Ermeni tehcirinin Anadolu'ya etkileri: Göç teorileri bağlamında bir değerlendirme
The effects of the Armenian relocation on anatolia: An evaluation in the context of migration theories
- Tez No: 1014760
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESMERAY ALACADAĞLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Ermeni tehciri, Zorunlu göç, Armenian deportation, Forced emigration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bayburt Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada 1915 yılında Osmanlı Devleti tarafından alınan Tehcir kararının tarihsel arka planı, uygulanma süreci ve Anadolu'ya olan etkileri göç teorileri bağlamında incelenmektedir. Ermeni meselesi, Osmanlı'nın son yüzyılında ortaya çıkmış siyasi ve jeopolitik yönleri olan bir sorundur. Birinci Dünya Savaşı'nın kritik döneminde, Ermeni komiteleri Rus ordularıyla iş birliği yaparak sabotaj ve isyan faaliyetlerini yoğunlaştırmış, Osmanlı Devleti de cephe gerisi güvenliğini sağlamak amacıyla Tehcir kararı almıştır.“Vakt-i Seferde İcraat-ı Hükümete Karşı Gelenler İçin Kanun-ı Muvakkat”ile yasal çerçevesi oluşturulan bu uygulama, doğrudan Ermenileri hedef almamış, savaş şartlarında ihanet ve casusluk yapan herkesi kapsamıştır. Osmanlı yönetimi, sevkiyat sırasında göçmenlerin güvenliğini sağlamak için talimatnameler yayımlamış ve yapılan suistimalleri Divan-ı Harplerde yargılamıştır. Tehcirin Anadolu'ya etkileri çok yönlü olup bölgesel güvenlik riskine göre farklı uygulamalar da olmuştur. Tehcir sonrası demografik yapı önemli ölçüde değişmiş, Ermeni nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde boşalan yerleşim alanları muhacir iskânıyla doldurulmuştur. Yine tehcir sonrası Lozan Antlaşması ile Anadolu'da kalan Ermeni nüfusu azınlık statüsü kazanmış, 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye katılması gibi dönemlerde önemli göç hareketleri yaşanmıştır. Göç teorileri temelinde yapılan bu araştırmada tehcirle sonuçlanan Ermeni meselesinde; devlet merkezli klasik diplomasi anlayışının ötesine geçilerek, şeffaflık ve bilimsel bilgi temelinde kültürel ve insani etkileşimle, ekonomik iş birliği ve çok katmanlı kamu diplomasisi araçlarını içeren uzun vadeli, proaktif ve yapıcı bir stratejinin benimsenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Gelecekte bu konuda çalışacak araştırmacıların, bu olayın Türk ve Ermeni halkı üzerindeki algısal, sosyo-psikolojik ve politik etkilerini disiplinlerarası yöntemlerle ölçmelerinin; her iki toplumda yanlış algılamaları azaltıp karşılıklı etkileşim alanlarını güçlendirerek kültürel, ekonomik ve iletişim temelli yaklaşımların gelişmesini sağlamaya katkısı olacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the historical background, implementation process, and effects on Anatolia of the Relocation decision taken by the Ottoman Empire in 1915 within the framework of migration theories. The Armenian Question was a political and geopolitical issue that emerged during the final century of the Ottoman Empire. During the critical period of the First World War, Armenian committees intensified acts of sabotage and rebellion in cooperation with the Russian armies, prompting the Ottoman government to adopt the Relocation decision in order to ensure security behind the front lines. The legal basis of this measure was established through the Temporary Law on Those Opposing Government Actions in Time of War (Vakt-i Seferde İcraat-ı Hükümete Karşı Gelenler İçin Kanun-ı Muvakkat). The measure did not directly target Armenians but encompassed all individuals engaged in treason and espionage under wartime conditions. The Ottoman administration issued directives to ensure the safety of migrants during the relocation process and prosecuted cases of abuse before military tribunals. The effects of the Relocation on Anatolia were multidimensional, and its implementation varied according to regional security risks. Following the Relocation, the demographic structure changed significantly, and settlement areas vacated in regions with dense Armenian populations were repopulated through the settlement of Muslim immigrants (muhacirs). Furthermore, after the Relocation and the signing of the Treaty of Lausanne, the Armenian population that remained in Anatolia acquired minority status. Significant migration movements also occurred during later periods, such as the incorporation of Hatay into Türkiye in 1939. Based on migration theories, this research concludes that in addressing the Armenian Question, which culminated in the Relocation, it is necessary to move beyond the state-centered understanding of classical diplomacy and adopt a long-term, proactive, and constructive strategy grounded in transparency and scientific knowledge, incorporating cultural and humanitarian interaction, economic cooperation, and multilayered public diplomacy instruments. It is also suggested that future researchers should examine the perceptual, socio-psychological, and political effects of this event on both Turkish and Armenian communities through interdisciplinary methods. Such studies may contribute to reducing misconceptions between the two societies, strengthening areas of mutual interaction, and fostering the development of cultural, economic, and communication-based approaches.
Benzer Tezler
- Ermeni soykırımı iddiaları ve uluslararası Hukuk
Armenian genocide claims in international Law
İLTER AKSOYLU
- İlyas Sami (Muş) Bey'in parlamento faaliyetleri (1908-1939)
The Parliamentary activities of İlyas Sami (Muş) Bey (1908-1939)
CEMAL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
BiyografiKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UĞUR ÜÇÜNCÜ
- Tehcirden Milli Mücadele'ye Ermeni malları (1915-1922)
Armenian properties from relocation to the National Struggle (1915-1922)
TAYFUN EROĞLU
- Birinci Dünya Savaşı'nda Almanya'daki müslüman esir kampları (1914-1918)
Muslim captive camps in Germany during the I. World War (1914-1918)
KADİR KON