Osmanlı Devleti'nin kuzey politikasında Ukrayna coğrafyası (1648-1792)
The geography of Ukraine in the Ottoman Empire's northern policy (1648-1792)
- Tez No: 1018042
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALAADDİN YALÇINKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin kuzey siyasetinde Ukrayna coğrafyasının oynadığı merkezi rolü ve iki taraf arasındaki ilişkilerin tarihsel gelişimini incelemektedir. Karadeniz'in kuzeyinde yer alan Ukrayna, coğrafî konumu, stratejik ticaret yolları ve Kazak toplulukları aracılığıyla Osmanlı Devleti'nin güvenlik ve denge siyasetinde kilit bir bölge olmuştur. Çalışma, 1648'de Hatman Hmelnitskiy ile başlayan ilişkilerden Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekildiği 1792 yılı arasını kapsamakla birlikte, konunun bütünlüğünü sağlamak amacıyla önceki dönemlere de değinilmiştir. Araştırmada Osmanlı arşiv belgeleri, kronikler, çağdaş tarihçilerin çalışmaları ve yabancı literatürden yararlanılmıştır. Bulgular, Osmanlı Devleti'nin kuzey siyasetinde Ukrayna coğrafyasının Osmanlı savunma sisteminde stratejik bir merkez olduğunu göstermektedir. Ayrıca Karadeniz'in güvenliğini sağladığını, Rusya ve Lehistan arasında bir denge unsuru oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Bu çerçevede Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti'nin Ukrayna siyasetinde hem bir müttefik hem de denetim unsuru olarak belirleyici rol oynamıştır. Ukrayna Kazakları ise başlangıçta Lehistan'a karşı Osmanlıların müttefiki konumundayken zamanla Rusya'nın bölgede güçlenmesiyle birlikte Osmanlı nüfuz alanının daralmasında etkili bir faktör haline gelmiştir. Osmanlı Devleti'nin Ukrayna'daki varlığı özellikle Kamaniçe'nin fethi (1672) ve Podolya Eyaleti'nin kurulmasıyla en geniş sınırlarına ulaşmış, ancak Karlofça (1699), İstanbul (1700), Prut (1711), Belgrad (1739) ve nihayet Yaş (1792) antlaşmalarıyla birlikte bu varlık giderek zayıflayarak sona ermiştir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Ukrayna'nın erken döneminden başlanarak tarihi gelişimi, Kiev Knezliği'nden Lehistan-Litvanya Birliği'ne uzanan süreç, Ukrayna Kazakları ve bu Kazakların Kırım Hanlığı ve Osmanlı Devleti ile ilişkileri incelenmiştir. İkinci bölümde, Bogdan Hmelnitskiy ile başlayan Osmanlı-Kazak iş birliği ve Osmanlı Devleti'nin Güney Ukrayna coğrafyasını da içine alan kuzey siyaseti Lehistan, Rusya, Osmanlı Devleti üçgeninde ifade edilmiştir. Üçüncü bölümde, 1787-1792 yılları arasında gerçekleşen olaylar ve Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilme süreci ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines the central role played by the geography of Ukraine in the Ottoman Empire's northern policy and the historical development of relations between the two sides. Located north of the Black Sea, Ukraine has been a key region in the Ottoman Empire's security and balance of power policies due to its geographical location, strategic trade routes, and the Cossack communities. While the study covers the period from the beginning of relations with Hetman Bohdan Khmelnytsky in 1648 to 1792, when the Ottoman Empire withdrew from the region, it also touches upon earlier periods to ensure the subject's comprehensiveness. The research draws upon Ottoman archival documents, chronicles, the works of contemporary historians, and foreign literature. The findings demonstrate that the geography of Ukraine served as a strategic center within the Ottoman defense system in the context of the Ottoman Empire's northern policy. Furthermore, it reveals that the region ensured the security of the Black Sea and acted as a balancing factor between Russia and Poland. In this context, the Crimean Khanate played a decisive role in the Ottoman Empire's Ukrainian policy, acting both as an ally and as an element of control. The Ukrainian Cossacks, while initially serving as Ottoman allies against Poland, gradually became a significant factor in the contraction of Ottoman influence as Russia strengthened its position in the region. The Ottoman Empire's presence in Ukraine reached its greatest extent with the conquest of Kamianets (1672) and the establishment of the Podolia Province; however, this presence gradually weakened and came to an end with the treaties of Karlowitz (1699), Istanbul (1700), Prut (1711), Belgrade (1739), and finally the Treaty of Jassy (1792), this presence gradually weakened and came to an end. The thesis consists of three chapters. In the first chapter, Ukraine's historical development is examined, beginning with its early period and covering the transition from the Principality of Kiev to the Polish-Lithuanian Commonwealth, as well as the Ukrainian Cossacks and their relations with the Crimean Khanate and the Ottoman Empire. In the second chapter, the Ottoman-Cossack cooperation that began with Bohdan Khmelnytsky and the Ottoman Empire's northern policy—which encompassed the geography of Southern Ukraine—is discussed within the context of the Poland-Russia-Ottoman Empire triangle. The third chapter addresses the events that took place between 1787 and 1792 and the process of the Ottoman Empire's withdrawal from the region.
Benzer Tezler
- Polonya'nın jeopolitiğinde Almanya'nın yeri
Germany's location in Poland's geopolitics
HASAN HOŞOĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerKara Harp Okulu KomutanlığıGüvenlik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SOYALP TAMÇELİK
- Pierre Ruffin'in Kırım Günlüğü ışığında Maksud Giray Han dönemi (1767-1768)
The period of Maksud Giray Khan in the light of Pierre Ruffin's Crimean Diary (1767-1768)
ONUR BİRİNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihKaradeniz Teknik ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA DERİN PAŞAOĞLU
- Ukrayna Kazak Atamanlığı (XV. ve XVIII. yüzyıllar arası)
Atamanate of Ukraine Cossack (Between XV. and XVIII. century )
GÜLNARA ERGAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
TarihErciyes ÜniversitesiAvrasya Çalışmaları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERHAN YOSKA
- Türk dış politikasında Afrika açılım stratejisi: Ekonomik, kültürel dinamikleri ile Türkiye'nin Mağrip bölgesi politikası
Turkish external relationship African opening strategy: Side of Maghrep on Turkey politics with economical and cultural dinamics
SEZGİN AKKANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Uluslararası İlişkilerÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SONER KARAGÜL
- Turkey's role in Afghanistan in the post 9/11 era
11 Eylül'den günümüze Türkiye'nin Afganistan'daki rolü
CANAN BAYRAM ÇUBUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2014
Uluslararası İlişkilerOrta Doğu Teknik ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. IŞIL ANIL