CONTEXT MATTERS IN MENTAL HEALTH: EXAMINING THE INFLUENCE OF SITUATIONAL FACTORS ON REAPPRAISAL EFFICIENCY AMONG TURKISH ADULT PARTICIPANTS
RUH SAĞLIĞINDA BAĞLAMIN ÖNEMİ: TÜRK YETİŞKİNLERDE DURUMSAL FAKTÖRLERİN BİLİŞSEL YENİDEN YAPILANDIRMA ETKİLİLİĞİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN İNCELENMESİ
- Tez No: 1015569
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BURCU UYSAL, DOÇ. DR. AYŞE ALTAN ATALAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel Yeniden Yapılandırma, Durumsal Faktörler, Duygu Düzenleme, ReAppraisal Modeli, Cognitive Reappraisal, Emotion Regulation, ReAppraisal Model, Situational Factors
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Duygu düzenleme (DD), duyguların türünü, yoğunluğunu, süresini veya dışavurumunu değiştirmek için kullanılan süreçleri ifade eder. Duygu düzenleme stratejileri arasında bilişsel yeniden yapılandırma (BY), duyguların büyük ölçüde durumların nasıl değerlendirildiğinden kaynaklanması nedeniyle en etkili stratejilerden biri olarak kabul edilmektedir. BY'nin sık kullanımı; olumsuz duygularda azalma, daha güçlü sosyal ilişkiler, daha yüksek akademik başarı, artmış psikolojik iyi oluş ve daha az psikopatolojik belirti ile ilişkilendirilmiştir. Bu yararları nedeniyle, BDT, ve üstbilişsel terapi gibi yaklaşımlar yeniden yapılandırma temelli tekniklerden yararlanmaktadır. Bununla birlikte, kapsamlı araştırmalara rağmen, yeniden yapılandırmanın farklı biçimlerinin nasıl kavramsallaştırılması gerektiği ve etkililiklerinin durumlara göre nasıl değiştiği konusunda önemli boşluklar bulunmaktadır. Mevcut terapötik teknikler, yeniden yapılandırma stratejilerini ayırt etmeye yönelik açık bir kuramsal çerçeveden çoğu zaman yoksundur ve farklı yeniden yapılandırma türlerinin bağlamsal gerekliliklere esnek biçimde uyarlanmasının önemini nadiren dikkate almaktadır. Bu sınırlılıkları ele almak amacıyla Andero Uusberg ve arkadaşları (2019), yeniden yapılandırmanın iki mekanizmasını tanımlayan genişletilmiş reAppraisal çerçevesini önermiştir: yeniden yorumlama (reconstrual) ve yeniden amaç belirleme (repurposing). Yeniden yorumlama, bir durumun nasıl yorumlandığını değiştirmeyi; yeniden amaç belirleme ise durumun hangi hedeflere göre değerlendirildiğini değiştirmeyi ifade etmektedir. Bu çalışma, kurama dayalı yeniden yorumlama ve yeniden amaç belirleme stratejilerini ölçmeyi ve durumsal faktörlerin bu stratejilerin etkililiği üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. 1-3. çalışmalarda, beliren yetişkinlerde yeniden yorumlama ve yeniden amaç belirleme stratejilerinin durumsal kullanımını değerlendirmek amacıyla vinyet temelli bir öz-bildirim ölçeği geliştirilecektir. 4. çalışmada ise, bu iki yeniden yapılandırma türünün etkililiği, duygu türüne (üzüntü ve kaygı) göre farklılaşan bağlamlarda deneysel olarak karşılaştırılacaktır. Genel olarak bu çalışmalar, farklı yeniden yapılandırma süreçlerinin, duruma özgü etkililiklerinin ve Türk yetişkinlerde kısa süreli olumsuz duygular üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
Emotion regulation (ER) refers to processes used to modify the type, intensity, duration, or expression of emotions. Among ER strategies, cognitive reappraisal (CR) is considered one of the most effective because emotions largely arise from how situations are appraised. Frequent use of CR has been associated with reduced negative emotion, stronger social relationships, higher academic achievement, greater psychological well-being, and fewer psychopathological symptoms. Due to these benefits, many evidence-based interventions employ reappraisal-related techniques across approaches such as CBT and metacognitive therapy. Despite extensive research, important gaps remain regarding how different forms of reappraisal should be conceptualized and how their effectiveness varies across situations. Existing therapeutic techniques often lack a clear theoretical framework for distinguishing reappraisal strategies and rarely consider the importance of flexibly adapting different reappraisal types to contextual demands. To address these limitations, Uusberg et al. (2019) proposed the extended reappraisal framework, which identifies two mechanisms of reappraisal: reconstrual and repurposing. Reconstrual involves changing how a situation is interpreted, whereas repurposing involves changing the goals against which the situation is evaluated. The current study aims to measure theory-driven reconstrual and repurposing strategies and examine how contextual factors influence their effectiveness. In Studies 1-3, a vignette-based self-report questionnaire will be developed to assess the situational use of reconstrual and repurposing among emerging adults. In Study 4, the effectiveness of these two reappraisal types will be experimentally compared across contexts varying by emotion type (sadness and anxiety). Overall, these studies aim to advance understanding of distinct reappraisal processes, their situational effectiveness, and their influence on short-term negative emotions among Turkish emerging adults.
Benzer Tezler
- Türk ve İtalyan Ceza Hukukunda güvenlik tedbiri kuramı ve kişi hürriyetini sınırlandıran güvenlik tedbirleri
The theory of security measure and personal security measures limiting personal freedom in Turkish and Italian Criminal Law
BATUHAN AKTAŞ
- İzmir ili Aliağa ilçesi endüstri bölgesi ve çevresindeki topraklarda ağır metal ve doğal radyoaktivite düzeyinin belirlenmesi ve fitoremediasyon uygulanması
Determination of heavy metal and radioactivity levels and phytoremediation application in Izmir Aliağa in Izmir province Aliağa district industrial zone and its surrounding soils
İLKER GÖÇOĞLU
- Beden eğitimi öğretmenleri, öğrenciler ve ailelerin gözüyle sağlıkla ilgili fiziksel uygunluk karnesi
Physical conduct card about health care of physical education teachers, students and families
UFUK SALMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İHSAN SARI
- Socio-economic impact analysis of air pollution reduction scenarios with benmap-ce program: Dilovasi example
Hava kirliliği azaltma senaryolarının benmap-ce programı ile sosyo-ekonomık etki analizi: Dilovası örneği
ZEYNEP FERİHA ÜNAL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Meteorolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiMeteoroloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSEYİN TOROS