Geri Dön

Filistinlilerin geri dönüş hakkını kullanmalarının engellenmesinin Roma statüsü kapsamında değerlendirilmesi

The assessment of the prevention of Palestinians exercising their right of return within the scope of the Rome statute

PDF İndir

  1. Tez No: 1014816
  2. Yazar: MOHAMMAD FR YOUSEF
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YÜCEL ACER
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hukuk, Law
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Filistinlilerin tarihinde, Filistin ve işgal altındaki Filistin topraklarında bulunan asıl evlerine dönme konusundaki devredilemez haklarının uzun süredir engellenmesi, modern çağın en uzun süreli ve en ciddi insani, hukuki ve siyasi krizlerinden birini oluşturmaktadır. Bu durum, 1948 Nakba ve 1967 Naksa sırasında yaşanan kitlesel zorla yerinden edilmelere dayanmakta; Gaiplerin Malları Yasası (1950), askeri emirler, etnik temizlik uygulamaları, ev yıkımları ve Gazze ile Batı Şeria'ya yönelik soykırım niteliğindeki saldırılar (2023–2026) dâhil olmak üzere çeşitli politika ve uygulamalar yoluyla sürdürülen bu inkâr, nesiller boyunca milyonlarca Filistinliyi (UNRWA'ya kayıtlı 5,9 milyon kişi) yerinden etmiş, vatansızlığı, mülksüzleştirmeyi ve cezasızlığı pekiştirmiştir. Bu tez, İsrail'in Filistinlilerin geri dönüş hakkını sistematik biçimde engellemesinin, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Roma Statüsü kapsamında kovuşturulabilir insanlığa karşı suç ve savaş suçu olarak nitelendirilip nitelendirilemeyeceğini incelemektedir. Tarihsel, betimsel ve analitik yöntemlerden yararlanan çalışma, Osmanlı döneminin sonlarından günümüze kadar zorla yerinden edilmenin seyrini izlemekte; geri dönüş hakkını uluslararası teamül hukuku çerçevesinde (İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi Madde 13, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme Madde 12(4) ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 194 (III) sayılı Kararı) değerlendirmektedir. Ayrıca Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (EYUCM), Ruanda Uluslararası Ceza Mahkemesi (RUCM) ve UCM içtihatları —özellikle Myanmar/Bangladeş Rohingya emsali— uygulanarak, geri dönüş hakkının engellenmesinin insanlığa karşı suçların (Roma Statüsü Madde 7) ve savaş suçlarının (Madde 8) hem maddi unsur (actus reus) hem de manevi unsur (mens rea) bakımından gerekli unsurlarını karşıladığı ortaya konulmaktadır. Geri dönüş yasağını esas olarak insanlığa karşı işlenen bir suç olarak ele alan mevcut literatürün ötesine geçen bu çalışma, söz konusu yasağı aynı zamanda bir savaş suçu olarak da sınıflandırarak kovuşturma çerçevesini genişletmektedir. Çalışma ayrıca, Filistin'in 2015 yılında UCM'ye taraf olmasının ardından, Mahkeme'nin işgal altındaki Filistin Toprakları (IAFT) üzerindeki konu, yer ve zaman bakımından yargı yetkisini teyit ederken; İsrail'in Roma Statüsü'ne taraf olmama statüsünün, tamamlayıcılık iddialarının ve dış siyasi baskıların oluşturduğu pratik engelleri eleştirel bir perspektifle analiz etmektedir. Buna ek olarak tez, Mahkeme'nin hesap verebilirlik mekanizmalarını güçlendirmek amacıyla devletler, Birleşmiş Milletler (BM) organları ve sivil toplum aktörleri (STK) tarafından sağlanabilecek mali, hukuki ve diplomatik destek gibi tamamlayıcı yolları da incelemektedir. Yasal statü veya fiili konumdan bağımsız olarak tüm Filistinlileri ve onların soyundan gelenleri —ülke içinde yerinden edilmiş kişiler (ÜİYEK), mülteciler, vatansız kişiler ve başka devletlerin vatandaşlığına sahip olanlar dâhil— kapsayan bu çalışma, uluslararası ceza hukukunun gelişimine katkı sunmakta ve İsrail'in BM üyeliğinin, BM Genel Kurulu'nun 181 ve 194 sayılı kararlarına uyuma bağlı olduğunu vurgulamaktadır. Çalışma, onlarca yıldır devam eden cezasızlık pratiğinin sona erdirilmesi ve küresel adalet düzenine duyulan güvenin yeniden tesis edilmesi bakımından, sorumluluğu bulunan İsrailli yetkililerin yargısal mekanizmalar önünde hesap vermesinin önemli olduğu sonucuna varmaktadır.

Özet (Çeviri)

Within the historical trajectory of the Palestinian people, the long-standing obstruction of their inalienable right to return to their homes of origin in Palestine and the occupied Palestinian territories constitutes one of the most protracted and severe humanitarian, legal, and political crises of the modern era. This situation is rooted in the mass forced displacements that occurred during the 1948 Nakba and the 1967 Naksa; through policies and practices including the Absentees' Property Law (1950), military orders, ethnic cleansing, home demolitions, and genocidal attacks directed against Gaza and the West Bank (2023–2026), this sustained denial has displaced millions of Palestinians across generations (5.9 million registered with UNRWA), entrenching statelessness, dispossession, and impunity. This dissertation examines whether Israel's systematic obstruction of the Palestinian right of return may be characterized as a prosecutable crime against humanity and war crime under the Rome Statute of the International Criminal Court (ICC). Employing historical, descriptive, and analytical methods, the study traces the trajectory of forced displacement from the late Ottoman period to the present, and evaluates the right of return within the framework of customary international law (Article 13 of the Universal Declaration of Human Rights, Article 12(4) of the International Covenant on Civil and Political Rights, and United Nations General Assembly Resolution 194 (III)). Furthermore, by applying the jurisprudence of the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY), the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR), and the ICC—particularly the Myanmar/Bangladesh Rohingya precedent—the study demonstrates that the denial of the right of return satisfies the constitutive elements of crimes against humanity (Rome Statute Article 7) and war crimes (Article 8), both in terms of the material element (actus reus) and the mental element (mens rea). Going beyond the existing literature, which predominantly characterizes the prohibition of return as a crime against humanity, this study further classifies the denial as a war crime, thereby expanding the scope of prosecutorial frameworks. The dissertation also critically examines, following Palestine's accession to the ICC in 2015, the Court's confirmation of its subject-matter, territorial, and temporal jurisdiction over the Occupied Palestinian Territory (OPT), while analyzing the practical obstacles posed by Israel's non-party status to the Rome Statute, claims of complementarity, and external political pressure and sanctions. In addition, the study explores complementary pathways to strengthen the ICC's accountability mechanisms, including financial, legal, and diplomatic support that may be provided by states, United Nations organs, and civil society organizations (CSOs). Covering all Palestinians and their descendants—regardless of legal status or physical location—including internally displaced persons (IDPs), refugees, stateless persons, and those holding other nationalities, this study contributes to the development of international criminal law and underscores that Israel's membership in the United Nations is contingent upon compliance with UN General Assembly Resolutions 181 and 194. The study concludes that, in order to bring an end to decades-long practices of impunity and to restore confidence in the global justice system, it is important that Israeli officials bearing responsibility be held accountable before judicial mechanisms.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    906209

    Israeli national security and the Palestinian right of return: A conflict between international law and security issues

    İsrail ulusal güvenliği ve Filistinlilerin geri dönüş hakkı: Uluslararası hukuk ile güvenlik sorunları arasında bir çatışma

    REEM RAMADAN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Uluslararası İlişkilerAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ADISE AVDIC KÜSMÜŞ

  2. Tez No

    952389

    Ürdün'deki Filistinli mülteciler: Vatandaşlık, kimlik ve aidiyet

    Palestinian refugees in jordan: Citizenship, identity and belonging

    MERVE KILINÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SosyolojiMardin Artuklu Üniversitesi

    Kudüs ve Filistin Çalışmaları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SITKI KARADENİZ

  3. Tez No

    574174

    Birleşmiş Milletler Filistin Mültecilere Yardım ve İş Ajansı (UNRWA): Kuruluşu, rolü ve geleceği

    The United Nations Relief and Works Agency for Palestinian Refugees (UNTWA): Establishment, role and future

    THABET TKRORY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Uluslararası İlişkilerKocaeli Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BUKET ÖNAL

  4. Tez No

    253115

    Filistin-İsrail barış süreci ve Türkiye

    Palestinian Israeli peace process and Turkey

    ZUHAL ÇALIK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Bölümü

    PROF. DR. MOHAMMAD ARAFAT

  5. Tez No

    210485

    İsrail Devletinin kuruluşundan Filistin Devletinin kuruluşuna kadar Arap Ülkeleri ve İsrail ilişkileri (1948-1988)

    Relations between Arab Countries and Israel from the establishment of Israel till the establishment of palestine (1948-1988)

    MUSTAFA DUTAK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Uluslararası İlişkilerKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. MOHAMMED ARAFAT

Geri Dön