Resimde kompozisyon türlerinin nasıl algılandığının göz izleme tekniği ile incelenmesi
An eye-tracking investigation into the perception of composition types in painting
- Tez No: 1017057
- Danışmanlar: DOÇ. AYÇA ALPER AKÇAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Resim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Resimlerdeki kompozisyon türlerini algılama süreçlerini göz izleme tekniği aracılığıyla karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu doğrultuda araştırmanın problemi, profesyonel resim eğitimi almış ve almamış bireylerin sanatsal resimlerdeki kompozisyon türlerini algılama süreçlerinin göz izleme verileri açısından nasıl farklılaşmakta ya da benzerlik gösterdiği şeklinde belirlenmiştir. Yöntem: Bu çalışma, açıklayıcı karma desen yaklaşımıyla yürütülmüştür. Çalışmada, resim eğitimi alan ve almayan bireylerin kompozisyon türlerini algılama ve izleme biçimlerindeki farklılıklar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Nicel göz hareketi metrikleri ile nitel ısı haritaları birlikte kullanılarak her iki veri türü ilişkilendirilmiş ve yorumlanmıştır. Çalışmada resim eğitimi almış ve almamış toplam 38 katılımcı yer almıştır. Katılımcılara, dikkat yönlendirmede baskın olmayan 10 farklı sanat eseri gösterilmiş ve göz hareketleri göz izleme cihazı ile kaydedilerek ilgili yazılım aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Nicel analiz sonuçlarında, resimlerin geneline yönelik istatistiksel analizlerde anlamlı fark saptanmazken, resim eğitimi almayanların lehine yalnızca ilgi alanına (kompozisyon) ilk giriş süresinde anlamlı fark bulunmuştur. Bu bulgu, eğitim almayan bireylerin daha seçici bir görsel tarama stratejisi benimsediğini göstermektedir. Diğer metriklerde anlamlı fark bulunmamakla birlikte, sabitleme ve sıçrama sayılarındaki sayısal eğilimler, eğitimli katılımcıların resimleri daha geniş ve sistematik taradıklarını işaret etmiştir. Nitel veriler, nicel bulgularla paralellik göstermiştir. Isı haritalarına yönelik uzman değerlendirmeleri, resim eğitimi almayan katılımcı bakışlarının genellikle kompozisyon alanı içerisinde yoğunlaştığını, eğitimli katılımcıların ise kompozisyon alanı içinde ve dışında daha yoğun bakışlarla resimleri daha bütünsel değerlendirdiklerini ortaya koymuştur. Sonuç: Kompozisyonun görsel dikkati yönlendirmede genel anlamda işlevsel olduğu ve resim eğitiminin bu yönlendirmeyi sistematik algı ve yorumlama becerisine dönüştürdüğü ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
Purpose: This study aims to comparatively examine, through eye-tracking techniques, the processes by which individuals with and without professional art education perceive compositional types in artistic paintings. In this context, the research problem is defined as how the perceptual processes of compositional types in artistic paintings differ or show similarities, in terms of eye-tracking data, between individuals who have received professional art education and those who have not. Method: This study was conducted using an explanatory mixed-methods design. In this study, differences in the ways individuals with and without art education perceive and visually scan compositional types were comparatively evaluated. Quantitative eye movement metrics and qualitative heat maps were used together and interpreted in relation to each other. Quantitative findings revealed no significant differences overall; however, a significant difference was found only in the time to first entry into the area of interest (composition), in favor of participants without art education, suggesting a more selective visual scanning strategy. Findings: Although other metrics were not statistically significant, trends in fixation and saccade counts indicated that trained participants scanned images more broadly and systematically. Qualitative findings supported these results, showing that untrained participants focused more within the compositional area, whereas trained participants exhibited a more holistic viewing pattern. Results: In conclusion, it was demonstrated that composition is generally functional in directing visual attention, and that art education transforms this guidance into a systematic perceptual and interpretive skill.
Benzer Tezler
- Chardin, Cezanne ve Morandi'nin natürmortlarında biçim anlam ilişkisi
Shape and meaning relations on Chardin Cezanne and Morandi's still lifes
FEYZAN ALASYA İYİPİLAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sahne ve Görüntü SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
PROF. NEDRET SEKBAN
- İran - İsfahan Harun Velayat Türbesi Eyvan cephesindeki kağıt süslemelerin korunmasına yönelik arkeometrik analizler ve örnek uygulama çalışmaları
Archeometric analyses and pilot application studies for the conservation of paper decorations in entrance facade of Harun Velayat tomb in Isfahan - Iran
NEGIN DERAKHSHAN HOUREH
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ArkeometriAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiKültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ AKIN AKYOL
- Hat sanatının teknik ve estetik ölçüleri
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN GÜNDÜZ
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1994
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ALİ ALPARSLAN
- Osmanlı minyatürlerinde merasim tasvirleri
The depictions of ceremony in ottoman miniatures
ÖZLEM GÜNDAY KOPARAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEYFULLAH PALALI