Sporcularda zihinsel dayanıklılık, ahlaki karar alma ve dindarlık: Bir karma yöntem araştırması
Mental toughness, attitudes to moral decision-making, and religiosity in athletes: A mixed-method research
- Tez No: 1018304
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ KÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Din, Spor, Psychology, Religion, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, sporcularda dindarlığın zihinsel dayanıklılık ve sporda ahlaki karar alma tutumlarıyla ilişkisini açıklayıcı sıralı desenli karma yöntem yaklaşımıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Birinci aşamada tarama deseniyle yaş ortalaması 21.26 (SD = 7.74) olan 420 yarışmacı sporcudan (227 kadın, %54; 193 erkek, %46) nicel veri toplanmış; korelasyon, regresyon, aracılık ve düzenleyicilik analizleri yapılmıştır. İkinci aşamada, 2007-2023 yılları arasında yayımlanan, sporcuların kendi ifadelerini içeren medya dokümanları ölçüt temelli seçilmiş; PRISMA akışına uygun tarama sonucunda 308 kayıttan 101'i analize dahil edilmiştir. Üçüncü aşamada, fenomenolojik duyarlılıkla yürütülen mülakatlarda, homojen, ölçüt ve yoğunluk örneklemesi stratejisiyle belirlenen; yaşları 22-40 arasında değişen 6 kadın ve 5 erkekten oluşan 11 elit sporcu ile görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar en az on yıllık spor ve uluslararası rekabet deneyimine, yüksek dindarlık düzeyine sahip sporculardan seçilmiş, veriler tematik içerik analizi ve abduktif stratejiyle çözümlenmiştir. Son aşamada bulgular ortak gösterim tablolarıyla bütünleştirilmiştir. Nicel bulgular, motivasyonel dindarlığın zihinsel dayanıklılığı pozitif yordadığını (β = .243, ΔR² = .057), adilce kazanmayı koruma ile pozitif ilişkili olduğunu (r = .263); pratik dindarlığın ahlaki karar alma ile negatif ilişkili olduğunu göstermiştir (r = −.364). Nitel bulgular, motivasyonel dindarlığın sporcuların zihinsel dayanıklılığını destekleyen psikolojik bir kaynak olduğunu; dindarlığın adil kazanma yönelimlerini desteklediğini, ancak bu ilişkinin spor bağlamına göre farklılaştığını göstermiştir. Entegratif bulgular, motivasyonel dindarlığın zihinsel dayanıklılığı ilahi güven, duygu düzenleme, özgüven ve sebat yoluyla desteklediğini ve ahlaki karar alma tutumlarını güçlendirdiğini ortaya koymuştur. Pratik dindarlığın ahlaki tutumlara etkisi, dindarlığın niteliği ve rekabet baskısına göre farklılaşmıştır. Bu sonuç, dindarlığın sporcular için zihinsel dayanıklılığı ve ahlaki tutumları destekleyen, ancak bağlama göre şekillenebilen bir kaynak olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the relationship between religiosity, mental toughness, and moral decision-making attitudes in athletes using an explanatory sequential mixed-methods approach. In the first phase, quantitative data were collected from 420 competitive athletes with a mean age of 21.26 (SD = 7.74), including 227 women (54%) and 193 men (46%), and correlation, regression, mediation, and moderation analyses were conducted. In the second phase, media documents published between 2007 and 2023 and containing athletes' own statements were selected based on criteria; following a PRISMA flow, 101 out of 308 records were included in the analysis. In the third phase, interviews conducted with phenomenological sensitivity involved 11 elite athletes (6 women and 5 men, aged 22-40) selected through homogeneous, criterion, and intensity sampling. Participants had at least ten years of sport experience, international competition experience, and high religiosity levels; data were analyzed using thematic content analysis and an abductive strategy. Finally, findings were integrated through joint displays. Quantitative findings showed that motivational religiosity positively predicted mental toughness (β = .243, ΔR² = .057), was positively associated with keep winning in proportion (r = .263), and that practical religiosity was negatively associated with moral decision-making (r = −.364). Qualitative findings showed that motivational religiosity was a psychological resource supporting mental toughness and that religiosity promoted orientations toward fair winning, although this relationship varied by sport context. Integrative findings showed that motivational religiosity supported mental toughness through divine trust, emotion regulation, self-confidence, and perseverance, and strengthened moral decision-making attitudes. The role of practical religiosity in moral attitudes varied according to the level of internalization and competitive pressure. Overall religiosity supports athletes' mental toughness and moral attitudes, although its effects are context dependent.
Benzer Tezler
- Sporcularda zihinsel dayanıklılık ve öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Determination of relation between the mental toughness and of the self-efficacy levels of athletes
AYDINER BİRSİN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
SporYıldırım Beyazıt ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAKİ YILMAZ
- Sporcularda zihinsel dayanıklılık ve öz şefkat
Mental toughness and self compassion in athletes
AYŞE BAYRAKTAROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporEge ÜniversitesiSporda Psiko-Sosyal Alanlar Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REMZİ FERUDUN DORAK
- Sporcularda zihinsel dayanıklılık ile bilinçli farkındalık arasındaki ilişki
The relationship between mental toughness and mindfulness in athletes
GÜNGÖR DOĞANAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
SporBayburt ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUTLU TÜRKMEN
- Sporcularda zihinsel dayanıklılık: Bilinçli farkındalık ve psikolojik iyi oluş çerçevesinden bir bakış
Mental toughness in athletes: A view from the mindfulness and psychological well-being framework
İREM ÇEKİÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporEge ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERİDE ZİŞAN KAZAK
- Sporcularda zihinsel dayanıklılık ve manevi iyi oluşun ruminasyon ile ilişkisi
The relationship between mental toughness and spiritual well-being on rumination in athletes
ŞEVVAL ELİF GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ TAŞ