Arap dilinde harf-i cerler: Fâtır Sûresi örneği
Letter-crimes in Arabic language: Surah al-Fatir example
- Tez No: 1014941
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL İBRAHİM KOCABIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Uşak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'de harf-i cerlerin dilsel ve anlamsal işlevlerini Fâtır sûresi özelinde incelemeyi amaçlamaktadır. Kur'ân metninde sıkça kullanılan harf-i cerler, yalnızca dil bilgisel bir unsur olarak değil, aynı zamanda anlamın oluşumunda ve yorumlanmasında etkili bir unsur olarak öne çıkmaktadır. Bu yönüyle söz konusu edatlar hem nahiv hem de dilbilimsel çalışmaların temel meselelerinden biri hâline gelmiş olup, dilbilimciler ile müfessirler arasında farklı yaklaşımların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Çalışmada bu farklı yaklaşımlar dikkate alınarak Fâtır sûresinde yer alan harf-i cerler, konumları, müte'allakları ve anlam üzerindeki etkileri bakımından analiz edilmiştir. Tezin birinci bölümünde harf-i cer kavramı, temel özellikleri, türleri ve müte'allakları çerçevesinde ele alınmış; klasik dil âlimlerinin görüşleri doğrultusunda sistemli bir tasnife tabi tutulmuştur. Ayrıca harf-i cerlerin isimlerle kurduğu anlam ilişkileri üzerinde durulmuş; tezin uygulama alanını oluşturan Fâtır sûresi, nüzûl süreci ve genel özellikleri bakımından tanıtılmıştır. İkinci bölümde ise Fâtır sûresinde yer alan harf-i cerler ayrıntılı biçimde tahlil edilmiştir. Bu çerçevede, sûrede geçen harf-i cerlerin sayısal dağılımları belirlenmiş; fiillerle olan ilişkileri, müte'allakları ve ayetlerin anlamına sağladıkları katkılar incelenmiştir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde, Fâtır sûresinde kullanılan harf-i cerlerin metnin anlam bütünlüğüne önemli katkılar sunduğu ve Kur'ân dilinin inceliklerini ortaya koymada temel bir işleve sahip olduğu görülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş olup, veri toplama tekniği olarak doküman analizi kullanılmıştır. Fâtır sûresi, metin merkezli inceleme ve konuya dayalı değerlendirme yöntemleriyle ele alınmış; ayetler kendi bağlamları içerisinde incelenmiştir. Araştırmanın ana malzemesini Fâtır sûresinde yer alan harf-i cerler oluşturmaktadır. Bunun yanında, lügat, dil ve tefsir kaynaklarından da faydalanılarak inceleme desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, Fâtır sûresinde geçen harf-i cerlerin i'rab bakımından konumlarını, cümle içerisindeki görevlerini, anlam üzerindeki etkilerini ve kullanım özelliklerini ortaya koymakta; bu unsurların Arap dili ve Kur'ân ilimleri açısından taşıdığı önemi açıkça göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the linguistic and semantic functions of prepositions in the Holy Qur'an, with a particular focus on Surah Fatir. Prepositions, which appear frequently in the Qur'anic text, play a decisive role in the formation and interpretation of meaning, going beyond their status as mere grammatical elements. In this respect, these prepositions have become one of the fundamental issues in both grammatical and linguistic studies, paving the way for differing approaches among linguists and exegetes. Taking these differing approaches into account, the prepositions found in Surah Fatir have been analysed in terms of their position, their referents, and their impact on meaning. In the first chapter of the thesis, the concept of prepositions is examined in terms of their fundamental characteristics, types and objects; they have been systematically classified in accordance with the views of classical linguists. Furthermore, the semantic relationships established by prepositions with nouns are discussed, and Surah Fatir which forms the scope of this study is introduced in terms of its revelation process and general characteristics. In the second chapter, the prepositions found in Surah Fatir are examined using a linguistic methodology. Within this framework, the numerical distribution of the prepositions in the surah has been identified, and their relationship with verbs, as well as their contribution to meaning in the context of their objects, has been evaluated in detail. Consequently, it has been established that the patterns of preposition usage in Surah Fatir make significant contributions to the text's semantic structure, and that these structures constitute a fundamental element in revealing the semantic depth of the Qur'anic language. This study employs a qualitative research methodology, utilizing document analysis as the data collection technique. By employing text-centered and thematic analysis methods, Surah Fatir was examined through a multifaceted approach and evaluated within its context. The study is based on the prepositions found in Surah Fatir. Furthermore, by drawing on lexical, linguistic, and exegetical sources, the analysis was expanded to a broader perspective. The findings reveal the extent to which the prepositions in Surah Fatir play a significant and influential role in the field of Arabic language studies, particularly regarding their grammatical cases, functions, effects on meaning, and patterns of usage.
Benzer Tezler
- Arap dilinde harf-i cerler ve birbiri yerine kullanılışları
Harf-i cer (prepositions) and their usages in Arabic language
HASAN ÇETİNEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Doğu Dilleri ve EdebiyatıSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. LATİF SOLMAZ
- Arap dilinde harf-i cerler ve Kur'ân-ı Kerim'deki kullanımları
The prepositions in Arabic language and their using in Holy Koran
SANAN AZİMOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
DilbilimMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ BULUT
- Arap dilinde harf-i cerler ve kullanım boyutları
The prepositions in the arab language and usage dimensions
MURAT SERDAR ŞADOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Doğu Dilleri ve Edebiyatıİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULMUTALİP ARPA
- Arap dilinde harf-i cerler ve ahkâm ayetlerinde manaya etkisi: Tahâvî örneği
Huruf al-jarr in the Arabic language and their effect on verses of rulings: Tahavi example
HANİFE NUR TURUNÇ AKYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimGaziantep ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KESKİN
- Bakara Sûresi örneğinde Arap dilinde harf-i cerli fiiller
In the example of Surah Bagarah in Arabic prepositional verbs
FURKAN AĞIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinUşak ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL YÜKSEK