Türkiye'deki geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin sosyal medya kullanım pratiklerinin kullanımlar ve doyumlar kuramı çerçevesinde incelenmesi
An examination of social media usage practices of Syrians under temporary protection in Türkiye within the framework of the uses and gratifications theory
- Tez No: 1017235
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELTEM ÜNALERZEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halkla İlişkiler, İletişim Bilimleri, Public Relations, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'deki geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin (GKKS) sosyal medya kullanım pratiklerini ve bu pratiklerin entegrasyon sürecindeki rolünü Kullanımlar ve Doyumlar Kuramı (KDK) çerçevesinde incelemektedir. Türkiye'de GKKS'lere ilişkin çalışmalar entegrasyonu çoğunlukla yapısal ve kurumsal boyutlar üzerinden ele almakta; ancak iletişim süreçleri ve gündelik yaşam pratikleri bağlamında nasıl şekillendiği daha sınırlı düzeyde incelenmektedir. Bu çalışma, söz konusu sınırlılığa odaklanarak GKKS'lerin sosyal medyayı hangi amaç ve motivasyonlarla kullandıklarını, bu kullanım sonucunda hangi tür doyumları elde ettiklerini ve bu pratiklerin entegrasyon süreciyle nasıl ilişkilendiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, fenomenolojik yaklaşıma dayalı betimleyici ve yorumlayıcı nitel bir araştırma olarak yürütülmüştür. Araştırmanın verileri, İstanbul'un Fatih ilçesinde ikamet eden veya çalışan ve Türkçe bilen GKKS ile yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Katılımcılar kartopu örnekleme tekniğiyle belirlenmiş, elde edilen veriler ise tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, sosyal medya kullanımının ihtiyaç temelli ve amaç odaklı bir nitelik taşıdığını ve bu kullanımın özellikle sosyal bütünleştirici, bilişsel ve duygulanımsal doyumlar sağladığını ortaya koymaktadır. Ayrıca sosyal medyanın yalnızca iletişim ya da zaman geçirme amacıyla kullanılmadığı, aksine gündelik yaşam pratiklerini şekillendiren ve örgütleyen çok işlevli bir araç olarak konumlandığı görülmektedir. Bu bağlamda sosyal medya; bilgiye erişim ve yön bulma, sosyal bağların sürdürülmesi, kültürel normların öğrenilmesi, kimlik, aidiyet ve sosyal kabul süreçlerinin şekillenmesi ile ekonomik yaşamın sürdürülmesinde etkin bir rol oynamaktadır. Bu durum, sosyal medyanın GKKS'lerin gündelik yaşamlarını yönetmelerinde ve belirsizliklerle başa çıkmalarında önemli bir işlev üstlendiğini göstermektedir. Bu bulgular, sosyal medyanın entegrasyon sürecinde yalnızca tamamlayıcı bir unsur değil, sürecin önemli bileşenlerinden biri haline geldiğini ortaya koymaktadır. Entegrasyonun yalnızca yapısal ve kurumsal boyutlarla ele alınamayacağı; sosyal medya kullanımı, gündelik iletişim pratikleri ve sosyal ağlar tarafından şekillenen çok katmanlı bir süreç olduğu görülmektedir. Bu yönüyle çalışma, entegrasyon literatüründe sosyal medya ve gündelik iletişim pratiklerine dikkat çekmekte ve entegrasyonun bu pratikler üzerinden de ele alınmasının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the social media usage practices of Syrians under Temporary Protection (SuTP) in Türkiye and the role of these practices in the integration process within the framework of the Uses and Gratifications Theory (UGT). Studies on SuTPs in Türkiye predominantly address integration through structural and institutional dimensions; however, how it is shaped in the context of communication processes and everyday life practices has been examined to a more limited extent. Focusing on this gap, the present study reveals the purposes and motivations underlying SuTPs' use of social media, the types of gratifications they obtain as a result of this use, and how these practices are associated with the integration process. The research was conducted as a descriptive and interpretive qualitative study based on a phenomenological approach. The data of the study were collected through semi-structured in-depth interviews with SuTPs who reside or work in the Fatih district of Istanbul and who speak Turkish. Participants were determined through the snowball sampling technique, and the obtained data were analyzed using the thematic analysis method. The findings reveal that social media use is need-based and goal-oriented in nature, and that this use particularly provides social integrative, cognitive, and affective gratifications. Furthermore, it is observed that social media is not used solely for communication or pastime purposes; rather, it is positioned as a multifunctional tool that shapes and organizes everyday life practices. In this context, social media plays an active role in accessing information and navigation, maintaining social ties, learning cultural norms, shaping processes of identity, belonging, and social acceptance, as well as sustaining economic life. This situation demonstrates that social media assumes an important function in SuTPs' management of their everyday lives and in coping with uncertainties. These findings reveal that social media has become not merely a complementary element in the integration process, but one of its essential components. It is evident that integration cannot be addressed solely through structural and institutional dimensions; rather, it is a multilayered process shaped by social media use, everyday communication practices, and social networks. In this respect, the study draws attention to social media and everyday communication practices within the integration literature and underscores the importance of addressing integration through these practices as well.
Benzer Tezler
- Türk basınında düzensiz göçün görsel temsili: Taliban yönetimi sonrası Afgan göçü
Visual representation of irregular migration in the Turkish press: Afghan migration after the Taliban regime
ZİNDAN ÇAKICI
Doktora
Türkçe
2024
GazetecilikGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE NAZLI AYTUNA
- Geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin sosyal hizmet algısı: Kilis örneği
The social service perception of Syrian refugees under temporary protection: The case of Kilis
MUSTAFA ELBEYLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sosyal HizmetHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiGöç Araştırmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. RIDVAN DEMİR
- Geçici koruma kapsamında bulunan suriyelilerin seçili büyükşehir belediyeleri üzerinden yerel yönetim politikalarına etkisi
The impact of syrians under temporary protection on local government policies through selected metropolitan municipalities
MELİKE CESUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiAksaray ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSUN ÖCAL
- Mülteci ve sığınmacıların yerel ve uluslararası iş hayatında karşılaştıkları engeller ve çözüm önerileri
Barriers and solution suggestions for refugees and asylum seekers in Turkey in local and international business life
AMINULLAH AMINI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeManisa Celal Bayar ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM EMRE KARAA