Genç yetişkin bireylerde etik değerlere yatkınlık ve sürdürülebilir tüketim davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relationship between predisposition to ethical values and sustainable consumption habits in young adults
- Tez No: 1018201
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ HİSAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, genç yetişkin bireylerde etik değerlere yatkınlık ile sürdürülebilir tüketim davranışları arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yürütülen tanımlayıcı-ilişki arayıcı bir çalışmadır. Araştırmanın örneklemini bir devlet üniversitesinin Hemşirelik, Fen ile Sosyal ve Beşeri Bilimler fakültelerinde öğrenim gören 18-25 yaş arası 300 genç yetişkin oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu(KBF), Etik Değerlere Yatkınlık Ölçeği (EDYÖ) ve Sürdürülebilir Tüketim Davranışları Ölçeği (STDÖ) ile toplanmış; Pearson korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon analizi, bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü ANOVA ile değerlendirilmiştir. Bulgulara göre katılımcıların EDYÖ toplam puanı 4,19±0,59 ile yüksek düzeyde (Sevgi-Saygı=4,34±0,59; Adalet-Dürüstlük=4,19±0,76; İşbirliği=3,76±0,90), STDÖ toplam puanı ise 3,22±0,58 ile orta düzeyde bulunmuştur (Çevre Duyarlılığı=3,36±0,92; İhtiyaç Dışı Satın Alma=2,72±1,04; Tasarruf=3,47±0,84; Yeniden Kullanılabilirlik=3,44±0,98). EDYÖ ile STDÖ toplam puanları arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=0,431; p<0,001). Alt boyut düzeyinde, EDYÖ'nün her üç alt boyutu da (sevgi-saygı, adalet-dürüstlük, işbirliği) STDÖ'nün Çevre Duyarlılığı (r=0,293-0,412; p<0,01), Tasarruf (r=0,329-0,380; p<0,01) ve Yeniden Kullanılabilirlik (r=0,253-0,356; p<0,01) alt boyutlarıyla pozitif yönde ve orta düzeyde anlamlı ilişkiler göstermiştir; bu ilişkiler arasında en yüksek düzeyde olanı Adalet-Dürüstlük ile Çevre Duyarlılığı (r=0,412), en düşük düzeyde olanı ise Sevgi-Saygı ile Yeniden Kullanılabilirlik (r=0,253) arasında bulunmuştur. Buna karşın hiçbir etik boyut, İhtiyaç Dışı Satın Alma ile anlamlı bir ilişki göstermemiştir (p>0,05). Çoklu regresyon analizi sonucunda Adalet-Dürüstlük (β=0,344) ve İşbirliği (β=0,205) boyutlarının STDÖ toplam puanındaki varyansın %22,9'unu anlamlı şekilde yordadığı (R²=0,229; F(3,296)=29,248; p<0,001) belirlenmiş; Sevgi-Saygı boyutunun anlamlı bir yordayıcı etkisi saptanmamıştır. Demografik değişkenler arasında yalnızca cinsiyet, STDÖ toplam puanında anlamlı farklılık yaratmış; kadın katılımcılar erkeklere kıyasla daha yüksek sürdürülebilir tüketim davranışı sergilemiştir (t=2,558; p=0,012). Sürdürülebilirlik eğitimi alma durumu STDÖ toplam puanında anlamlı bir farklılık yaratmamış (p=0,220); ancak eğitim alan katılımcıların Çevre Duyarlılığı puanı (x̄=3,57) almayanlara (x̄=3,28) kıyasla anlamlı düzeyde yüksek (p=0,014), İhtiyaç Dışı Satın Alma puanı ise anlamlı düzeyde düşük, yani daha olumlu (p=0,018) bulunmuştur. Sonuç olarak genç yetişkinlerin etik değerlere yatkınlık düzeyi, sürdürülebilir tüketim davranışını -özellikle çevre duyarlılığı, tasarruf ve yeniden kullanım boyutlarında- pozitif yönde yordamakta; ancak ihtiyaç dışı/gereksiz satın alma davranışı etik değerlerden bağımsız bir örüntü sergilemektedir. Bu bulgular doğrultusunda üniversitelerde etik değerler ve sürdürülebilir tüketim içerikli eğitimlerin yaygınlaştırılması, halk sağlığı hemşirelerinin ise genç yetişkinlere yönelik farkındalık programları geliştirmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This descriptive-correlational study was conducted to determine the relationship between predisposition to ethical values and sustainable consumption behaviors among young adults. The sample consisted of 300 young adults aged 18-25 years, enrolled in the Faculties of Nursing, Science, and Social and Human Sciences at a state university. Data were collected using a Personal Information Form (PIF), the Ethical Values Propensity Scale (EVPS), and the Sustainable Consumption Behaviors Scale (SCBS), and were evaluated using Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis, the independent samples t-test, and one-way ANOVA. According to the findings, participants' total EVPS score was 4.19±0.59, indicating a high level (Love-Respect=4.34±0.59; Justice-Honesty=4.19±0.76; Cooperation=3.76±0.90), while their total SCBS score was 3.22±0.58, indicating a moderate level (Environmental Awareness=3.36±0.92; Non-Essential Purchasing=2.72±1.04; Thrift=3.47±0.84; Reusability=3.44±0.98). A positive, moderate, and significant relationship was found between the total EVPS and SCBS scores (r=0.431; p<0.001). At the subscale level, all three EVPS subdimensions (love-respect, justice-honesty, cooperation) showed positive and moderately significant relationships with the Environmental Awareness (r=0.293-0.412; p<0.01), Thrift (r=0.329-0.380; p<0.01), and Reusability (r=0.253-0.356; p<0.01) subdimensions of the SCBS; among these relationships, the strongest was between Justice-Honesty and Environmental Awareness (r=0.412), and the weakest was between Love-Respect and Reusability (r=0.253). In contrast, none of the ethical subdimensions showed a significant relationship with Non-Essential Purchasing (p>0.05). Multiple regression analysis revealed that the Justice-Honesty (β=0.344) and Cooperation (β=0.205) subdimensions significantly predicted 22.9% of the variance in total SCBS score (R²=0.229; F(3,296)=29.248; p<0.001), whereas the Love-Respect subdimension had no significant predictive effect. Among the demographic variables, only gender produced a significant difference in total SCBS score; female participants exhibited higher sustainable consumption behavior than male participants (t=2.558; p=0.012). Sustainability education status did not produce a significant difference in total SCBS score (p=0.220); however, participants who had received sustainability education scored significantly higher on Environmental Awareness (x̄=3.57) than those who had not (x̄=3.28; p=0.014), and significantly lower-i.e., more favorable-on Non-Essential Purchasing (p=0.018). In conclusion, young adults' predisposition to ethical values positively predicts sustainable consumption behavior-particularly in the dimensions of environmental awareness, thrift, and reuse-whereas non-essential/unnecessary purchasing behavior appears to follow a pattern independent of ethical values. In line with these findings, it is recommended that educational programs on ethical values and sustainable consumption be expanded in universities, and that public health nurses develop awareness programs targeting young adults.
Benzer Tezler
- Zamana karşı beden: Yaşlanma, estetik müdahaleler ve din
The body against time: Aging, aesthetic interventions and religion
RABİA KÜÇÜKKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEMRA NURDAN YAĞLI SOYKAN
- Genç ve yetişkin bireylerde sorumluluk algısı ve dindarlık
Perceptions of responsibility and religiosity in young and adult individuals
ELİF SOYTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinTrabzon ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECMİ KARSLI
- Post-truth çağda medya okuryazarlığı: Yalan içeriklere yönelik bir farkındalık araştırması
Media literacy in the post-turth era: A survey on the awareness of false content
LEYLA UÇAR
- Üniversite öğrencilerinde intihar olasılığı ve ilişkili faktörler
Possibility of suicide and associated factors in university students
HATİCE SENA KARABULUT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiHarran ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENAY KOÇAKOĞLU
- Hayvan çalışmaları ve kullanımı üzerine bilimsel, etik ve sosyolojik düşüncelerin biyopolitika kapsamında karşılaştırılması
Comparison of scientific, ethical and sociological thoughts on animal studies and use within the scope of biopolitics
BUĞRA GENÇ