Mimari ve endüstriyel tasarım sürecinde yenilikçi tasarımı destekleyen bir enformasyon modeli (mikro-mimari alanında uygulanması)
An information model supporting innovative design in architectural and industrial design prpcesses (application in micro-architecture)
- Tez No: 1018472
- Danışmanlar: PROF. DR. TURHAN NEJAT ARAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Konsept tasarım, Concept design
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, mimari ve endüstriyel tasarım sürecinde yenilikçi tasarım kararlarını desteklemek amacıyla, malzeme, biçimlendirme teknikleri ve form arasındaki ilişkileri bütüncül bir enformasyon modeli çerçevesinde ele almaktadır. Çalışmanın temel problemi, tasarım sürecinin çıktısı üzerinde en etkili aşama olan konsept tasarımı evresinde kullanılan enformasyonun yetersiz, dağınık ve ilişkisel bütünlükten yoksun olması nedeniyle tasarımcıların yenilikçi çözümler üretme kapasitesinin kısıtlanmasıdır. Bu doğrultuda tasarım süreci, soyut kavramın oluşturulmasından somut çıktının elde edilmesine uzanan bir süreç olarak yeniden incelenmiştir. Aristoteles'ten itibaren yaratım kavramını oluşturan üç temel eksen“cevher/madde (malzeme), etki eden kuvvet ya da işleme (biçimlendirme tekniği) ve bu etki sonucu ortaya çıkan biçim (form)”tasarım olgusuna da yön veren temel bileşenlerdir. Dolayısıyla oluşturulacak modelin; (1) tasarımın gerçekleşeceği potansiyel malzeme kaynağı, (2) bu malzemeyi biçimlendirmede uygulanacak teknikler ve (3) bu sürecin üreteceği nihai form sorularına yanıt verecek şekilde yapılandırılması gerekmektedir. Bu doğrultuda mevcut enformasyon kaynakları incelenmiş ve üç boyutlu modelin eksenlerini oluşturacak ölçütlere uygun sınıflandırma dizileri belirlenmiştir. Geliştirilen enformasyon modelinin, tasarım sürecinin konsept tasarımı evresinde yenilikçi yaklaşımları desteklemesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel yöntemler çerçevesinde kurgulanmış olup literatür incelemesi, mevcut sınıflandırma sistemlerinin analizi ve model geliştirme süreçlerinden oluşmaktadır. İlk aşamada tasarım süreci kuramsal ve kılgısal düzeyde ele alınmıştır. Özellikle konsept tasarımı evresinde enformasyonun rolü, etkisi ve organizasyon biçimi değerlendirilmiştir. İkinci aşamada ise form, malzeme ve biçimlendirme tekniklerine yönelik mevcut sınıflandırma sistemleri karşılaştırmalı olarak analiz edilerek, tasarım sürecindeki kullanılabilirlikleri ve sınırları ortaya konmuştur. Bu analizler sonucunda her bir eksen için seçici ölçütler geliştirilmiş ve modelin bileşenlerini oluşturacak en uygun sınıflandırma yapıları belirlenmiştir. Tez kapsamında, Malzeme–Teknik–Form (MTF) eksenlerine dayanan, ilişkisel ve dinamik bir enformasyon modeli önerilmiştir. Geliştirilen model, tasarım sürecinde dağınık halde bulunan bilgiyi bütüncül bir yapı içinde bir araya getirerek tasarımcının alternatif üretme kapasitesini artırmayı ve karar alma süreçlerini desteklemeyi amaçlamaktadır. Model, statik bir sınıflandırma sistemi olmanın ötesinde, güncellenebilir ve genişletilebilir bir karar destek aracı olarak kurgulanmıştır. Bu doğrultuda modelin dijital ortama aktarılması,“Promateform”adı verilen yazılımın geliştirilmesi ve modelin somut uygulamalarla test edilmesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Modelin geçerliliği, mikro-mimari (ephemeral architecture) alanında gerçekleştirilen uygulama ile test edilmiştir. Mikro-mimari ölçek, malzeme, üretim tekniği ve form ilişkilerinin deneysel olarak sınanmasına olanak tanıyan ve estetik beklentinin yüksek olduğu bir araştırma ortamı sunmuş; elde edilen bulgular, modelin tasarım sürecinde yenilikçi alternatiflerin geliştirilmesine katkı sağladığını göstermiştir. Sonuç olarak, tasarım sürecinde enformasyonun destekleyici ve yönlendirici gücü ortaya konmakta; yaklaşım eksenlerini (MTF) bütünleştiren bir enformasyon modeli önerilmektedir. Bu yönüyle tez, yenilikçi tasarım kuramı, teknoloji-form enformasyonu ve deneysel yaklaşımların kesişiminde hem akademik (teorik) hem de mesleki (pratik) düzeyde katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation addresses the relationships between materials, forming techniques, and form within a holistic information model in order to support innovative design decision-making in architectural and industrial design processes. The primary problem of the study lies in the limitation of designers' ability to generate innovative solutions due to the insufficient, fragmented, and non-relational nature of information used during the concept design phase, which is the most influential stage on the final design outcome. Accordingly, the design process is re-examined as a progression from the formation of abstract concepts to the realization of concrete outputs. Since Aristotle, the concept of creation has been defined through three fundamental axes—substance/matter (material), the acting force or process (forming technique), and the resulting configuration (form)—which also constitute the core components shaping the design phenomenon. Therefore, the proposed model is structured to address three key questions: (1) the potential material resources for design, (2) the techniques applied to shape these materials, and (3) the resulting final form. In this context, existing information sources are examined, and classification systems suitable for forming the axes of a three-dimensional model are identified based on defined criteria. The developed information model aims to support innovative approaches during the concept design phase. The research is conducted within a qualitative framework and consists of a literature review, analysis of existing classification systems, and model development processes. In the first stage, the design process is examined at both theoretical and practical levels, with particular emphasis on the role, impact, and organization of information in the concept design phase. In the second stage, existing classification systems related to form, materials, and forming techniques are comparatively analyzed, revealing their usability and limitations within the design process. Based on these analyses, selection criteria are established for each axis, and the most appropriate classification structures are identified to form the components of the model. Within this framework, a relational and dynamic information model based on the Material–Technique–Form (MTF) axes is proposed. The model integrates fragmented information into a coherent structure, aiming to enhance designers' capacity to generate alternatives and support decision-making processes. Beyond being a static classification system, the model is designed as an updatable and extensible decision-support tool. In this regard, the model has been implemented in a digital environment through the development of a software interface named“Promateform,”and its applicability has been demonstrated through practical applications. The validity of the model is tested through an application in the field of micro-architecture (ephemeral architecture). The micro-architectural scale provides an experimental environment with high aesthetic expectations, enabling the exploration of relationships between materials, production techniques, and form. The findings indicate that the model contributes to the development of innovative design alternatives within the design process. In conclusion, this study demonstrates the supportive and guiding role of information in the design process and proposes an original information model that integrates the Material–Technique–Form (MTF) axes. In this respect, the dissertation contributes both academically (theoretically) and professionally (practically) at the intersection of innovative design theory, technology–form information, and experimental approaches.
Benzer Tezler
- Design and validaton of a multi-modes camber morphing flap for large scale, high-speed wind tunnel tests
Büyük ölçekli, yüksek hızlı rüzgar tüneli testleri için çok modlu kamber morfıng flap'ın tasarımı ve validasyonu
MÜRÜVVET SİNEM SİCİM DEMİRCİ
Doktora
İngilizce
2024
İstanbul Teknik ÜniversitesiUçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Türkiye'de gıda ürün geliştirme sürecinde endüstriyel tasarımın rolü
The role of industrial design in the food product development process in turkey
BURCU TORUM
Doktora
Türkçe
2024
Mimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiEndüstriyel Tasarım Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Traditional vernacular houses in Anatolia: The question of evaluative criteria
Anadolu geleneksel yöresel konut mimarlığında değerlendirme ölçütleri sorunu
OKAN ÜSTÜNKÖK
- Konut bölgelerinde parsel düzeni uygulamasının kent topraklarının rasyonel kullanımı çerçevesinde mimari açıdan değerlendirilmesi
An Architeet's Criticism of the Currently Practised method of plot formation in residential areas from the point of View of rational utilization of urban deatories
SUZAN ESİRGEN
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL