Kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının ergenlerin ruminasyon, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy based sychoeducational program on adolescent's rumination, cognitive flexibility and psychological resilience levels
- Tez No: 1015468
- Danışmanlar: PROF. DR. SEHER BALCI ÇELİK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ergenlik dönemi bireylerde akademik, sosyal ve duygusal gelişimlerin meydana geldiği bir dönemdir. Ergenlik döneminde okul yaşamı, aile ve arkadaşlık ilişkileri bireylerin ruhsal yapılarına etki edebilmektedir. Bu araştırmanın amacı, kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının ergenlerin ruminasyon, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık düzeylerine etkisini incelemektir. Araştırma deney ve kontrol gruplu, ön test son test ve izleme testi içeren 2x3 yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın çalışma grubu 2024-2025 eğitim öğretim yılında lisede öğrenimlerine devam eden 10. ve 11. sınıf 181 öğrenciden seçilen 30 öğrenci deney ve kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubuna 8 oturum kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programı uygulanırken kontrol grubuna herhangi bir uygulama yapılmamıştır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Ruminatif Tepki Ölçeği, Bilişsel Esneklik Ölçeği, Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde deney ve kontrol grupları arasındaki farklılığı belirlemek için bağımsız örneklem t testi ve Mann-Whitney U testi, deney ve kontrol grubunun kendi içerisinde tekrarlanan ölçümleri arasındaki farklılığı belirlemek için bağımlı örneklem t testi ve Wilcoxon işaretli sıralar testi yapılmıştır. Araştırma sonucunda kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programına katılan ergenlerin ruminasyon son test puanlarının ön test puanlarından anlamlı bir şekilde düşük olduğu, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık son test puanlarının ön test puanlarından anlamlı bir şekilde yüksek olduğu, bu farklılığın izleme ölçümlerinde devam ettiği bulunmuştur. Kontrol grubunda yer alan ergenlerin ruminasyon, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık ön test ile son test ve son test ile izleme testi puanları arasında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Diğer bir ifadeyle kabul ve kararlılık terapisi temelli psikoeğitim programının ergenlerin ruminasyon düzeylerini azaltmada, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlık düzeylerini artırmada ve iki ay süreyle korumada etkili olduğu ortaya çıkmıştır.
Özet (Çeviri)
Adolescense is a period in which academic, social and emotional developments occour in individuals. During adolescense, school life, family, and friendships can all affect individuals mental well-being. The aim of this study is to examine the effect of a psychoeducational program based on acceptance and commitment therapy on adolescent's rumination, cognitive flexibility and psychological resilience levels. The research is a 2x3 quasi experimental study with experimental and control groups, including pre-test, post-test and follow-up test. The study's working group consisted of 30 students selected from 181 students in the 10th and 11th grades attending high school during the 2024-2025 academic year, forming the experimental and control groups. The experimental group received an 8 session psychoeducational program based on acceptance and commitment therapy, while the control group received no intervention. The Personal Information Form, Ruminative Response Scale, Cognitive Flexibility Scale, and Child and Adolescent Psychological Resilience Scale were used as data collection tools in the study. In the analysis of the data, independent samples t test and Mann-Whitney U test were used to determine the difference between the experimental and control groups, while dependent samples t test and Wilcoxon signed rank test were used to determine the difference between repeated measures within the experimental and control groups. The study found that adolescents who participated in a psychoeducational program based on acceptance and commitment therapy had significantly lower rumination post-test scores than pre-test scores, and significantly higher cognitive flexibility and pscyhological resilience post-test scores than pre-test scores, and this difference persisted in follow-up measurements. No significant differences were found between the pre-test and post-test, and post-test and follow-up test scores of adolescents in the control group regarding rumination, cognitive flexibility, and psychological resilience. In other words, a psychoeducational program based on acceptance and commitment therapy has been shown to be effective in reducing rumination levels in adolescents, increasing cognitive flexibility and psychological resilience, maintaining these levels for two months
Benzer Tezler
- Kabul ve kararlılık terapisinin (ACT) depremden etkilenen ergenlerinin kaygı düzeylerine, psikolojik esneklerine ve psikolojik sağlamlıklarına etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy (ACT) on anxiety levels, psychological resilience, and psychological resilience of adolescents affected by the earthquake
SAADET BİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ANER AKTAN
- Kabul ve Kararlılık Terapisi temelli grupla psikolojik danışma programının ergenlerde teknoloji bağımlılığı üzerindeki etkisinin incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
Examination of the effect of Acceptance and Commitment Therapy based group counseling program on technology addiction in adolescents: A mixed methods study
CEM BOYALI
- Kabul ve kararlılık terapisi temelli müdahale programının ergenlerin sosyal kaygı düzeyleri üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effect of act-based intervention program on social anxiety levels, psychological flexibility and value of adolescents
NİDA ÖZŞAHİN TERKURAN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN KIRDÖK
- Kabul ve kararlılık terapisi yönelimli psiko-eğitim programının ergenlerin psikolojik esneklik, psikolojik sağlamlık ve depresif belirti düzeylerine etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy oriented psycho-educational program on psychological flexibility, psychological resilience and depressive symptom levels of adolescents
MEHMET SIDDIK VANGÖLÜ
Doktora
Türkçe
2022
PsikolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUAT TANHAN
- Kabul ve kararlılık yaklaşımı temelli grup psiko-eğitimi ile ergenlerin benlik saygısı puanlarını yordamada öz-şefkat ve yaşantısal kaçınma puanlarının aracılık rolü
The mediation role of self-compassion and experiential avoidance scores in predicting the self-esteem scores of adolescents via group psycho-education based on acceptance and commitment approach
ENGİN BÜYÜKÖKSÜZ
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATILGAN ERÖZKAN