Güneş'in leke grubu öbeklenmelerinin boylamsal incelenmesi ve güneş benzeri yıldızlardaki öbeklenme oluşumu
Longitudinal analysis of sunspot-group nests and spot nesting on sun-like stars
- Tez No: 1017596
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN VOLKAN ŞENAVCI, DOÇ. DR. EMRE IŞIK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Astronomi ve Uzay Bilimleri, Astronomy and Space Sciences
- Anahtar Kelimeler: Astrofizik, Güneş leke nestleri, Soğuk yıldızlar, Yapay zeka ve makine öğrenmesi dersi, Öğrenme algoritmaları, Astrophysics, Sunspot nests, Cold stars, Artificial intelligence and machine learning course, Learning algorithms
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Astronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde, Güneş yüzeyinde gözlenen leke gruplarının boylamsal öbeklenme davranışı niceliksel ve karşılaştırmalı yöntemlerle incelenmiştir. Analizde, her bir leke grubunun Carrington boylamı temel alınarak düzeltilmiş leke alanları hesaplanmış ve bu parametre boylamsal asimetri ile uzun süreli aktif boylamların belirlenmesinde kullanılmıştır. Günlük ve aylık aktivite indeksleri türetilmiş, literatürde tanımlanan öbeklenme kriterleri istatistiksel olarak test edilerek her aktif bölge için öbeklenme olasılıkları hesaplanmıştır. Çalışma kapsamında Python programlama dili ile açık kaynaklı, tekrarlanabilir bir öbeklenme belirleme algoritması geliştirilmiştir. Algoritma, konum–zaman düzleminde aktif boylamların sürekliliğini ve yoğunlaşma derecesini niceliksel olarak ortaya koyacak şekilde tasarlanmıştır. Elde edilen sonuçlar, belirli boylamsal bölgelerde uzun süreli ve yüksek manyetik akı yoğunluğuna sahip yapıların varlığını göstermektedir. Ayrıca, benzer yöntem Güneş benzeri sekiz yıldızın leke dağılımlarına uygulanarak karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Güneş ve yıldız örnekleri arasında öbeklenme oranları, aktif boylam kararlılığı ve zamansal evrim açısından farklılıklar belirlenmiştir. Bu farklılıkların dönme hızı, manyetik döngü özellikleri ve diferansiyel dönme ile ilişkisi tartışılmıştır. Çalışma, Güneş ve güneş benzeri yıldızlardaki manyetik aktivitenin boylamsal organizasyonuna dair bütüncül ve niceliksel bir çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
In this thesis, the longitudinal clustering behavior of sunspot groups observed on the solar surface has been investigated using quantitative and comparative methods. In the analysis, corrected sunspot areas were calculated based on the Carrington longitude of each sunspot group, and this parameter was used to determine longitudinal asymmetry and long-term active longitudes. Daily and monthly activity indices were derived, and clustering criteria defined in the literature were statistically tested to calculate clustering probabilities for each active region. Within the scope of the study, an open-source, reproducible clustering detection algorithm was developed using the Python programming language. The algorithm was designed to quantitatively reveal the continuity and degree of concentration of active longitudes in the position–time plane. The obtained results demonstrate the presence of structures with long-term persistence and high magnetic flux density in certain longitudinal regions. Furthermore, a comparative analysis was performed by applying a similar method to the spot distributions of eight solar-type stars. Differences between the Sun and stellar samples were identified in terms of clustering rates, active longitude stability, and temporal evolution. The relationship of these differences with rotation rate, magnetic cycle characteristics, and differential rotation was discussed. This study presents a comprehensive and quantitative framework for the longitudinal organization of magnetic activity in the Sun and solar-like stars.
Benzer Tezler
- Güneş leke gruplarının eğiklik açıları ile çevrim özellikleri arasındaki ilişkiler
Relations between tilt angles of sunspot groups and cycle properties
SEDA IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Astronomi ve Uzay Bilimleriİstanbul ÜniversitesiAstronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NUROL AL ERDOĞAN
- Güneş leke nestleri ve özelliklerinin incelenmesi
Investigation of features of sunspot nests
HÜLYA YEŞİLYAPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
Astronomi ve Uzay Bilimleriİstanbul ÜniversitesiAstronomi ve Uzay Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN ÖKTEN
- Titanyum dioksit nanopartikülünün sıçan siyatik siniri üzerine toksik etkilerinin araştırılması
Investigate toxic effects of titanium dioxside nanoparticles on rat sciatic nerve
BAYRAM ERDOĞAN
- Güneş leke gruplarının güneş patlaması üretme potansiyellerinin araştırılması
Investigation of flare production potential of sunspot groups
SALİHA EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Fizik ve Fizik MühendisliğiAkdeniz ÜniversitesiUzay Bilimleri ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ KILÇIK
- Deneysel karaciğer fibrozisinde intüklenebilir nitrik oksit sentaz inhibisyonunun bakteriyel translokasyon üzerine etkisi
Başlık çevirisi yok
SEDAT YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıGataİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL DAĞALP