Düstûr I. Tertip II. cilt (s. 425-475) bağlamında bir dil incelemesi: Giriş, inceleme, metin, sözlük-dizin
A language analysis in the context of Dustûr I. Tertip II. volume II (pp. 425-475): Introduction, review, text, glossary-index
- Tez No: 1015150
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Giresun Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada, Osmanlı Devleti'nin kanun ve nizamnamelerinin sistemli biçimde derlendiği Düstûr külliyatının I. Tertip II. Cildi'nin 425-475. sayfaları arasında yer alan metinler dilbilimsel açıdan ele alınmıştır. İncelenen kısım; posta hizmetleri, ziraat müdürlüklerinin görevleri, pamuk ve zeytin tarımının yaygınlaştırılması, sabit vapur makinelerinin denetimi, at ve kısrak cinsinin ıslahı ile Dersaadet belediye teşkilatına ilişkin çeşitli düzenlemeleri kapsamakta, Osmanlı Türkçesinin bu dönemine ilişkin idarî ve teknik söz varlığını yansıtmaktadır. Çalışma giriş, inceleme, metin ve sözlük-dizin olmak üzere dört ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Düstûr'un tarihsel arka planı ve önemine değinilmiştir. İnceleme bölümünde imlâ özellikleri, ses olayları, ünlü uyumları, ikili kullanımlar, anlamca örtüşen sözcükler, sözlükteki yazımı ile metindeki yazımı uyuşmayan sözcükler, istem farklılıkları ve Batı kaynaklı sözcükler ayrı başlıklar altında değerlendirilmiştir. Metin bölümünde, çeviri yazıya aktarımda kullanılan ilkeler açıklanmış ve özgün metnin Latin harflerine aktarılmış biçimine yer verilmiştir. Sözlük-dizin bölümünde ise metinde geçen sözcüklerin alfabetik sırayla köken bilgisi, anlamı, kullanım sıklığı ve geçtiği sayfa-satır numaraları sunulmuştur. Çalışmanın sonunda, incelemeden elde edilen bulgular ve metnin Türk dili tarihi açısından taşıdığı değer değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the texts found between pages 425 and 475 of the I. Order, II. Volume of the Düstûr corpus in which the laws and regulations of the Ottoman State were systematically compiled- have been examined from a linguistic perspective. The section under examination encompasses various regulations concerning postal services, the duties of agricultural directorates, the promotion of cotton and olive cultivation, the inspection of stationary steam engines, the improvement of horse and mare breeds, and the municipal organisation of Dersaadet (Istanbul); thus, it reflects the administrative and technical vocabulary of Ottoman Turkish belonging to this period. The study consists of four main chapters: introduction, review, text, and dictionary-index. In the introduction, the historical background and significance of the Düstûr are addressed. In the review chapter, orthographic features, phonetic events, vowel harmonies, dual usages, semantically overlapping words, words whose spelling in the dictionary does not correspond with their spelling in the text, valency differences, and words of Western origin are evaluated under separate headings. In the text chapter, the principles applied during transcription are explained, and the transliterated form of the original text in the Latin alphabet is presented. In the dictionary-index chapter, the words appearing in the text are listed in alphabetical order along with their etymological information, meanings, frequencies of use, and the page and line numbers in which they occur. At the end of the study, the findings obtained from the analysis and the value of the text in terms of the history of the Turkish language are evaluated.
Benzer Tezler
- Düstûr I. Tertip II. Cilt (s.1-219) bağlamında hukuk dili: Giriş, inceleme, metin, sözlük-dizin
The language of law in the context of I. Order II. Volume in Düstur (pp. 1-219): Introduction, review, text, dictionary-index
HAMZA HAVUZ
Doktora
Türkçe
2024
DilbilimGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ÖZDEMİR
- Düstur I. Tertip II. Cilt (s.374-424) bağlamında bir dil incelemesi: Giriş, inceleme, metin, sözlük-dizin
A language analysis in the context of I. Order II. Volume in Düstur (pp. 374-424): Introduction, review, text, dictionary-index
DİLEK ÖZBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ÖZDEMİR
- Düstur birinci tertip ikinci cilt (s.322-373) bağlamında hukuk dili: Giriş, inceleme, metin, sözlük-dizin
The language of law in the context of i. order ii. volume iin düstur (pp.322-373): Introduction, review, text, dictionary-i̇ndex
MERVE ŞÖLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıGiresun ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ÖZDEMİR
- Kafkasya'dan Tokat'a göçler ve muhacirlerin sosyo-kültürel entegrasyonları (1877-1914)
Emigrations from Caucasia to Tokat and social-cultural integrations of emigrants during the period of 1877-1914
SÜLEYMAN SİNİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ÇOLAK
- Abbas vesîm efendi; hayatı, eserleri, edebî kişiliği, divanının tenkitli metni ve incelemesi
Abbas vesîm; his life, his works, his literature identity, the edition critique of his divan and its evaluation
İBRAHİM HALİL TUĞLUK
Doktora
Türkçe
2007
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK