Endemik psephellus yusufelıensıs tugay&uysal ve psephellus pecho (albov) wagenıtz (asteraceae) türlerinin koruma biyolojisi ve ekolojik niş modellemesi
Conservation biology and ecological niche modeling of the endemic species psephellus yusufeliensis tugay & uysal and psephellus pecho (albov) wagenitz (asteraceae)
- Tez No: 1017579
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZGÜR EMİNAĞAOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Botanik, Forestry and Forest Engineering, Botany
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Artvin Çoruh Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma 2021-2025 yılları arasında Artvin Merkez, Yusufeli, Şavşat ve Ardanuç ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma alanında, minimal alan (minimal area) yöntemiyle belirlenen 16 m2'lik örnekleme alanında yürütülen floristik analizler sonucunda; Asteraceae, Lamiaceae ve Fabaceae familyalarının baskın olduğu toplam 88 takson tespit edilmiştir. Tezin odak noktası olan lokal endemik Psephellus yusufeliensis Tugay & Uysal ve Psephellus pecho (M.Bieb.) Wagenitz türlerinin morfolojik, yaprak anatomisi, palinolojik, ekolojik ve biyolojik özellikleri detaylıca incelenmiştir. Yapılan anatomik incelemelerde P. yusufeliensis'in ekvifasiyel, P. pecho'nun ise bifasiyel/izobilateral yaprak yapısına sahip olduğu belirlenmiştir. Palinolojik analizlerde her iki türün polenleri trikolporat ve izopolar yapıda olup; P. yusufeliensis oblat-sferoid, P. pecho ise prolat-sferoid şekil özelliği göstermiştir. Ekolojik incelemeler kapsamında yapılan toprak analizleri, P. pecho'nun kumlu ve drenajı yüksek toprakları tercih ettiğini, P. yusufeliensis'in ise killi ve magnezyum içeriği yüksek topraklara tolerans gösterdiğini ortaya koymuştur. İklimsel analizlerde çalışma alanının büyük kısmının yarı kurak karakterde olduğu saptanmıştır. Üreme biyolojisi verilerine göre; hesaplanan P/O oranları her iki türün de“Zorunlu Dışadöllek”(ksenogami) olduğunu göstermiş, çimlenme testlerinde ise 1000 ppm GA3 uygulaması en yüksek başarıyı sağlamıştır. IUCN kriterlerine göre“EN”(Tehlikede) kategorisinde değerlendirilen bu türlerin potansiyel yayılış alanları MaxEnt yazılımı ile modellenmiştir. Yüksek doğruluk payı (AUC > 0.98) ile çalışan modellerde, türlerin dağılımını sınırlayan en kritik çevresel değişkenin BIO9 (En Kurak Çeyreğin Ortalama Sıcaklığı) olduğu tespit edilmiştir. İklim değişikliği senaryolarına (2041-2060) göre yapılan projeksiyonlar, her iki türün de habitat kaybı riskiyle karşı karşıya olduğunu ve acil koruma stratejilerine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted between 2021 and 2025 in the Artvin Central, Yusufeli, Şavşat, and Ardanuç districts. As a result of the floristic analyses carried out within a 16 m2 sampling area determined by the minimal area method, a total of 88 taxa were identified, with the Asteraceae, Lamiaceae, and Fabaceae families being dominant. The morphological, leaf anatomical, palynological, ecological, and biological characteristics of the local endemic species Psephellus yusufeliensis Tugay & Uysal and Psephellus pecho (M.Bieb.) Wagenitz, which constitute the focal point of this thesis, were investigated in detail. Anatomical examinations determined that P. yusufeliensis possesses an equifacial leaf structure, whereas P. pecho exhibits a bifacial/isobilateral structure. Palynological analyses revealed that the pollen grains of both species are tricolporate and isopolar; however, P. yusufeliensis displays an oblate-spheroid shape, while P. pecho is prolate-spheroid. Soil analyses performed within the scope of ecological investigations demonstrated that P. pecho prefers sandy and well-drained soils, whereas P. yusufeliensis shows tolerance to clayey soils with high magnesium content. Climatic analyses indicated that the majority of the study area is of a semi-arid character. According to reproductive biology data, calculated P/O ratios showed that both species are“Obligate Xenogamous,”and the application of 1000 ppm GA3 yielded the highest success rate in germination tests. The potential distribution areas of these species, which are evaluated in the“EN”(Endangered) category according to IUCN criteria, were modeled using MaxEnt software. In the models, which operated with high accuracy (AUC > 0.98), BIO9 (Mean Temperature of Driest Quarter) was identified as the most critical environmental variable limiting the distribution of the species. Projections based on climate change scenarios (2041–2060) indicate that both species face the risk of habitat loss and that urgent conservation strategies are required.
Benzer Tezler
- Endemik iki centaurea türü üzerinde taksonomik ekolojik ve palinolojik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ZAFER KAYA
- Türkiyenin helleborus türleri üzerinde morfolojik, anatomik, palinolojik ve sitolojik araştırmalar
Morphologische, anatomische, palynologische und cytologische untersuchungen über die helleborusarten der Turkei
NURSEL SEZER
- İstanbul çevresinin bazı Colchicum türleri üzerinde morfolojik, anatomik ve sitolojik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ORHAN KÜÇÜKER
- Liquidambar orientalis mill (sığla ağacı)'in morfolojik ve palinolojik özellikleri üzerine araştırmalar
Studies on the morphological and palynological characteristics of liquidambar orientalis mill. in Turkey
ASUMAN GÜNGÖRDÜ
