Geri Dön

Fasulye'de (Phaseolus vulgaris L.) kuraklık ve arsenik stresi altında rGO-ZnO nanopartiküllerinin fizyolojik, biyokimyasal etkileri ve ağır metal stresinde görev alan genlerin analizi

Physiological and biochemical effects of rGO-ZnO nanoparticles and analysis of heavy metal stress-related genes in common bean (Phaseolus vulgaris L.) under drought and arsenic stress

  1. Tez No: 1017301
  2. Yazar: AHMED SİDAR AYGÖREN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. EMRE İLHAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Biyoteknoloji, Genetik, Ziraat, Biotechnology, Genetics, Agriculture
  6. Anahtar Kelimeler: Biyoloji, Biyoteknoloji, Nanoteknoloji, Biology, Biotechnology, Nanotechnology
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Erzurum Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Stratejik bir kültür bitkisi olan Phaseolus vulgaris L.'nin (fasulye) arsenik (As) toksisitesi ve PEG-6000 kaynaklı ozmotik strese verdiği fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler yanıtlar, bu çalışmada kapsamlı biçimde incelenmiştir. Çalışma kapsamında yeşil sentez ilkeleri doğrultusunda sarımsak (Allium sativum) ekstresi kullanılarak ZnO, indirgenmiş grafen oksit (rGO) ve hibrit rGO-ZnO nanopartikülleri (NP) sentezlenmiştir. Sentezlenen nanomateriallerin yapısal karakterizasyonları (XRD, SEM, TEM, FT-IR, EDX) başarıyla gerçekleştirilmiş; yüksek saflık ve istenen morfoloji doğrulanmıştır. Stres uygulamaları, her iki genotipte de [G-53 (As-duyarlı) ve G-68 (As-tolerant)] büyüme parametrelerini, klorofil içeriğini (SPAD) ve yaprak nispi su içeriğini (YNSİ) belirgin şekilde baskılarken malondialdehit (MDA) ve H2O2 birikimini önemli ölçüde artırmıştır. Kontrol grubuna kıyasla kombine stres, G-53'te SPAD değerlerini %6.9, G-68'de ise %6.0 oranında düşürürken; hücre membran hasarını (HMH) sırasıyla %44.3 ve %33.8, MDA içeriğini ise %51.0 ve %107.1 oranında artırmıştır. Bitki yapraklarına spreyleme yöntemi ile ayrı ayrı %0.5 ZnSO4, rGO, ZnO veya rGO-ZnO NP ön uygulaması yapılmış; ardından bitkiler tekli ve kombine stres koşullarına maruz bırakılmıştır.Değerlendirilen özellikler genelinde rGO-ZnO NP uygulaması, stres hasarının azaltılmasıyla en sık ilişkilendirilen uygulama olarak öne çıkmıştır. Bu uygulama, kombine stres koşullarında karşılıklı stresli kontrollere kıyasla G-53'te HMH'yi %19.3, G-68'de ise %44.2 oranında azaltmış; MDA değerlerini ise sırasıyla %40.4 ve %61.5 düşürmüştür. Aynı uygulama, G-53'te prolin içeriğini 1.57'den 2.39 µmol mL-1'e, G-68'de ise 0.80'den 3.25 µmol mL-1'e yükseltmiştir. Genotipe özgü mekanizmalar incelendiğinde, G-53 genotipinde toleransın büyük ölçüde ZnO ve rGO-ZnO NP varlığında artan POD ve CAT enzim aktiviteleri aracılığıyla sağlandığı görülmüştür. Buna karşın, G-68 genotipi özellikle hibrit NP uygulaması altında HMT ve NBS genlerinin güçlü ekspresyonu ile karakterize edilen moleküler bir savunma stratejisi sergilemiştir. Elementel içerik analizleri, rGO-ZnO NP uygulamasının G-53 genotipinde kökten gövdeye arsenik translokasyonunu artırırken G-68'de elemental homeostazın korunmasını desteklediğini ortaya koymuştur. Arsenik, her iki genotipte de ağırlıklı olarak köklerde birikmiştir. RT-qPCR ifade profilleri analizi için tespit edilen 10 gen (LIP1, NBS, CSL, HMT, HMA2, JAZ, PRK, rbcS, Cupin, GLB) , NP-stres kombinasyonlarına verilen yanıtların anlamlı Genotip × Uygulama etkileşimleri tarafından katı biçimde yönetildiğini ortaya koymuştur. Besin dengesi ve transkripsiyon yanıtları da genotipe ve uygulamaya göre farklılık göstermiştir. Sonuç olarak, başta rGO-ZnO NP'ler olmak üzere Zn tabanlı materyallerin kombine stres etkilerini kısmen hafiflettiği belirlenmiş; ancak uygulama kaynaklı arsenik dağılımındaki değişiklikler, tarımsal uygunluğun gıda güvenliği kaygılarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Yeşil sentez yöntemiyle üretilen rGO-ZnO hibrit nanopartiküllerin abiyotik stres toleransını artırma konusunda sinerjistik potansiyele sahip olduğu sonucuna varılmış; ancak bu teknolojinin etkinliğinin bitkinin genetik arka planına göre optimize edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Özet (Çeviri)

Strategic crop species Common bean responses to arsenic (As) toxicity and PEG-6000-induced osmotic stress were comprehensively investigated at the physiological, biochemical, and molecular levels in this study. Within the scope of the study, ZnO, reduced graphene oxide (rGO), and hybrid rGO-ZnO nanoparticles (NPs) were synthesized using garlic (Allium sativum) extract in accordance with green synthesis principles. Structural characterization of the synthesized nanomaterials (XRD, SEM, TEM, FT-IR, and EDX) was successfully performed, confirming their high purity and desired morphology. Stress treatments markedly suppressed growth parameters, chlorophyll content (SPAD), and leaf relative water content (LRWC) in both genotypes [G-53 (As-sensitive) and G-68 (As-tolerant)], while significantly increasing malondialdehyde (MDA) and H2O2 accumulation. Compared with the control group, combined stress reduced SPAD values by 6.9% in G-53 and 6.0% in G-68, whereas cell membrane damage (CMD) increased by 44.3% and 33.8%, respectively, and MDA content increased by 51.0% and 107.1%, respectively. Prior to stress exposure, plants were foliar-sprayed separately with 0.5% ZnSO4, rGO, ZnO, or rGO-ZnO NPs and subsequently subjected to single and combined stress conditions. Across the evaluated parameters, rGO-ZnO NP treatment emerged as the application most consistently associated with mitigation of stress-induced damage. Under combined stress conditions, this treatment reduced CMD by 19.3% in G-53 and 44.2% in G-68 compared with the stressed controls, while decreasing MDA levels by 40.4% and 61.5%, respectively. The same treatment increased proline content from 1.57 to 2.39 µmol mL-1 in G-53 and from 0.80 to 3.25 µmol mL-1 in G-68. Investigation of genotype-specific mechanisms revealed that tolerance in the G-53 genotype was largely mediated through enhanced POD and CAT enzyme activities in the presence of ZnO and rGO-ZnO NPs. In contrast, the G-68 genotype exhibited a molecular defense strategy characterized by strong expression of the HMT and NBS genes, particularly under hybrid NP treatment. Elemental content analyses demonstrated that rGO-ZnO NP application increased root-to-shoot arsenic translocation in the G-53 genotype, whereas it supported the maintenance of elemental homeostasis in G-68. In both genotypes, arsenic predominantly accumulated in the roots. RT-qPCR expression profiling of 10 selected genes (LIP1, NBS, CSL, HMT, HMA2, JAZ, PRK, rbcS, Cupin, and GLB) revealed that responses to NP–stress combinations were strongly governed by significant Genotype × Treatment interactions. Nutrient balance and transcriptional responses also varied depending on genotype and treatment. Overall, Zn-based materials, particularly rGO-ZnO NPs, partially alleviated the detrimental effects of combined stress conditions. However, NP-induced alterations in arsenic distribution indicated that agricultural applicability should be evaluated together with food safety concerns. It was concluded that green-synthesized hybrid rGO-ZnO nanoparticles possess synergistic potential for enhancing abiotic stress tolerance; nevertheless, the efficiency of this technology should be optimized according to the genetic background of the plant.

Benzer Tezler

  1. Tuz ve kuraklık stresi altında geliştirilmiş farklı fasulye (Phaseolus vulgaris L.) çeşitlerinde lea-3 geni mRNA ifade seviyelerinin kantitatif real-tıme pcr yöntemiyle incelenmesi

    Screening of lea-3 gene mRNA expression levels using with quantitative real-time pcr in different beans (Phaseolus vulgaris L.) subjected to salt and drought stress

    İLKER BÜYÜK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    BiyolojiAnkara Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMİNE SÜMER ARAS

  2. Expansin gen ailesinin fasulye (Phaseolus vulgaris L.) bitkisinde biyoinformatik karakterizasyonu ve abiyotik stres ile ilişkisinin araştırılması

    Bioinformatic characterization of Expansin gene family in common bean (Phaseolus vulgaris L.) and its relationship with abiotic stress

    MERVE NUR ŞANLI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    BiyolojiAnkara Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İLKER BÜYÜK

  3. Fasulyede (Phaseolus vulgaris l.) kuraklık stresinde riboflavinin bazı fizyolojik, biyokimyasal ve moleküler etkilerinin belirlenmesi

    Determination of some physiological, biochemical and molecular effects of riboflavin on drought stress in bean (Phaseolus vulgaris l.)

    MUHAMMED SAADETTİN KABAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    ZiraatAtatürk Üniversitesi

    Tarımsal Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ESRA ARSLAN YÜKSEL

  4. Abiyotik stres altında fasulyede (phaseolus vulgaris L.) bulunan ZF-HD transkripsiyon faktörü gen ailesinin genom çapında analizi ve ekspresyon profili

    Genome-wide analysis and expression profiling of the ZF-HDtranscription factor gene family in common bean (phaseolusvulgaris l.) under abiotic stress

    AYLİN KAVAKLI ERSAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    BiyolojiAnkara Üniversitesi

    Biyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İLKER BÜYÜK

  5. Süper emici hidrojel kullanımı ile taze fasulye yetiştiriciliğinde kuraklık stresinin etkilerinin azaltması

    Reducing the effects of drought stress in fresh bean cultivation using super absorbent hydrogel

    AFİFE KESKİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    ZiraatÇukurova Üniversitesi

    Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HAYRİYE YILDIZ DAŞGAN