Benlik saygısı ve narsisizm arasındaki ilişkide anneden algılanan narsisizmin ve savunma mekanizmalarının aracı rolü
The relationship between self-esteem and narcissism: mediation roles of perceived maternal narcissism and defense mechanisms
- Tez No: 1015360
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HALİME ŞENAY GÜZEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Büyüklenmeci narsisizm, Klinik psikoloji, İlkel savunmalar, Grandiose/overt narcissism, Clinical psychology, Primitive defenses
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma benlik saygısının narsisizm ve alt boyutları (büyüklenmeci ve kırılgan) arasındaki ilişkide anneden algılanan narsisizmin ve savunma mekanizmalarının (ilkel, nevrotik ve olgun) aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın ikincil amacı ise söz konusu araştırma değişkenlerinin cinsiyet, yaş, meslek gibi demografik özellikler bakımından farklılaşıp farklılaşmadığını ve değişkenler arasındaki ilişki örüntülerini ortaya koymaktır. Araştırma, 275 yetişkin bireyden (183 kadın, 92 erkek; yaş aralığı 18-65) oluşan bir örneklem üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Beş Faktör Narsisizm Ölçeği Kısa Form, Anneden Algılanan Narsisizm Ölçeği ve Savunma Biçimleri Testi-40 kullanılmıştır. Aracılık analizleri ise PROCESS makro aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Korelasyon analizleri benlik saygısı ile kırılgan narsisizm arasında güçlü negatif, büyüklenmeci narsisizm ile ise pozitif yönde anlamlı ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Aracılık analizleri sonucunda ilkel savunma mekanizmalarının benlik saygısı ile narsisizm arasındaki ilişkide baskılama etkisi yarattığı ve büyüklenmeci narsisizm modelinde anlamlı aracılık rolü üstlendiği saptanmıştır. Olgun savunma mekanizmalarının ise benlik saygısı ile kırılgan narsisizm arasındaki ilişkide aracı rol oynadığı gözlemlenirken, nevrotik savunma mekanizmalarının hiçbir modelde aracı rol üstlenmediği bulgulanmıştır. Yaş ve medeni durumun anneden algılanan narsisizm üzerindeki anlamlı etkileri göz önünde bulundurularak bu demografik değişkenler kontrol değişkeni olarak ele alınıp yeniden aracılık analizi gerçekleştirilmiştir; ancak temel bulguların değişmediği görülmüştür. Sonuç olarak anneden algılanan narsisizmin hiçbir modelde aracı rol üstlenmediği gözlenmiş ancak kırılgan narsisizm üzerinde doğrudan ve anlamlı etkiye sahip olduğu keşfedilmiştir. Demografik değişkenler açısından gerçekleştirilen analizlerde ise en kapsamlı olarak medeni durum ve meslek başta olmak üzere birçok demografik özelliğin araştırma değişkenleri üzerinde anlamlı etkisi olduğu bulgulanmıştır. Araştırma bulguları erken dönemde anneyle kurulan ilişki biçiminin ve savunma mekanizmalarının narsisitik gelişimdeki belirleyici rolüne dikkat çekmekte ve elde edilen özgül sonuçlar psikanalitik kuramlar çerçevesinde tartışılmaktadır. Elde edilen sonuçların ruh sağlığı alanına teorik ve pratik anlamda katkılar sunabileceği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the mediating role of perceived maternal narcissism and defense mechanisms (primitive, neurotic and mature) in the relationship between self-esteem and narcissism and its dimensions of grandiose and vulnerable narcissism. A secondary aim of the study is to determine whether these variables differ in terms of demographic characteristics such as gender, age, and occupation, and to reveal the patterns of relationships between these variables. The research was conducted on a sample of 275 adult individuals (183 women, 92 men; age range 18-65). The Rosenberg Self-Esteem Scale, the Five-Factor Narcissism Inventory- Short Form, the Perceived Maternal Narcissism Scale, and the Defense Style Questionnaire- 40 were used as data collection instruments. Mediation analyses were performed using the PROCESS macro. Correlation analyses revealed a strong negative correlation between self-esteem and vulnerable narcissism, and a significant positive correlation between self-esteem and grandiose narcissism. Mediation analyses demonstrated that primitive defense mechanisms have a suppression effect on the relationship between self-esteem and narcissism, while they play a significant mediating role in the grandiose narcissism model. Mature defense mechanisms were observed to mediate the relationship between self-esteem and vulnerable narcissism, while neurotic defense mechanisms did not play a mediating role in any model. Considering the significant effects of age and marital status on perceived maternal narcissism, these demographic variables were treated as control variables and mediation analyses were re-conducted; however, the main findings remained unchanged. In conclusion, perceived maternal narcissism did not play a mediating role in any model, but it was found to have a direct and significant effect on vulnerable narcissism. Analyses conducted on demographic variables revealed that several demographic characteristics, most notably marital status and occupation, had a important impact on the research variables. The research findings highlight the influential role of early maternal relationship patterns and defense mechanisms in narcissistic development, and the specific results obtained are discussed within the framework of psychoanalytic theories. The findings are expected to offer both theoretical and practical contributions to the field of mental health.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde reddedilme duyarlılığının; yaşam doyumu, narsisizm, benlik saygısı ve yalnızlık ile ilişkisi
Relationship between rejection sensitivity and satisfaction with life, narcissism, self-esteem and loneliness among university students
ARDA ÇAĞLAYANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ IŞIL ÇOKLAR
- Büyüklenmeci ve kırılgan narsisizmin, başkasının zararına sevinme, haset ve benlik saygısı ile ilişkisi
The relationship between grandiose and vulnerable narcissism with schadenfreude, envy and self-esteem
ALP TINAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiMaltepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA ERZİ
- Relationship between subtypes of narcissism and depression: Mediating roles of self-esteem, perceived stress and emotion regulation difficulties
Narsisizmin alt tipleri ile depresyonun ilişkisinde benlik saygısı, duygu düzenleme güçlükleri ve algılanan stresin aracı rolü
BENGİ ÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İREM ANLI
- Karanlık üçlü kişilik özellikleri ve benlik saygısının romantik kıskançlığın nedenleri ile ilişkisi
The relation of romantic jealousy causes with the dark triad personality traits and self-esteem
DİLARA YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
PsikolojiIşık ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF YILDIRIM
- The relationship between vulnerable narcissism and satisfaction in romantic relationships: The mediating role of perceived responses to capitalization attempts
Kırılgan narsisizm ile romantik ilişkilerdeki doyum arasındaki ilişki: Mutluluk paylaşımı algısının aracı rolü
YAREN KIRAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİYE CANAN TAŞLIOĞLU SAYINER