Premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda sağlık anksiyetesi üzerinde siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığının aracılık rolü
The mediating role of cyberchondria and e-health literacy on health anxiety in premenopausal and menopausal women
- Tez No: 1014971
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FİGEN ÇAVUŞOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Premenopoz, Menopoz, Sağlık Anksiyetesi, E-Sağlık Okuryazarlığı, Siberkondri, Premenopause, Menopause, Health Anxiety, E-Health Literacy, Cyberchondria
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda sağlık anksiyetesi üzerinde siberkondri ve e-sağlık okuryazarlığının aracılık rolünü incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın türü tanımlayıcı ve ilişki arayıcı özellikte olup evrenini Bafra Devlet Hastanesi'ne başvuran 40 yaş ve üzeri 355 kadın oluşturmaktadır. Veriler Tanımlayıcı Bilgi Formu, Sağlık Anksiyetesi Ölçeği, E- Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği, Siberkondri Ciddiyet Ölçeği- Kısa Formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi ve Yapısal eşitlik modeli (Bootstrap yaklaşımı) kullanılmıştır. Araştırma kapsamında etik kurul izni, kurum izni ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalamaları 50.10±6.20 olup, %50.1'i premenopoz dönemindedir. Premenopoz dönemindeki katılımcıların e-sağlık okuryazarlık ve siberkondri ciddiyet düzeyi anlamlı şekilde daha yüksek bulunurken, menopoz dönemindekilerin de sağlık anksiyetesi anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır (p<0.05). Yapısal eşitlik modeline göre Model'1 de katılımcıların E-Sağlık Okuryazarlığının Sağlık Anksiyetesi ile doğrudan negatif yönlü ve anlamlı bir ilişkisi tespit edilmiştir. Model'2 de ise siberkondri ciddiyet düzeyinin aracılık rolünün eklenmesiyle e-sağlık okuryazarlığı ile siberkondri ciddiyeti arasında direkt pozitif yönlü bir ilişki bulunurken, siberkondri ciddiyetinin sağlık anksiyetesi üzerinde de direkt etkisinin pozitif yönde anlamlı olduğu görülmüştür. Ayrıca e-sağlık okuryazarlığı ile sağlık anksiyetesi arasında dolaylı olarak pozitif yönde anlamlı bir ilişki tespit edilmiş olup bu durumda karşıt yönlü bir aracılık örüntüsü belirlenmiştir. Sonuç ve Öneriler: Araştırma sonucunda e-sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlık anksiyetesi üzerinde hem artırıcı hem de azaltıcı etkisi olduğu görülmüştür. Özellikle menopoz dönemindeki kadınların daha yüksek bir sağlık anksiyetesine sahip olduğu tespit edildiği için premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlara yönelik verilecek sağlık eğitimlerinde içinde bulundukları dönem göz önünde bulundurularak sağlık anksiyetesini artırmamaya özen gösterecek içerikte olması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Purpose: The aim of this study is to examine the mediating role of cyberchondria and e-health literacy on health anxiety in premenopausal and menopausal women. Materials and Methods: The study is descriptive and correlational in design, and its population consists of 355 women aged 40 and over who applied to Bafra State Hospital. The data were collected using the Descriptive Information Form, the Health Anxiety Scale, the E-Health Literacy Scale, and the Cyberchondria Severity Scale–Short Form. In the statistical analysis of the data, descriptive statistics, independent samples t-test, and Structural Equation Modeling (Bootstrap approach) were used. Within the scope of the study, ethics committee approval, institutional permission, and written informed consent from the participants were obtained. Results: The mean age of the participants was 50.10 ± 6.20 years, and 50.1% of them were in the premenopausal period. While the e-health literacy and cyberchondria severity levels of participants in the premenopausal period were found to be significantly higher, health anxiety was significantly higher among those in the menopausal period (p < 0.05). According to the structural equation model, in Model 1, a direct, negative, and significant relationship was identified between participants' e-health literacy and health anxiety. In Model 2, with the inclusion of the mediating role of cyberchondria severity, a direct positive relationship was found between e-health literacy and cyberchondria severity, and cyberchondria severity was also found to have a direct and significantly positive effect on health anxiety. Furthermore, an indirect, positive, and significant relationship was identified between e-health literacy and health anxiety, indicating an inconsistent mediation pattern. Conclusion and Recommendations: The study found that e-health literacy levels can have both increasing and decreasing effects on health anxiety. Since menopausal women were found to have higher health anxiety, it is recommended that health education programs for premenopausal and menopausal women consider the stage they are in and be designed in a way that does not increase health anxiety.
Benzer Tezler
- Birinci Basamakta Takip Edilen Klimakterik Dönemdeki Kadınların Menopoza İlişkin Bilgi Düzeyleri ve Tutumlarının Ruhsal Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisinin Araştırılması
Birinci Basamakta Takip Edilen Klimakterik Dönemdeki Kadınların Menopoza İlişkin Bilgi Düzeyleri ve Tutumlarının Ruhsal Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisinin Araştırılması
AYŞEGÜL ARSLANTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KENAN TOPAL
- Premenopoz ve menopoz dönemindeki kadınlarda sağlık algısı ve sağlık anksiyetesi arasındaki ilişkinin karşılaştırılması
Comparison of the relationship between health perception and health anxiety in premenopausal and menopausal women
NERİMAN YILDIZ
- Premenopoz ve menopoz döneminde olan kadınlarda anksiyete ve kanser olma korkusu: Karşılaştırmalı bir inceleme
Anxiety and fear of cancer in premenopausal and menopausal women: A comparative review
BÜŞRA BAYRAKTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikAkdeniz ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZNUR KÖRÜKCÜ
- Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniğine menapoz nedeni ile başvuran kadınların sağlık sorunlarının tanımlanması ve etki eden faktörlerin incelenmesi
The Determination of health problems of women with menopausal complaints attending the Gynecology and Obstetrics Polyclinic of Çukurova University's Medical Faculty Hospital and the evaluation of the causat
NURİYE KABUKÇU
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Halk SağlığıÇukurova ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN AKBABA
DOÇ. DR. CÜNEYT EVRÜKE
- Menopozun beden algısı ve depresif semptomlara olan etkisinin araştırılması
Evaluation of the effect of menopause on body image and depressive symtoms
SENA YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN IŞIK GÖNENÇ