Osmanlı Devleti'nde Yahudi kadınların konumu (1800-1923 yılları arası)
The status of Jewish women in the Ottoman Empire (Between the years 1800-1923)
- Tez No: 1017190
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BIYIK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Yahudi Kadınlar, Millet Sistemi, Şer'iyye Sicilleri, Kira Kadınlar, Ottoman Empire, Jewish Women, Millet System, Sharia Court Records, Dress Regulations, Kira Women
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı İmparatorluğu'nun millet sistemi ekseninde şekillenen ve farklı inanç havzalarını bünyesinde barındıran toplumsal düzeni içerisinde Yahudi toplumu, kendine özgü bir sosyo-kültürel dinamizme sahip olmuştur. Bu çalışma, söz konusu yapı içerisinde Yahudi kadınların toplumsal, hukuki, ekonomik ve dinî konumlarını bütüncül bir perspektifle ele alıp irdelemektir. Çalışmanın temel sorusu, Yahudi kadınların hem kendi inanç grupları içindeki dinamiklerde hem de Osmanlı idari üst yapısıyla kurdukları ilişkilerde ne tür bir özneleşme süreci yaşadıkları ve bu süreçlerin gündelik yaşam pratiklerine nasıl yansıdığıdır. Araştırmada, Yahudi kadınların pasif birer figür olmanın ötesinde hukuki ve sosyal süreçleri aktif biçimde şekillendiren birer tarihsel aktörler oldukları tezi savunulmaktadır. Giriş, üç ana bölüm ve genel bir sonuçtan oluşan bu çalışmanın birinci bölümünde Yahudi kadınların aile kurumundaki rolleri, ekonomik üretimdeki yerleri ve toplumsal görünürlükleri ele alınıp analiz edilmektedir. Bu bağlamda, kıyafet düzenlemelerinin sosyal statü üzerindeki etkisi ile Osmanlı saray bürokrasisiyle kurdukları ticari köprülerle öne çıkan“kira kadınlar”figürü üzerinden, kadının kamusal alandaki nüfuzu tartışılmaktadır. Ayrıca kadınların eğitim durumları ve sinagog yaşamındaki dinî ritüellere katılım biçimleri incelenmektedir. İkinci bölümde, Osmanlı hukuk sisteminin işleyişi içerisinde Yahudi kadınların statüsü; evlilik, boşanma, miras ve mülkiyet hakları ekseninde değerlendirilmektedir. Özellikle Yahudi kadınların mensubu oldukları hukuk sistemleri ile Şer'iyye mahkemeleri arasında kurdukları stratejik temaslar, mahkemelerdeki temsil süreçleri ve mülk edinme tasarrufları mercek altına alınmaktadır. Üçüncü bölümde ise, Osmanlı sosyal yapısı içinde kadınların konumlanışı, mahalle yaşamındaki etkileşim alanları ve şehir hayatındaki görünürlükleri irdelenerek, toplumsal uyum sürecinde kimliklerini koruma pratikleri detaylıca ortaya konup analiz edilmektedir. Tarihsel-analitik yaklaşımın benimsendiği bu çalışmada başta Şer'iyye sicilleri olmak üzere dönemin temel hukuk kayıtları ve arşiv belgeleri üzerinde nitel bir içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Osmanlı Yahudi kadınının, imparatorluğun hukuk ve toplum düzeni içerisinde kendi haklarını arayan, iktisadi hayatın içinde varlık gösteren ve kimliksel sürekliliği sağlayan dinamik bir konumda bulunduğunu belge temelli verilerle ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Within the social order of the Ottoman Empire, which was shaped around the Millet System and encompassed diverse religious basins, the Jewish community maintained a unique socio-cultural dynamism. This study examines the social, legal, economic, and religious positions of Jewish women within this framework through a holistic perspective. The central research question of the study explores the processes of subjectivity experienced by Jewish women, both within their own religious groups and in their interactions with the Ottoman administrative superstructure, and how these processes were reflected in their daily life practices. The research argues that Jewish women were not merely passive figures but historical actors who actively shaped legal and social processes. Following the introduction, the study consists of three main chapters and a conclusion. The first chapter analyzes the roles of Jewish women within the family institution, their positions in economic production, and their social visibility. In this context, the influence of dress regulations on social status is discussed, alongside the public influence of women through the figure of“kira women”, who stood out for the commercial and diplomatic bridges they built with the Ottoman palace bureaucracy. Furthermore, the educational status of women and their participation in religious rituals within synagogue life are examined. The second chapter evaluates the status of Jewish women within the functioning of the Ottoman legal system, specifically focusing on marriage, divorce, inheritance, and property rights. Particular emphasis is placed on the strategic engagements between the Jewish women's own religious legal systems and the Sharia Courts (Ser'iyye), as well as their processes of legal representation and property acquisition. The third chapter investigates the positioning of women within the Ottoman social structure, their spheres of interaction in neighborhood life, and their visibility in urban life, while analyzing their practices of identity preservation during the process of social integration. Adopting a historical-analytical approach, this study carries out a qualitative content analysis of primary legal records and archival documents, particularly the Sharia Court Records (Ser'iyye Sicilleri). Consequently, this research demonstrates, through document-based data, that Ottoman Jewish women occupied a dynamic position—seeking their rights within the legal and social order of the Empire, actively participating in economic life, and ensuring the continuity of their identity.
Benzer Tezler
- Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Türk resim sanatında kadın giysileri
Women's clothing in Turkish painting from Tanzimat to the Republic
İLKE BAĞKAZAN AVDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sanat Tarihiİstanbul Kültür ÜniversitesiSanat Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÜSTÜNİPEK
- 18. ve 19 yüzyıl Osmanlı halkları kadın giyim kuşamının kültürel etkileşim bağlamında analizi
An analysis of women's clothing of in 18th and 19th century Ottoman societies within the context of cultural interaction
BERNA YILDIRIM ARTAÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarGazi ÜniversitesiModa Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE KOCA
- 1868 nolu Trabzon şer`iyye siciline göre kentin sosyal ve ekonomik hayatı (1703-1705)
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇOLAK
- I. Cihan Harbi'nde Osmanlı Devleti üzerinde Yahudi etkisi
The effects of Jews on the Ottoman Army during World War I
MERVE ELMAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
TarihNecmettin Erbakan ÜniversitesiCumhuriyet Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CANER ARABACI