Tedarik zinciri dayanıklılığı ile ara malı ithalat ve ihracaat fiyatları arasındaki etkileşim: Türkiye örneği
The interaction between supply chain resilience and intermediate goods import and export prices: The case of Türkiye
- Tez No: 1018388
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜLYA SAYGILI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, International Trade
- Anahtar Kelimeler: Küresel Tedarik Zinciri Şokları, Ara Malı Dış Ticareti, Küresel Tedarik Zinciri Stres Endeksi, Tedarik Zinciri Dayanıklılığı, Zaman Serileri, Global Supply Chain Shocks, Intermediate Goods Foreign Trade, Global Supply Chain Stress Index, Supply Chain Resilience, Time Series
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, tedarik zinciri dayanıklılığı kavramı çerçevesinde küresel tedarik zinciri şoklarının Türkiye'de ara malı ithalat ve ihracat fiyatları üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada 2016:01–2025:11 dönemine ait aylık veriler kullanılmış; Küresel Tedarik Zinciri Stres Endeksi (GSCSI), enerji fiyatları ve döviz kuru değişkenleri çerçevesinde dış şokların ara malı ithalat ve ihracat fiyatları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Kısa dönem ilişkiler Vektör Otoregresif (VAR) modeli ile, uzun dönem ilişkiler ise Vektör Hata Düzeltme Modeli (VECM) kapsamında analiz edilmiştir. Analiz sürecinde öncelikle Augmented Dickey–Fuller (ADF) birim kök testi ile serilerin durağanlık özellikleri sınanmış, ardından etki–tepki analizleri aracılığıyla küresel tedarik zinciri stresindeki değişimlerin dış ticaret fiyatlarına yansımaları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, küresel tedarik zinciri şoklarının Türkiye'de ara malı ithalat fiyatları üzerinde daha güçlü ve kalıcı etkiler yarattığını, ihracat fiyatlarının ise bu şoklara daha sınırlı tepki verdiğini göstermektedir. Sonuçlar, Türkiye ekonomisinin ithal girdilere dayalı üretim yapısı nedeniyle küresel arz şoklarına karşı kırılgan olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, tedarik zinciri dayanıklılığı literatürüne makroekonomik fiyat yapısı perspektifinden katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to analyze the effects of global supply chain shocks on intermediate goods import and export prices in Türkiye within the framework of the concept of supply chain resilience. In this study, monthly data covering the period 2016–2025 are used to examine the effects of external shocks on intermediate goods import and export prices, based on the Global Supply Chain Stress Index (GSCSI), energy prices, and exchange rate variables. Short-term relationships are analyzed using the Vector Autoregressive (VAR) model, while long-term relationships are examined within the framework of the Vector Error Correction Model (VECM). In the analysis process, the stationarity properties of the series are first tested using the Augmented Dickey–Fuller (ADF) unit root test, followed by impulse–response analyses to evaluate how changes in global supply chain stress are transmitted to foreign trade prices. The findings indicate that global supply chain shocks have stronger and more persistent effects on intermediate goods import prices in Türkiye, while export prices respond more weakly to such shocks. The results reveal that the Turkish economy is vulnerable to global supply shocks due to its production structure being dependent on imported inputs. This study contributes to the supply chain resilience literature from the perspective of macroeconomic price transmission mechanisms.
Benzer Tezler
- Dijital teknolojilerin sürdürülebilirlik performansına etkisinde tedarik zinciri izlenebilirliği, dayanıklılığı ve döngüsel ekonomi stratejilerinin aracılığı ile organizasyonel engellerin rolü
The impact of digital technologies on sustainability performance with the mediation of supply chain traceability, durability, circular economy strategies and the role of organizational barriers
AYLİN DUMAN ALTAN
Doktora
Türkçe
2025
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMER FARUK BEYCA
- Rekabet avantajı açısından tedarik zinciri dayanıklılığı, tedarik zinciri bütünleşmesi ve yeşil pazarlama yönelimi ilişkileri üzerine bir araştırma
A research on the relationships between supply chain resilience, supply chain integration and green marketing orientation and competitive advantage
ÇINAR ÖZKAN
- Yapay zeka ve blokzincir teknolojilerinin tedarik zinciri dayanıklılığı üzerine etkisi
The impact of artificial intelligence and blockchain technologies on supply chain resilience
LEVENT ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeGebze Teknik ÜniversitesiStrateji Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH ZEKİ İMAMOĞLU
- The effect of supply chain agility and supply chain resilience on firm performance: A study of the Marmara organized industrial zones
Tedarik zinciri çevikliği ve tedarik zinciri esnekliğinin firma performansına etkisi: Marmara organize sanayi bölgeleri üzerine bir araştırma
ESRA NUR GÖKHAN
- Dinamik yetenekler çerçevesinde tedarik zinciri dayanıklılığının ve sağlamlığının işletme performansına etkisi
The effect of supply chain resilience and robustness on business performance within the framework of dynamic capabilities
BÜLENT ÖZGÜR OLGUN
