İran'ın Rus gazı ithalatı ve enerji paradoksu: Jeopolitik bağımlılık ve dış politika tercihleri
Iran's Russian gas imports and the energy paradox: Geopolitical dependency and forei̇gn policy choices
- Tez No: 1017189
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ARZU ÇETİNKAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Munzur Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, dünyanın en büyük ikinci doğalgaz rezervlerine sahip olmasına rağmen iç piyasada kronik arz güvenliği sorunu yaşayan İran'ın“enerji paradoksunu ve bu yapısal krizin Rusya ile ilişkilerinde yarattığı jeopolitik asimetrik bağımlılık dinamiklerini incelemektedir. Çalışmanın odak noktasını, özellikle 2022 Rusya-Ukrayna Savaşı sonrası Batı yaptırımları altında izole olan Tahran ve Moskova arasındaki enerji iş birliğinin, eşit bir ”stratejik ortaklıktan ziyade“zorunlu ve hiyerarşik bir bağımlılığa”evrilme süreci oluşturmaktadır. Araştırmada nitel yöntemlerden bütüncül vaka analizi ve süreç takibi (process tracing) metodolojisi kullanılmış; Keohane ve Nye'ın Karşılıklı Bağımlılık Teorisi'nin“duyarlılık”(sensitivity) ve“kırılganlık”(vulnerability) kavramları üzerinden ampirik veriler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular; İran'ın enerji krizinin salt dış yaptırımlardan değil, aşırı sübvansiyonlar, teknolojik altyapı yetersizliği ve Güney Pars sahasındaki basınç düşüşü gibi derin yapısal sorunlardan kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Bu içsel zafiyetin, İran'ı kış aylarındaki ısınma ihtiyacı için dahi Rusya ile yapılan gaz takası (swap) anlaşmalarına muhtaç bıraktığı ve Rusya'nın teknolojik desteğini“tek seçenek”haline getirdiği tespit edilmiştir. Analizler sonucunda, Rusya'nın alternatif maliyetlerinin düşük, İran'ın ise“kırılganlık”düzeyinin yüksek olduğu; bu durumun Rusya'ya Tahran üzerinde belirleyici bir siyasi nüfuz sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Nihayetinde, enerji zenginliğini ekonomik refaha dönüştüremeyen İran'ın, bu paradoks nedeniyle dış politika otonomisini aşındırdığı ve Rusya'nın bölgesel enerji stratejisine eklemlenen pasif bir aktöre dönüştüğü değerlendirilmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the“energy paradox”of Iran, which suffers from chronic domestic supply security challenges despite possessing the world's second-largest natural gas reserves, and investigates the geopolitical asymmetric dependency dynamics created by this structural crisis in its relations with Russia. The study primarily focuses on the evolution of energy cooperation between Tehran and Moscow—both isolated under Western sanctions following the 2022 Russia-Ukraine War—transforming from an equal“strategic partnership”into a“compelled and hierarchical dependency.”Employing qualitative research methods, specifically holistic case study and process tracing, the study analyzes empirical data through the concepts of“sensitivity”and“vulnerability”within Keohane and Nye's Interdependence Theory. The findings indicate that Iran's energy crisis stems not merely from external sanctions, but from profound structural issues including excessive subsidies, technological infrastructure deficiencies, and pressure drops in the South Pars field. It has been observed that this internal vulnerability renders Iran dependent on gas swap agreements with Russia even for basic winter heating requirements, making Russian technological support the“sole option.”The analysis reveals that while Russia's opportunity costs remain low, Iran's level of“vulnerability”is critically high, thereby providing Moscow with decisive political leverage over Tehran. Consequently, it is concluded that Iran, unable to translate its energy wealth into economic prosperity, has eroded its foreign policy autonomy due to this paradox and has transformed into a passive actor articulated into Russia's regional energy strategy.
Benzer Tezler
- Muhammed Rıza Mirâb Agehî'nin Zübdetü't-Tevârîh adlı eserinin (vr.1b- 50a) transkripsiyonu
The transcription of Muhammed Riza Mirâb Agehî's work titled zübdetü't-tevârîh (vr.1b-50a)
EŞREF TEKE
- Birinci Dünya Savaşı'nda İran coğrafyasında etnik, dini ve siyasi nüfuz mücadeleleri
Etnical, religinal and political ascendancy struggles in Persian Area During First World War
BARIŞ METİN
Doktora
Türkçe
2007
TarihGazi ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. VAHDET KELEŞYILMAZ
PROF. DR. HALE ŞIVGIN
PROF. DR. ADNAN ŞİŞMAN
- 19.yüzyılılın son çeyreği ve 20.yüzyılın ilk çeyreğinde Acaralar
Adzharians in the last quarter of 19th century and the first quarter of 20th century
SEZGİN ÖZGÜR KOÇ