Acil serviste akut pankreatit tanısı alan hastalarda lipaz/amilaz oranının kötü prognozla ilişkisi
The role of the lipase/amylase ratio in predicting poor prognosis in patients with acute pancreatitis presenting to the emergency department
- Tez No: 1015531
- Danışmanlar: DOÇ. DR. CANER SAĞLAM, DR. ŞAKİR HAKAN AKSU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Acil Tıp, Emergency Medicine
- Anahtar Kelimeler: Akut pankreatit, Lipaz/Amilaz oranı, erken risk sınıflaması, kötü prognoz, Acute pancreatitis, Lipase/Amylase ratio, early risk stratification, poor prognosis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bakanlığı
- Enstitü: İzmir Bayraklı Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Acil Tıp Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç Akut pankreatit (AP), klinik seyri hafif interstisyel inflamasyondan çoklu organ yetmezliği ve mortalite ile seyreden ağır klinik tablolara kadar değişen, acil servise yaygın başvuru sebeplerinden olan akut inflamatuar bir hastalıktır. Kötü prognozun erken belirlenmesi, uygun tedavi modellerinin uygulanması ve klinik seyrin iyi bir şekilde izlenmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Mevcut skorlama sistemleri ve görüntüleme yöntemleri prognostik değerlendirmede kullanılmakla birlikte, acil servis koşullarında hızlı, kolay uygulanabilir ve ek maliyet gerektirmeyen parametrelere ihtiyaç devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı, acil serviste akut pankreatit tanısı alan hastalarda lipaz/amilaz (L/A) oranının kötü prognozu öngörmedeki değerini araştırmak ve bu parametreyi mevcut klinik ve radyolojik skorlamalarla karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem Bu çalışma, retrospektif ve kesitsel tipte, gözlemsel bir araştırma olarak tek merkezli; İzmir Şehir Hastanesi Erişkin Acil Tıp Kliniği'nde yürütülmüştür. Çalışmaya 16.10.2023 – 30.07.2025 tarihleri arasında acil servise başvurusu sırasında ICD-10 kodu K85: Akut Pankreatit olan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan 354 hasta alınmıştır. Demografik veriler, komorbiditeler, laboratuvar verileri hastane bilgi yönetim sisteminden alınmıştır. Kötü prognoz; yoğun bakım ihtiyacı, cerrahi girişim gereksinimi ve hastane içi mortaliteyi kapsayacak şekilde tanımlandı. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun vi istatistiksel testler kullanıldı. Kötü prognoz ile ilişkili bağımsız belirleyiciler lojistik regresyon analizi ile değerlendirildi. Lipaz/Amilaz oranı ile akut pankreatit yatak başı şiddet indeksi (BISAP), bilgisayarlı tomografi şiddet indeksi (CTSI) ve Balthazar skorlarının prognostik performansı alıcı işletim karakteristiği (ROC) analizi ile karşılaştırıldı. İstatistiksel anlamlılık p<0.05 olarak kabul edildi. Bulgular Çalışmaya dahil edilen 354 hastanın 37'sinde (%10,5) kötü sonlanım gelişti. Kötü sonlanımı olan hastalar anlamlı derecede daha yaşlıydı. Cinsiyet dağılımı açısından gruplar arasında fark saptanmadı. Hipertansiyon, diyabetes mellitus, kronik böbrek yetmezliği ve kalp yetmezliği kötü sonlanımı olan grupta daha sık izlendi. Laboratuvar değerlendirmesinde kötü sonlanımı olan hastalarda beyaz küre sayısı, kan üre azotu (BUN) ve uluslararası normalleştirilmiş oran (INR) düzeyleri daha yüksek; kalsiyum ve hemoglobin düzeyleri ise daha düşük bulundu. Serum amilaz, lipaz ve lipaz/amilaz oranı açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Klinik skorlamalarda akut pankreatit yatak başı şiddet indeksi (BISAP) skoru kötü sonlanımı olan grupta anlamlı derecede daha yüksekti. Buna karşılık bilgisayarlı tomografi şiddet indeksi (CTSI) ve Balthazar skorları ile kötü sonlanım arasında anlamlı ilişki bulunamadı. Toplam mortalite oranı %4,24 olarak saptandı Çalışmamızın odak noktasını oluşturan biyokimyasal değer olan Lipaz/Amilaz oranı, kötü sonlanım gelişen ve gelişmeyen hasta grupları arasında doğrudan anlamlı bir fark göstermemiştir. Sonuç Bu çalışmada, acil serviste akut pankreatit tanısı alan hastalarda lipaz/amilaz oranının kötü prognozu öngörmede bağımsız ve anlamlı bir belirteç olmadığı gösterilmiştir. Kötü sonlanım daha çok ileri yaş, eşlik eden komorbiditeler, bazı laboratuvar parametreleri ve özellikle akut pankreatit yatak başı şiddet indeksi (BISAP) skoru ile ilişkili bulunmuştur. Lipaz/Amilaz oranı, kolay erişilebilir bir laboratuvar parametresi olmakla birlikte, tek başına prognostik amaçla kullanılabilir görünmemektedir. vii Akut pankreatitte erken risk sınıflaması için klinik skorlamaların ve bütüncül değerlendirme yaklaşımının önemi devam etmektedir. Kötü sonlanım gelişen hasta sayısının sınırlı olması çalışmanın başlıca kısıtlılığıdır; bu nedenle daha geniş hasta gruplarıyla yapılacak çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
Background and Objective Acute pancreatitis (AP) is a common acute inflammatory disease and a frequent cause of emergency department admissions, with a clinical spectrum ranging from mild interstitial inflammation to severe disease complicated by multi-organ failure and mortality. Early identification of poor prognosis is crucial for timely initiation of appropriate treatment strategies and close clinical monitoring. Although existing clinical scoring systems and imaging modalities are used for prognostic assessment, there remains a need for rapid, easily applicable, and cost-effective parameters suitable for emergency department settings. The aim of this study was to investigate the value of the lipase-to-amylase (L/A) ratio in predicting poor prognosis in patients diagnosed with acute pancreatitis in the emergency department and to compare this parameter with established clinical and radiological scoring systems. Materials and Methods This retrospective, cross-sectional, single-center study included 354 patients diagnosed with acute pancreatitis who presented to the Adult Emergency Medicine Department of İzmir City Hospital between October 16, 2023, and July 30, 2025. Demographic characteristics, comorbidities, laboratory parameters, imaging findings, and clinical scoring data were obtained from the hospital information management system. Poor prognosis was defined as the presence of at least one of the following outcomes: need for intensive care unit admission, requirement for surgical intervention, or inhospital mortality. Appropriate statistical tests were used for intergroup comparisons. Independent predictors of poor prognosis were evaluated using logistic regression analysis. The prognostic performance of the lipase-to-amylase ratio was compared ix with bedside index of severity in acute pancreatitis (BISAP), computed tomography severity index (CTSI), and Balthazar scores using receiver operating characteristic (ROC) curve analysis. a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results Among the 354 patients included in the study, 37 (10.5%) developed poor outcomes. Patients with poor outcomes were significantly older, while no significant difference was observed in terms of sex distribution between the groups. Hypertension, diabetes mellitus, chronic kidney disease, and heart failure were more frequently observed in patients with poor outcomes. Laboratory analysis revealed significantly higher white blood cell count, blood urea nitrogen (BUN), and international normalized ratio (INR) levels, and lower calcium and hemoglobin levels in the poor outcome group. No significant differences were found between groups regarding serum amylase, lipase, or the lipase-to-amylase ratio. Among clinical scoring systems, the bedside index of severity in acute (BISAP) score was significantly higher in patients with poor outcomes, whereas no significant association was observed between poor outcomes and computed tomography severity index (CTSI) or Balthazar scores. The overall in-hospital mortality rate was 4.24%. The primary biochemical parameter of interest, the Lipase/Amylase ratio, did not show a statistically significant direct difference between patients with and without poor outcomes. Conclusion In this study, the lipase-to-amylase ratio was not identified as an independent or statistically significant predictor of poor prognosis in patients diagnosed with acute pancreatitis in the emergency department. Poor outcomes were more strongly associated with advanced age, comorbidities, certain laboratory parameters, and particularly the bedside index of severity in acute (BISAP) score. Although the Lipase/Amylase ratio is an easily accessible laboratory parameter, it does not appear to be sufficient as a standalone prognostic marker. Clinical scoring systems and a comprehensive, holistic evaluation approach remain essential for early risk x stratification in acute pancreatitis. The relatively small number of patients with poor outcomes constitutes the main limitation of this study, highlighting the need for larger, multicenter studies with broader patient populations.
Benzer Tezler
- Acil serviste akut pankreatit tanısı alan olguların retrospektif incelenmesi ve bt şiddet skorlaması ile karşılaştırılması
Role of computed tomography severity index in acute diagnosis and follow-up of acute pancreatitis
SERAP BİBEROĞLU
- Acil serviste akut pankreatit tanısı alanhastalarda serum high mobility groupbox-1 ve calcipressin-1 düzeylerinindeğerlendirilmesi
Evaluation of serum high mobility group box-1 andcalcipressin-1 levels in patients diagnosed with acutepancreatitis in the emergency department
ABDULLAH KUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Acil TıpTrakya ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA BURAK SAYHAN
- Acil serviste tanı alan akut pankreatit hastalarında serum calcipressin-1 düzeyinin araştırılması
Study of serum calcipressin-1 levels in patients diagnosed with acute pancreatitis in the emergency department
EMRAH SAVAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
İlk ve Acil YardımTrakya ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
PROF. MUSTAFA BURAK SAYHAN
- Acil servise başvuran biliyer ve non biliyer akutpankreatit tanılı hastalarda immatür granülositde ğerinin hastalığın şiddeti ve mortalitesini göstermedeki prediktif değeri
The predictive value of immature granulocyte value in showing the severity and mortality of the disease in patients with biliary and non-biliary acute pancreatitis admitted to the emergency department
SEMA KIRMIZI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Acil TıpSağlık Bilimleri ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DOÇ. DR. SERKAN DOĞAN
- Acil servise karın ağrısı şikayetiyle başvurup akut pankreatit tanısı alan hastalarda geliş lipaz/amilaz oranı ve immatür granülosit yüzdesinin balthazar şiddet skoru ile ilişkisi
The relationship between advent lipase/amylase ratio and percentage of immature granulocyte and balthazar severity score in patients who applied to the emergency department with the complaint of abdominal pain and were diagnosed with acute pancreatitis
MUSTAFA YORGANCIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Acil TıpManisa Celal Bayar ÜniversitesiAcil Tıp Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADNAN BİLGE