Türkiye'de sağlık harcamaları ve gelir arasındaki ilişki: ARDL yaklaşımı, 1979-2024 dönemi
The relationship between health expenditures and income in Türkiye: An ARDL approach, 1979-2024 period
- Tez No: 1014815
- Danışmanlar: PROF. DR. SEHER NUR SÜLKÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonometri, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: ARDL Eşbütünleşme Testi, ARDL Sınır Testi, Gayri safi yurtiçi hasıla, Gelir esnekliği, Nüfus artışı, Sağlık harcamaları, ARDL Cointegration Test, Autoregressive Distributed Lag Bounds Test, Gross domestic product, Income elasticity, Population growth, Health expenditures
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonometri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekonometri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada Türkiye'de 1979-2024 yılları arası kişi başı sağlık harcamaları ile kişi başı GSYH arasındaki ilişki nüfus artış hızı kontrol edilerek incelenmektedir. Analiz kısmının temelini kişi başı gelirin, kişi başı sağlık harcamaları üzerindeki etkisi oluşturmaktadır. Araştırmada kişi başı; toplam, kamu ve özel sağlık harcamaları ayrı ayrı bağımlı değişkenler, kişi başı GSYH ve nüfus artış hızı ise bağımsız değişkenler olarak ele alınmıştır. Çalışmada öncelikle modeller için, sonrasında da bağımlı ve bağımsız değişkenler için yapısal kırılma yılları elde edilmiştir. Ardından serilerin durağanlık seviyeleri belirlenmiş ve ARDL (AutoRegressive Distributed Lag) yöntemi kullanılarak değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi ile uzun ve kısa dönem katsayılar incelenmiştir. İnceleme sonucunda değişkenler arasında eşbütünleşme tespit edilmiş, Türkiye'de kişi başı sağlık harcamalarının kişi başı gelire duyarlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kişi başı özel sağlık harcamalarının gelir esnekliği bire çok yakın olmakla beraber, genel olarak kişi başı sağlık harcamalarının gelir esnekliğinin birin altında olduğu yani sağlık hizmetlerinin zorunlu mal niteliği taşıdığı anlaşılmıştır. Ayrıca nüfus artış hızının kişi başı sağlık harcamalarına anlamlı ve negatif bir etkisinin olduğu görülmüştür. Kişi başı sağlık harcamalarındaki uzun dönem dengeden sapmalar genelde beş ila yedi yıl arasında düzeltilmekte, sistem bu sürede tekrar dengeye dönmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between per capita health expenditures and per capita GDP in Türkiye over the period 1979–2024, controlling for the population growth rate. The analysis mainly focuses on the effect of per capita income on per capita health expenditures. In the study, per capita total, public, and private health expenditures are treated separately as dependent variables, while per capita GDP and the population growth rate are considered independent variables. The study first identifies the structural break dates for the models and then for the dependent and independent variables. Subsequently, the stationarity levels of the series are determined, and the ARDL (Autoregressive Distributed Lag) approach is employed to examine the cointegration relationship among the variables as well as the long-run and short-run coefficients. The findings reveal the existence of cointegration among the variables and show that per capita health expenditures in Türkiye are sensitive to per capita income. Although the income elasticity of per capita private health expenditures is very close to one, the income elasticity of per capita health expenditures is generally below one, indicating that health services have the characteristics of a necessity good. In addition, the population growth rate is found to have a statistically significant and negative effect on per capita health expenditures. Deviations from the long-run equilibrium in per capita health expenditures are generally corrected within five to seven years, and the system returns to equilibrium within this period.
Benzer Tezler
- Türkiye'de kamu sağlık harcamalarının finansmanı, sürdürülebilirliği ve temel belirleyicileri
Financing, sustainability and key determinants of public health expenditures in Turkey
ÖMER KÖKSAL
- İnsani gelişme ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye için ampirik bir inceleme
Relationship between human development and economic growth: An empirical investigation for Turkey
ZAMİRA ÖZGEN
- Türkiye'de sağlık turizmi üzerine ekonometrik bir analiz
An econometric analysis on health tourism in Türkiye
FATİH UZUN
- Avrupa Birliği ve Türkiye'de sağlık harcamalarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of the factors affecting health expenditures in the European Union and Türkiye
ABDURRAHMAN ERDAL
- Kamu gelirleri ile kamu harcamaları arasındaki iktisadi ilişki: 1980 sonrası Türkiye örneği
The economic relation between public revenue and public expenditure: A modal of Turkey after 1980
MÜSLÜM KAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Siyasal Bilimlerİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET EMRE ÜNSAL