Yapay zekâ kullanımının öğretmen adaylarının illüstrasyon tasarım becerilerine etkisi
The effect of using artificial intelligence on the illustration design skills of teacher candidates
- Tez No: 1017562
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BARIŞ BOZOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Beceri, Grafik tasarımı, Görsel sanatlar eğitimi, Yapay zeka, İllüstrasyon, Skill, Graphic design, Visual arts education, Artificial intelligence, Illustration
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, görsel sanatlar eğitiminde yapay zekâ kullanımının öğretmen adaylarının illüstrasyon tasarım becerilerine etkisini incelemektir. Araştırma, öğretmen adaylarının yapay zekâ araçlarını kullanarak illüstrasyon tasarım becerilerini geliştirmelerine odaklanmış; bu teknolojinin illüstrasyon tasarım üretim süreçlerinde ve gelecekteki mesleki yeterlilikleri açısından nasıl etkili bir biçimde kullanılabileceğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımları kapsamında iç içe geçmiş tekli durum çalışması modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen çalışma grubunu; 2025-2026 Eğitim-Öğretim yılı güz döneminde Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Resim-İş Öğretmenliği Lisans Programında üçüncü sınıfta öğrenim gören ve Ana sanat Atölye Grafik Tasarım III dersini alan 13 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Söz konusu katılımcılar, üniversite öğrencisi olmakla birlikte; öğretmen yetiştiren bir lisans programında yer almaları ve geleceğin öğretmen kadrolarını oluşturacak olmaları yönüyle, araştırma süresince öğretmen adayları olarak ele alınmıştır. Araştırma sürecinde konuyla ilgili alan yazını taraması yapılmış, veriler görüşme formları ile katılımcıların tasarımlarını değerlendirmek amacıyla hazırlanan dereceli puanlama anahtarları aracılığıyla toplanmıştır. Üç alan uzmanının değerlendirmelerinden elde edilen nicel verilerin analizinde betimsel istatistik, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Bulgular, yapay zekâ kullanımının geleneksel illüstrasyon sürecinde karşılaşılan fikir üretimi, zaman ve teknik sorunları büyük ölçüde giderdiğini ve öğretmen adaylarının yapay zekâyı illüstrasyon tasarım sürecinde yardımcı bir üretim aracı olarak kullandıklarını göstermiştir. Uzman değerlendirme puanları temelinde süreçlere ilişkin genel ortalama puanları incelendiğinde; yapay zekâ öncesi illüstrasyon tasarımı sürecinden yapay zekâ destekli süreçlere geçildikçe öğretmen adaylarının illüstrasyon tasarımlarının niteliğinde düzenli bir yükseliş yaşandığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları, katılımcıların yapay zekâ ile yalnızca hazır metin istemlerine dayalı edilgen üretimlerde özgünlük kaygısı ve duygu aktarımı eksikliği hissettiklerini; buna karşın kendi çizimlerini referans verdikleri hibrit yöntemde tasarım sürecini ve yaratıcı becerilerini daha başarılı yönettiklerini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, görsel sanatlar eğitiminde kullanılan yapay zekânın teknik bariyerleri aşmayı kolaylaştıran, görsel hafızayı zenginleştiren ve illüstrasyon tasarım becerilerini destekleyen güçlü bir yardımcı üretim aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this research is to examine the effect of using artificial intelligence on the illustration design skills of teacher candidates in visual arts education. The research focuses on the development of teacher candidates illustration design skills through the use of artificial intelligence tools, and aims to reveal how this technology can be utilized effectively in illustration design production processes and in terms of their future professional competencies. Within the scope of qualitative research approaches, the study was designed as an embedded single-case study model. The study group of the research, determined by the purposive sampling method, consists of 13 teacher candidates studying in their third year during the 2025-2026 academic year fall semester at Pamukkale University, Faculty of Education, Department of Fine Arts Education, Art Education Program, and taking the Main Art Workshop Graphic Design III course. Although the participants in question are university students in terms of their official status, they were treated as teacher candidates throughout the research due to their enrollment in a teacher training undergraduate program and their role as future members of the teaching profession. During the research process, a literature review on the subject was conducted, and data were collected through interview forms and rubrics prepared to evaluate the participants' designs. Descriptive statistics were used in the analysis of quantitative data obtained from the evaluations of three field experts, while the content analysis method was utilized for the analysis of qualitative data. The findings demonstrated that the use of artificial intelligence largely eliminated the problems of idea generation, time, and technique encountered in the traditional illustration process, and showed that teacher candidates utilized artificial intelligence as a supportive production tool in the illustration design process. When the general average scores regarding the processes based on the expert evaluation scores were examined, it was determined that there was a steady increase in the quality of the teacher candidates' illustration designs as transitioning from the pre-artificial intelligence illustration design process to artificial intelligence supported processes. The research results revealed that the participants felt a concern for originality and a lack of emotional expression in passive productions based solely on ready-made text prompts with artificial intelligence; conversely, they managed the design process and creative skills more successfully in the hybrid method where they referenced their own drawings. In conclusion, it has been established that artificial intelligence used in visual arts education is a powerful auxiliary production tool that facilitates overcoming technical barriers, enriches visual memory, and supports illustration design skills.
Benzer Tezler
- Yapay zekâ uygulaması kullanımının okul öncesi öğretmen adaylarının akademik yazım becerilerine etkisi
The effect of using an artificial intelligence application on academic writing skills of preschool teacher candidates
ÇAĞATAY AYDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimKastamonu ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADEM YILMAZ
- Fen eğitiminde yapay zekâ araçlarının kullanımının fen bilgisi öğretmen adaylarının 21. yüzyıl öğrenen becerileri ile fen okuryazarlık algılarına etkisi
The effect of using artificial intelligence tools in science education on science teacher candidates' 21st century learner skills and science literacy perceptions
VİLDAN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN NACAROĞLU
- Öz düzenlemeli öğrenme sürecine entegre edilen yapay zekâ araçlarının öğretmen adaylarının yapay zekâ hazırbulunuşluklarına yansımaları
The impact of ai tools integrated into self-regulated learning processes on preservice teachers' AI readiness
HALİL İBRAHİM KÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU KORKMAZ
- Yapay zekâ destekli dijital öykü hazırlama sürecinin öğretmen adaylarının 21. yy becerileri özyeterlik algısı, yapay zekâ farkındalığı ve doğal afet bilinci üzerindeki etkisi
The effect of the artificial intelligence–supported digital storytelling process on preservice teachers' 21st century skills self-efficacy perception, artificial intelligence awareness, and natural disaster awareness
SEVDA DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAdıyaman ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLDEN GÜRSOY
- İngilizce öğretmen adaylarının ingilizce öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik davranışsal niyetleri ve görüşleri
Pre-service english teachers' behavioral intentions and opinions related to the use of artificial intelligence in english teaching
ÇAĞLA AVCI ESENDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İRFAN SÜRAL