Kırılgan narsisizm ve sosyal kaygı arasındaki ilişkinin incelenmesi: zihin kuramı, olumsuz ve olumlu değerlendirilme korkusu, kişilerarası duyarlılığın aracılık rolü
An investigation of the relationship between vulnerable narcissism and social anxiety: the mediating roles of theory of mind, fear of negative and positive evaluation, and interpersonal sensitivity
- Tez No: 1015359
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZDEN YALÇINKAYA ALKAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Klinik psikoloji, Clinical psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sosyal kaygı, bireyin sosyal etkileşime yönelik yoğun kaygı ve kaçınma davranışını içeren bir durumdur. Alanyazında, sosyal kaygının kişilik özellikleriyle olan ilişkisine dair çalışmalar yer alsa da kırılgan narsisizmle olan ilişkisi görece yakın zamanda ele alınmaya başlamıştır. Kırılgan narsisizm ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide zihin kuramı, olumlu ve olumsuz değerlendirilme korkusu ve kişilerarası duyarlılığın aracılık rolünün incelenmesine odaklanılan bu çalışmanın örneklemini 18-65 yaş aralığında yer alan 317 yetişkin katılımcı oluşturmaktadır. Çalışma, veri temizliği sonrasında 269 katılımcının verileriyle yürütülmüştür. Katılımcıların % 74,3'ü kadın, %25,7'si erkektir. Çalışmada kullanılan veri toplama araçları Bilgilendirilmiş Onam Formu, Demografik Bilgi Formu, Liebowitz Sosyal Kaygı Ölçeği, Gözlerden Zihin Okuma Testi, Beş Faktör Narsisizm Envanteri Kısa Form, Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Form, Olumlu Değerlendirilme Korkusu Ölçeği, Kişilerarası Duyarlılık Ölçeğidir. Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23.0 paket programı ve bu programa eklentili PROCESS v4.2 uygulaması (Hayes, 2022) kullanılmıştır Cinsiyetin çalışma değişkenleriyle ilişkisini incelemek amacıyla MANOVA analizi uygulanmıştır. Çoklu karşılaştırmalardan kaynaklanan Tip I hata riskini azaltmak için Bonferroni düzeltmesi yapılmış; düzeltme sonrasında yalnızca kırılgan narsisizm puanlarının kadınlarda erkeklere kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Korelasyon analizleri neticesinde, kırılgan narsisizm ile sosyal kaygı arasında pozitif yönde bir ilişki tespit edilmiştir. Sosyal kaygı ile zihin kuramı arasında negatif yönlü bir ilişki, olumlu değerlendirilme korkusu ve olumsuz değerlendirilme korkusu ile pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ancak kırılgan narsisizm ile zihin kuramı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çoklu doğrusal regresyon analizi sonuçlarında ise yalnızca kırılgan narsisizm ile olumlu değerlendirilme korkusunun sosyal kaygıyı yordadığı tespit edilmiştir. PROCESS v4.2 makrosu Model 4 kullanılarak yapılan basit aracılık analizleri sonucunda; olumsuz ve olumlu değerlendirilme korkuları, kişilerarası duyarlılığın, kırılgan narsisizm ve sosyal kaygı arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiği zihin kuramının ise aracılık rolünün bulunmadığı saptanmıştır. Daha sonrasında, olumlu değerlendirilme korkusu, olumsuz değerlendirilme korkusu ve kişilerarası duyarlılığın aynı anda modele dahil edildiği paralel aracılık analizi yürütülmüştür. Analiz sonucunda, yalnızca olumlu değerlendirilme korkusunun aracılık rolü bulunduğu belirlenmiştir. Kırılgan narsisizmin sosyal kaygı üzerindeki etkisi ile zihin kuramı, olumlu değerlendirilme korkusu, olumsuz değerlendirilme korkusu ve kişilerarası duyarlılığın aracılık rollerine ilişkin bulgular alanyazında yer alan çalışmalar ve kuramsal açıklamalar doğrultusunda ele alınmış olup gelecekte yürütülecek çalışmalara yönelik öneriler ile uygulama alanına yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Social anxiety is a condition characterized by intense apprehension and avoidance behaviors related to social interactions. Although the literature includes numerous studies examining the relationship between social anxiety and personality traits, its association with vulnerable narcissism has only recently begun to receive scholarly attention. The present study aimed to investigate the mediating roles of theory of mind, fear of positive evaluation, fear of negative evaluation, and interpersonal sensitivity in the relationship between vulnerable narcissism and social anxiety. The sample consisted of 317 adult participants aged between 18 and 65 years. Following data cleaning, analyses were conducted with 269 participants, of whom 74.3% were women and 25.7% were men. Data were collected using the Informed Consent Form, Demographic Information Form, Liebowitz Social Anxiety Scale, Reading the Mind in the Eyes Test, Five Factor Narcissism Inventory–Short Form, Brief Fear of Negative Evaluation Scale, Fear of Positive Evaluation Scale, and Interpersonal Sensitivity Measure. Statistical analyses were performed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 23.0 and the PROCESS v4.2 macro (Hayes, 2022). A MANOVA was conducted to examine the relationship between gender and the study variables. To control for the Type I error risk arising from multiple comparisons, the Bonferroni correction was applied; after the correction, only vulnerable narcissism scores were found to be significantly higher among women compared to men. Correlation analyses revealed a positive relationship between vulnerable narcissism and social anxiety. Social anxiety was negatively associated with theory of mind, while it showed positive and significant associations with fear of positive evaluation and fear of negative evaluation. However, no significant relationship was found between vulnerable narcissism and theory of mind. According to the results of the multiple linear regression analysis, only vulnerable narcissism and fear of positive evaluation significantly predicted social anxiety. Simple mediation analyses conducted using Model 4 of the PROCESS v4.2 macro revealed that fear of negative evaluation, fear of positive evaluation, and interpersonal sensitivity each played a partial mediating role in the relationship between vulnerable narcissism and social anxiety, whereas theory of mind did not serve as a mediator. Subsequently, a parallel mediation analysis was conducted in which fear of positive evaluation, fear of negative evaluation, and interpersonal sensitivity were entered into the model simultaneously. The analysis indicated that only fear of positive evaluation served as a significant mediator. The effect of vulnerable narcissism on social anxiety, together with the mediating roles of theory of mind, fear of positive evaluation, fear of negative evaluation, and interpersonal sensitivity, was examined in light of the existing studies in the literature and relevant theoretical explanations; in addition, recommendations for future research and implications for clinical practice were presented.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde kırılgan narsisizm ile sosyal anksiyete ve yalnızlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between vulnerable narcissisim and levels of social anxiety and loneliness in adults
GÖRKEM DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN İŞÖZEN
- Anneden algılanan narsisizm ile yetişkinlikte gözlenen narsisistik ve bağımlı kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between perceived maternal narcissism and adult narcissistic and dependent personality traits
ZİNAR ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA TURAN
- Genç yetişkinlerde sosyal medya bağımlılığının yordayıcıları olarak kırılgan narsisizm, büyüklenmeci narsisizm, sosyal kaygı ve yalnızlık düzeyleri
Levels of vulnerable narcissism, grandiose narcissism, social anxiety, and loneliness as predictors of social media addiction in young adults
ÖZGE BEDİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
- Sosyal anksiyete bozukluğu tanılı hastalarda reddedilme duyarlılığı, narsistik kırılganlık, duygu düzenleme güçlüğünün işlevsellikle ilişkisi
The relationship between rejection sensitivity, vulnerable narcissistic, difficulties in emotion regulation and functionality in patients with social anxiety disorder
PINAR KARTAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEDİNE YAZICI
- Narsisistik rekabet, hayranlık ve kırılganlık özelliklerinin bağımlılıklar ve psikolojik semptomlarla ilişkisinde başa çıkma stillerinin aracı rolü
The mediating role of coping styles between the relationship of narcissistic rivalry, admiration, vulnerability with addiction and psychological symptoms
ATALAY ÇOPUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞÜKRAN GÜLİN EVİNÇ