Cumhuriyet dönemi popüler romanlarında ideoloji (Aka Gündüz, Burhan Cahit Morkaya, Esat Mahmut Karakurt)
Ideology in the popular novels of the Republican era(Aka Gündüz, Burhan Cahit Morkaya, Esat Mahmut Karakurt)
- Tez No: 1016497
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FIRAT KARAGÜLLE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Edebiyat çevrelerince hazza, heyecana, aksiyona, entrikaya ve sürükleyiciliğe bağlı anlatımıyla okuyucuda sabun köpüğü etkisiyle geçici bir okuma deneyimi sunduğu düşünülen ve ekseriyetle estetik açıdan değersiz, ideolojik açıdan ise işlevsiz görülen popüler romanlar, gerçekte modernleşme sürecinde Cumhuriyet inkılabının toplumsallaştırılmasında ideolojik bir rol üstlenmektedir. Bundan hareketle çalışmada Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1960'a değin Aka Gündüz, Burhan Cahit Morkaya ve Esat Mahmut Karakurt gibi döneminin çok okunan popüler romancılarının yazdığı eserlerde ideolojik mesajların fazlasıyla yer aldığını ve bu romanların Cumhuriyet inkılaplarının siyasette, kültürde ve gündelik hayatta oluşturmak istediği ideolojiye hizmet eden bir“ideolojik aygıt”olduğunun ortaya koyulması amaçlanmıştır. Dolayısıyla tezin ilk bölümü popüler kültür, popüler edebiyat ve ideolojiye ayrılarak kavramsal bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde ise incelenen popüler romanlardan hareketle popüler romanların üstlendiği ideolojik aygıt olma misyonu siyaset ile kültür ve gündelik hayat başlıkları altında tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise popüler romanların ideolojik bir bakışla oluşturulan kurgusu metin-ideoloji ekseninde yapısal açıdan değerlendirilmiştir. Sonuçta popüler romanların ideolojik yaklaşımlara hizmet eden ve toplumu bu doğrultuda yönlendirmeyi amaç edinen bir aygıt olduğu ve ortak özellikler gösteren bir söylem yapısı ürettiği sonucunu varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In the context of Republican-era Turkish literature, popular novels are predominantly perceived by literary circles as offering a transient reading experience—akin to a“soap bubble”effect—due to narratives relying on pleasure, excitement, action, intrigue, and immersion. While they are for the most part dismissed as aesthetically devoid of value and ideologically inert, these works in fact assume a significant role in the socialization of the official ideology. Against this backdrop, this study aims to demonstrate that the novels written between the early years of the Republic and 1960 by widely read popular novelists such as Aka Gündüz, Burhan Cahit Morkaya, and Esat Mahmut Karakurt are not merely works of romance, adventure, or melodrama unworthy of scholarly attention. On the contrary, challenging the prevailing critical view that marginalizes them, it is argued that these novels are heavily imbued with ideological messages and function as an“ideological apparatus”serving the ideology that the Republic sought to establish in politics, culture, and everyday life. In the first chapter of the dissertation, a conceptual framework is constructed through discussions of popular culture, popular literature, and ideology. The second chapter, drawing on the analyzed popular novels, seeks to identify their mission as an ideological apparatus within the domains of politics, culture, and everyday life. In the third chapter, the ideologically constructed narrative structures of popular novels are examined along the axis of text and ideology. Ultimately, the study concludes that popular novels function as an ideological apparatus that serves ideological formations and aims to guide society in a specific ideological direction.
Benzer Tezler
- Cumhuriyet Dönemi tarihî romanları 1923-1946:“eski”kahramanların yeni söylemleri
Historical novels in Republic Period between 1923-1946: New discourse of“old”heroes
İSMAİL UYGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve Edebiyatıİhsan Doğramacı Bilkent ÜniversitesiTürk Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KALPAKLI
- Türk romanında ideolojik eğilimler (1960-1970)
Ideological trends in Turkish novel (1960-1970)
EMRAH MEYDAN
Doktora
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMİS KARABULUT
- 1930 - 1940 yılları arasında yayımlanan Türk romanlarında değer
Value of Turkish novels published between 1930 and 1940
SEDA AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Türk Dili ve EdebiyatıUşak ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CAFER ŞEN
- Türk romanında İttihat ve Terakki algısı (1908-2016)
The perception of Union and Progress (1908-2016) in Turkish novel
ÖZTEKİN DÜZGÜN
- Hasan İzzettin Dinamo'nun Kutsal İsyan Anlatısında sömürge karşıtlığı ve kurtuluş savaşı
Anti-colonialism and the war of independence in Hasan İzzettin Dinamo's Kutsal Isyan Narrative
GÜLCAN UZUNLU KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıSüleyman Demirel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ EMİNE CANDAN İRİ