Kırgız halk inancında atalar ve doğa kültü
Ancestor and nature cults in Kyrgyz folk belief
- Tez No: 1018389
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLSİNE UZUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kırgız halk inancında yer alan atalar kültü ile doğa kültünü incelemektedir. Araştırmada, geleneksel Kırgız düşüncesindeki“kutsal ana”figürlerinin yapısal olarak birer kadın ata modeli olduğu gerçeğinden hareketle, atalar kültü cinsiyet odağında yeniden sınıflandırılmıştır. Dört ana bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde konunun kavramsal çerçevesi çizilmiş; devam eden bölümlerde sırasıyla kadın atalar, erkek atalar ve doğa kültü kapsamında değerlendirilen iye ile pir kavramları ele alınmıştır. Kırgız toplumunda dağların, suların, ateşin ve hayvanların koruyucu güçlere sahip olduğuna yönelik inançlar araştırmanın temel inceleme alanını oluşturmaktadır. Bu inanç unsurlarının yalnızca geçmişe ait anlatılar olmadığı, aynı zamanda günümüzde de günlük yaşamı etkileyen kültürel bir anlayışı yansıttığı görülmektedir. Bu doğrultuda araştırmada yazılı kaynaklar incelenmiş, saha çalışması kapsamında görüşmeler gerçekleştirilmiş ve anket uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, Kırgız halk inancına ilişkin unsurların tamamen ortadan kalkmadığını, ancak zaman içerisinde çeşitli değişimlere uğradığını göstermektedir. Özellikle bazı geleneksel uygulamaların önceki dönemlere kıyasla daha sınırlı ölçüde sürdürüldüğü görülürken; doğaya saygı, atalara bağlılık ve kutsallık anlayışının farklı biçimlerde yaşamaya devam ettiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak Kırgız halk inancında yer alan atalar kültü ve doğa kültü, günümüzde yalnızca bir inanç sistemi olarak değil, aynı zamanda toplumun kültürel değerlerini, kimliğini ve yaşam anlayışını yansıtan önemli unsurlar olarak varlığını sürdürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the ancestor cult and the nature cult in Kyrgyz folk beliefs. Based on the premise that the“sacred mother”figures in traditional Kyrgyz thought structurally represent female ancestor models, the ancestor cult is reclassified from a gender-based perspective. The study consists of four main chapters. The first chapter presents the conceptual framework of the subject, while the subsequent chapters discuss female ancestors, male ancestors, and the concepts of iye and pir within the scope of the nature cult. Beliefs that mountains, waters, fire, and animals possess protective powers constitute the main focus of the research. These belief elements are shown to be not merely remnants of the past but also reflections of a cultural understanding that continues to influence daily life. Accordingly, written sources were examined, interviews were conducted as part of the fieldwork, and a survey was administered. The findings indicate that elements of Kyrgyz folk beliefs have not disappeared completely but have undergone various transformations over time. Although some traditional practices are observed to be less widespread than in the past, respect for nature, devotion to ancestors, and the perception of sacredness continue to exist in different forms. In conclusion, the ancestor cult and the nature cult in Kyrgyz folk beliefs continue to exist today not only as a belief system but also as significant elements reflecting the cultural values, identity, and worldview of Kyrgyz society.
Benzer Tezler
- Kırgız mitolojisinin ansiklopedik sözlüğü (A)
Encyclopedic dictionary of Kyrgyz mythology (A)
SELİM ÖRS
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halk Bilimi (Folklor)Kırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OZAN YILMAZ
- Isık-Köl bölgesi Kırgızlarında doğum ve ad verme geleneği
Birth and naming tradition among the Kyrgyz of the Issyk-Kul region
DİLFİRUZ AKDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Halk Bilimi (Folklor)Kırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDAL AYDOĞMUŞ
- S. M. Abramzon‟a göre XX. yüzyıla kadar Kırgızların sosyal hayatı
С.м.абрамзондун эмгектеринде XX. кылымга чейинки кыргыздардын социалдык турмушу
AYCAN ALIBAYEVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
TarihKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. REMZİ ATAOĞLU
- Манас» эпосундагы жаныбарлардын кѳркѳм чагылдырылышы жана тотемдик белгилери
Manas destanındaki hayvanların sanatsal tasviri ve totemik imgeleri
ZARİNA KULBARAKOVA
Doktora
Kırgızca
2017
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LAYLİ ÜKÜBAEVA
- Kırgız efsaneleri üzerinde bir araştırma (İnceleme-metin)
The research on Kyrgyz legends (Research and texts)
AYGERİM DIYKANBAYEVA
Doktora
Türkçe
2004
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN EKİCİ