0-14 yaş arası çocuğu olan annelerin sağlık okuryazarlıkları ile aşıya yönelik tutumları arasındaki ilişki
The relationship between the health literacy and attitudes towards vaccination of mothers with children aged 0-14 years old
- Tez No: 1016169
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ACAR BEKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Aşı tereddüdü, Sağlık okuryazarlığı, Vaccine hesitation, Health literacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda dünya genelinde bağışıklama oranlarının azalması ve aşı tereddüdünün artması, önemli bir halk sağlığı sorunu hâline gelmiştir. Bu süreçte, ebeveynlerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile aşıya yönelik tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi giderek önem kazanmaktadır. Bu araştırma, 0–14 yaş arasında çocuğu olan annelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile aşıya yönelik tutumları arasındaki ilişkiyi belirlemek ve bu değişkenlerin sosyodemografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek amacıyla tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı olarak yürütülmüştür. Araştırma, 15 Mayıs 2024–15 Mayıs 2025 tarihleri arasında Yozgat Bozok Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi'ne başvuran 210 anne ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (SOYÖ) ve Aşı Tutumları Ölçeği (ATÖ) kullanılarak toplanmıştır. Annelerin SOYÖ toplam puan ortalaması 56,62±7,10, ATÖ toplam puan ortalaması ise 18,80±3,24 olarak bulunmuştur. Annelerin %91,0'ının çocuklarına aşı yaptırmayı gerekli gördüğü ve %99,0'ının çocuklarına aşı yaptırdığı belirlenmiştir. SOYÖ ve ATÖ toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bununla birlikte, annelerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin eğitim durumu, çalışma durumu, meslek ve yaşanılan yere göre anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç olarak, annelerin büyük çoğunluğunun çocuklarına aşı yaptırmayı gerekli gördüğü ve çocuklarına aşı yaptırdığı, ancak sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile aşıya yönelik tutumları arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı saptanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda, annelere yönelik kanıta dayalı, anlaşılır ve güvenilir aşı bilgilendirmelerinin sürdürülmesi ve eleştirel sağlık okuryazarlığı becerilerinin desteklenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The decline in global immunization rates and the increasing prevalence of vaccine hesitancy have emerged as major public health concerns. In this context, examining the relationship between parents' health literacy levels and their attitudes toward vaccination has become increasingly important. This descriptive, cross-sectional, and correlational study was conducted to determine the relationship between health literacy levels and attitudes toward vaccination among mothers of children aged 0–14 years and to examine whether these variables differed according to sociodemographic characteristics. The study was carried out between May 15, 2024, and May 15, 2025, with 210 mothers who attended Yozgat Bozok University Research and Application Hospital. Data were collected using the Descriptive Information Form, the Health Literacy Scale (HLS), and the Vaccine Attitudes Scale (VAS). The mean total HLS score was 56.62±7.10, while the mean total VAS score was 18.80±3.24. Of the mothers, 91.0% considered vaccination necessary for their children, and 99.0% reported that their children had been vaccinated. No statistically significant relationship was found between the HLS and VAS total scores (p>0.05). However, mothers' health literacy levels differed significantly according to educational level, employment status, occupation, and place of residence (p<0.05). In conclusion, the majority of mothers considered childhood vaccination necessary and had their children vaccinated; however, no significant relationship was identified between their health literacy levels and attitudes toward vaccination. Based on these findings, it is recommended that evidence-based, clear, and reliable information about vaccination be continuously provided to mothers and that their critical health literacy skills be supported.
Benzer Tezler
- Edirne il merkezinde 0-1 yaş arası çocuğu olan annelerin ev kazaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Information, attitudes, and behaviors of mothers with children aged 0-1 in Edirne city center regarding home accidents
FATMA TÜZER EROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERDAR ÖZTORA
- Pediatri polikliniklerine başvuran 0-14 yaş arası çocuğuolan annelerin sağlık okuryazarlık düzeyi ve aşı tereddüdü
Başlık çevirisi yok
GÜLZADE CİĞERCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSamsun ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHCUBE ÇUBUKÇU
- 0-48 ay arası çocuğu olan annelerin çocukluk çağı aşıları hakkında bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of information attitudes and behaviors regarding childhood vaccinations of mothers with children aged 0-48 months
SEVAL DANIŞKAN KAPANŞAHİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KORKUT
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde (Diyarbakır-Şanlıurfa-Mardin) görev yapan aile hekimliği çalışanlarının ve 0-5 yaş çocuğu olan ebeveynlerin 0-5 yaş arası çocuklarda malnütrisyon, beslenme ve ek gıdaya geçiş ile ilgili bilgi, tutum-davranış ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Family medicine employees working in the Southeastern Anatolia Region (Diyarbakır-Şanlıurfa-Mardin) and parents of 0-5 age group children; evaluation of knowledge, attitude-behavior and awareness levels of malnutrition, nutrition and transition to supplementary food in children between 0-5 years old
TOLGAHAN KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiÇukurova ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERSİN AKPINAR
- 0-14 yaş arası çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarda akılcı antibiyotik kullanımı ile ilgili bilgi ve tutumlarının araştırılması
Investigation of knowledge and attitudes of parents with children aged 0-14 on rational use of antibiotics in children
ŞEYMA SABANCI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiPamukkale ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAMER EDİRNE
PROF. DR. AYSUN ÖZŞAHİN