Ortaokul öğrencilerinin kök değerlere yönelik bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile belirlenmesi
Determination of middle school students' cognitive structures towards root values via word association test
- Tez No: 1015537
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BAYRAM ÇETİNKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel yapı, Değerler, Ortaokul öğrencileri, Türkçe eğitimi, Cognitive structure, Values, Secondary school students, Turkish education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, toplumu bir arada tutan manevi bağları ve milli kimliğin temelini oluşturan“kök değerler”kavramlarını merkeze almaktadır. Araştırmanın temel amacı, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik kavramlarına ilişkin bilişsel yapılarını ve algılarını ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, öğrencilerin zihinlerindeki kavramsal ağları ve varsa kavram yanılgılarını tespit etmek amacıyla alternatif bir ölçme-değerlendirme aracı olan“Kelime İlişkilendirme Testi (KİT)”kullanılmıştır. Katılımcılardan, belirlenen anahtar kelimelere karşılık gelen ilk çağrışımlarını yazmaları istenmiştir. Çalışma, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Konya ilinin Meram ilçesindeki üç farklı ortaokulda öğrenim gören öğrencilerle sınırlı tutulmuştur. Araştırma sonucunda, ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin“kök değerler”konusundaki bilişsel yapılarının oldukça zengin ve çok katmanlı olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin en yüksek frekansta cevap kelime ürettiği anahtar kavram“vatanseverlik”olurken; bu kavramı sırasıyla“adalet”ve“sorumluluk”değerleri takip etmiştir. Bununla birlikte,“dürüstlük”ve“adalet”gibi soyutlama düzeyi yüksek bazı kavramların, öğrenci zihninde daha çok somut ve kalıplaşmış ifadelerle sınırlı kaldığı gözlemlenmiştir. Kelime İlişkilendirme Testi, öğrencilerin değerler dünyasındaki kavram yanılgılarını ve eksik halkaları tespit etmekte etkili bir araç olarak kendini kanıtlamıştır. Bu bulgular, Türkçe ders kitaplarındaki değerler eğitimi içeriklerinin sadece bilgi aktarımı düzeyinde kalmadığını, öğrencilerin zihninde anlamlı ve ilişkilendirilmiş birer yapı oluşturmaya başladığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study focuses on the concept of“core values”, which constitute the foundation of national identity and the spiritual bonds holding society together. The primary objective of the research is to reveal the cognitive structures and perceptions of 7th-grade middle school students regarding the concepts of justice, friendship, honesty, self-control, patience, respect, love, responsibility, patriotism, and helpfulness. In order to determine the conceptual networks and potential misconceptions in the minds of the students, the“Word Association Test (WAT)”, which is an alternative assessment and evaluation tool, was utilized. The participants were asked to write down the first associations triggered by the specified keywords. The study was limited to students attending three different middle schools in the Meram district of Konya province during the 2024-2025 academic year. The results of the research indicated that the cognitive structures of 7th-grade middle school students regarding“core values”are highly rich and multi-layered. The key concept for which students generated the highest frequency of response words was“patriotism”, followed by the values of“justice”and“responsibility.”However, it was observed that certain concepts with a high level of abstraction, such as“honesty”and“justice”, remained largely confined to concrete and stereotypical expressions in the students' minds. The Word Association Test has proven to be an effective tool for identifying conceptual misunderstandings and gaps in students' value systems. These findings indicate that the values education content in Turkish textbooks does not merely remain at the level of information transfer but has begun to form meaningful and interconnected structures in students' minds.
Benzer Tezler
- Masal ve destanlarımız dersinde üretken yapay zekâ destekli etkinliklerle öğrencilerin kök değerleri içselleştirme süreci
The process of students' internalization of core values in the our tales and epic course course through generative artificial intelligence–supported activities
MEHMET MİRAÇ SERT
Doktora
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SONGÜL TAŞ
- Türkçe derslerinde bibliyoterapi ile değer eğitimi
The values education with bibliotherapy in Turkish lessons
DİLEK BİLGİN
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ DEMİR
- Ortaokul öğrencilerinin kök değerler hakkındaki metaforik algıları
Metaphorical percepsions of secondary school students about root values
ŞEYMA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BAHAR DOĞAN KAHTALI
- Ortaokul öğrencilerinin ahlaki olgunluk düzeyleri ile akademik motivasyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between secondary school students' levels of moral maturity and academic motivation
ZEHRA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimKarabük ÜniversitesiEtik Değerler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. ZEYNEP ÖZCAN
- 1994-1995 eğitim-öğretim yılında Erzurum ili merkez ilçelerinde yer alan ortaöğretim kurumlarındaki lise birinci sınıf öğrencilerinin beden eğitimi ve spor faaliyetlerinin yönetimi ve organizasyonlarının .....
The Evaluation of sport activity managements and organizations of the hiphoschool first grade students who are in the secondary educationin central districts of Erzurum province during 1994-1995 school .....
ŞEHZADE ARSLAN