criteria, but by also considering diverse life experiences, perceptual barriers, and social expectations. In this respect, the study represents a holistic accessibility design philosophy intended to guide inclusive, sustainable, and human-centered design approaches toward the creation of age-friendly cities.
Benzer Tezler
- Dezavantajlı bireyler için erişilebilir rota planlaması: Sakarya örneğinde ulaşım standartları ve toplu taşıma rotalarının karşılaştırmalı analizi
Disadvantaged individuals accessible route planning: Comparative analysis of transportation standards and public transportation routes in the case of Sakarya
ÇAĞRI ARPACIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
UlaşımSakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR ÖZDEN
- Kent planlamada demografik dönüşüm etkileri ve yaş dostu kentler, Antalya kenti örneği
Demographic transition effects in urban planning and age-friendly cities, Antalya case
ELİFNUR ULU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DemografiAkdeniz ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLÜFER GÜRER
- Çocukların kentsel yaşama katılımlarında sokak mekânının önemi
The importance of street concept in children's participition in urban life
SEVGİ GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Peyzaj MimarlığıYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLGÜN ÇOLPAN ERKAN
- Kentsel yaya mekânında erişilebilirliğin insanın algısal hallerinden görme duyusu kapsamında irdelenmesi
Scrutizing accessibility in urban pedestrian space in the context of sense of sight within the perceptual conditions of human
MERVE ORAKCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL CENK HAMAMCIOĞLU