Geri Dön

Sosyal anksiyete bozukluğunda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu komorbiditesi ve erken dönem uyumsuz şemalar ile ilişkisi

The association between comorbid attention deficit hyperactivity disorder and early maladaptive schemas in social anxiety disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 1018629
  2. Yazar: FATMA NUR ÇAYİR KAYA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NAZMİYE KAYA
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu, Erken dönem uyumsuz şemalar, Komorbidite, Sosyal anksiyete bozukluğu, Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik bozukluğu, Erken dönem uyum bozucu şemalar, Sosyal kaygı, Attention-deficit/hyperactivity disorder, Comorbidity, Early maladaptive schemas, Social anxiety disorder, Attention deficit and hyperactivity disorder, Social anxiety
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Literatürde ulaşılabildiği kadarıyla sosyal anksiyete bozukluğu (SAB) tanılı hastalarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) komorbidite durumunda erken dönem uyumsuz şemaları (EDUŞ) inceleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu araştırmada, SAB'a DEHB eşlik ettiğinde EDUŞ yükünün farklılaşıp farklılaşmadığının, SAB ve DEHB klinik görünümleri arasındaki ilişkinin, sosyal anksiyete belirtilerinin başlangıç̧ yaşının komorbidite durumuna göre değişip değişmediğinin, DEHB eş tanısı olan ve olmayan SAB gruplarında EDUŞ örüntülerinin incelenmesi hedeflenmiştir. Araştırmamızın SAB ve DEHB eş tanılı örneklemlerle yapılacak çalışmalara katkıda bulunabileceği beklenmektedir. Yöntem: Çalışmaya kontrol, SAB, DEHB eş tanılı SAB gruplarının her birinde 69 kişi olmak üzere toplam 207 katılımcı dâhil edilmiştir. Bu araştırma gözlemsel bir vaka kontrol çalışmasıdır. Katılımcılara sosyodemografik veri formu, Liebowitz Sosyal Anksiyete Ölçeği (LSAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Erişkin Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Kendi Bildirim Ölçeği (ASRS-v1.1), DSM-IV'e Dayalı Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Değerlendirme Envanteri, Wender Utah Derecelendirme Ölçeği (WUDÖ), Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3) uygulanmıştır. Bulgular: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, medeni durum, çalışma durumu ve fiziksel hastalık varlığı açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Eğitim süresi kontrol grubunda daha yüksek bulunurken, sigara kullanımı en yüksek oranda DEHB eş tanılı SAB grubunda saptanmıştır. Komorbid grupta SAB başlangıç yaşı daha erken bulunmuş, en sık DEHB bileşik görünümü tespit edilmiştir. LSAÖ puan ortalamaları klinik gruplar arasında farklılaşmazken kontrol grubuna göre yüksek bulunmuştur. BDÖ, ASRS, Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Değerlendirme Envanteri ve WUDÖ puan ortalamaları en yüksek komorbid grupta bulurken bunu SAB ve kontrol grubu izlemiştir. Eğitim süresi, BDÖ, BAÖ kontrol edildiğinde Erişkin DEB/DEHB Tanı ve Değerlendirme Envanteri dikkat eksikliği, hiperaktivite/dürtüsellik alt bölüm ve WUDÖ puanlarında SAB grubu ile kontrol grubu arasındaki fark kaybolmuş, komorbid grup ise ayrışmaya devam etmiştir. Tüm şema ve şema alanları puan ortalamalarının klinik gruplarda kontrol grubundan yüksek olduğu görülmüş, iç içelik, kendini feda, karamsarlık+dayanıksızlık şemaları hariç diğer şemaların ve tüm şema alanlarının komorbid grupta SAB grubundan daha yüksek olduğu saptanmıştır. Eğitim süresi, BDÖ, BAÖ kontrol edildiğinde sosyal izolasyon, bağımlılık, haklılık, yetersiz öz denetim şemaları ve zedelenmiş özerklik, zedelenmiş sınırlar şema alanları komorbid grupta ayrışmaya devam etmiştir. Kontrol, SAB ve DEHB eş tanılı SAB gruplarında birçok şema ve şema alanları depresyon, anksiyete, SAB ve DEHB belirti düzeyi ile pozitif yönde korele bulunmuştur. Hiyerarşik doğrusal regresyon analizlerinde klinik gruplarda sosyal anksiyete belirti şiddeti, depresif belirti düzeyi ve aşırı tetikte olma şema alanıyla ilişkili bulunmuş; bu alan içinde karamsarlık+dayanıksızlık şeması öne çıkmıştır. Hiyerarşik ikili lojistik regresyon analizlerinde zedelenmiş sınırlar şema alanı ve bu alan içinde yetersiz öz denetim şeması DEHB eş tanılı SAB grubunda yer alma olasılığı ile ilişkili bulunmuştur. Sonuç: Bu çalışmada DEHB eş tanılı SAB hastalarında, DEHB eş tanısız SAB grubuna göre SAB'ın daha erken yaşta başladığı, bağımlılık, sosyal izolasyon, haklılık, yetersiz öz denetim şemalarının ve zedelenmiş özerklik, zedelenmiş sınırlar şema alanlarının belirginleştiği görülmüştür. Çalışmamız SAB ve DEHB eş tanılı hastaların şematik örgütlenmesini ortaya koyma açısından önemlidir. Bulgularımızın doğrulanması için daha geniş örneklemli, benzer tedavileri alan ve komorbid psikopatolojilerin dışlandığı çalışmalara ihtiyaç vardır.

Özet (Çeviri)

Objective: To the best of our knowledge, no previous study has examined early maladaptive schemas (EMS) in patients with social anxiety disorder (SAD) in the context of comorbid attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD). This study aimed to investigate whether the burden of EMS differs when ADHD accompanies SAD, the relationship between the clinical manifestations of SAD and ADHD, whether the age at onset of social anxiety symptoms differs according to comorbidity status, and the schema patterns in SAD groups with and without comorbid ADHD. It is expected that our study may contribute to future research on samples with comorbid SAD and ADHD. Methods: A total of 207 participants were included in the study, with 69 individuals in each of the control, SAD, and SAD with comorbid ADHD groups. This study was designed as an observational case-control study. Participants were administered a sociodemographic data form, the Liebowitz Social Anxiety Scale (LSAS), Beck Depression Inventory (BDI), Beck Anxiety Inventory (BAI), Adult ADHD Self-Report Scale (ASRS-v1.1), Adult ADD/ADHD DSM-IV-Based Diagnostic Screening and Raiting Scale, Wender Utah Rating Scale (WURS) and Young Schema Questionnaire-Short Form 3 (YSQ-SF3). Results: No significant differences were found among the groups in terms of age, sex, marital status, employment status, or presence of physical illness. Years of education were higher in the control group, whereas smoking was most frequently observed in the SAD with comorbid ADHD group. The age at onset of SAD was earlier in the comorbid group, and the combined presentation of ADHD was the most frequently identified ADHD presentation. Although mean LSAS scores did not differ between the clinical groups, they were higher in both clinical groups compared with the control group. Mean BDI, ASRS, Adult ADD/ADHD DSM-IV-Based Diagnostic Screening and Raiting Scale, and WURS scores were highest in the comorbid group, followed by the SAD and control groups. After controlling for years of education, BDI, and BAI, the differences between the SAD and control groups disappeared in the Adult ADD/ADHD DSM-IV-Based Diagnostic Screening and Raiting Scale inattention and hyperactivity/impulsivity subscales and WURS scores, whereas the comorbid group continued to differ from the other groups. Mean scores for all schemas and schema domains were higher in the clinical groups than in the control group. Except for the enmeshment, self-sacrifice, and vulnerability+pessimism schemas, all other schemas and all schema domains were higher in the comorbid group than in the SAD group. After controlling for years of education, BDI, and BAI, the social isolation, dependency, entitlement, and insufficient self-control schemas, as well as the impaired autonomy and impaired limits schema domains, continued to differentiate the comorbid group. In the control, SAD, and SAD with comorbid ADHD groups, many schemas and schema domains were positively correlated with the severity of depressive, anxiety, SAD, and ADHD symptoms. In hierarchical linear regression analyses, social anxiety symptom severity in the clinical groups was associated with depressive symptom severity and the overvigilance schema domain; within this domain, the vulnerability+pessimism schema stood out. In hierarchical binary logistic regression analyses, the impaired limits schema domain, and within this domain the insufficient self-control schema, were associated with the likelihood of being in the SAD with comorbid ADHD group. Conclusion: In this study, patients with SAD and comorbid ADHD had an earlier onset of SAD compared with patients with SAD without comorbid ADHD, and showed more prominent dependency, social isolation, entitlement, and insufficient self-control schemas, as well as impaired autonomy and impaired limits schema domains. Our study is important in terms of revealing the schematic organization of patients with comorbid SAD and ADHD. Further studies with larger samples, comparable treatment characteristics, and exclusion of comorbid psychopathologies are needed to confirm our findings.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    476345

    Kronik tik bozukluğu bulunan çocuk ve ergenlerin yaşam kalitesi ve benlik saygısının değerlendirilmesi, dikkat eksikliği hiperaktivite komorbiditesinin araştırılması

    Assessment of quality of life and self-esteem in children with cronic tic disorders, investigation of attention deficit hyperactivity disorder comorbidity

    SELMA TURAL HESAPÇIOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    PsikiyatriKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEMA KANDİL

  2. Tez No

    923564

    Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılı ergenlerde bilişsel kopma sendromu (yavaş bilişsel tempo) komorbiditesinin problematik internet kullanımına etkisinin incelenmesi

    Investigation of the effect of cognitive disengagement syndrome (sluggish cognitive tempo) comorbidity on problematic internet use in adolescents diagnosed with attention deficit and hyperactivity disorder

    ÖZLEM NİDA ERBAŞI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Psikiyatriİstanbul Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İLYAS KAYA

  3. Tez No

    509069

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun farklı görünümlerinde psikiyatrik eş tanıların araştırılması

    Psychiatric comorbidity in different presentations of attention deficit hyperactivity disorder

    GÖKÇEN GÜVEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Psikiyatriİstanbul Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MURAT COŞKUN

  4. Tez No

    648867

    Trikotillomani tanılı çocuk ve ergenlerde klinik özellikler ve eşlik eden psikiyatrik bozukluklar

    Clinical characteristics and accompanying psychiatric disorders in children and adolescents with trichotillomania

    NESRİN TÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    PsikiyatriGaziantep Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. CEM GÖKÇEN

  5. Tez No

    311154

    Denizli kent merkezinde ilköğretim çağındaki çocuklarda dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunun prevalansı

    Attention deficit hiperactivity disorder prevalence in primary school aged children in the city center of Denizli.

    ADİL ZORLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    PsikiyatriPamukkale Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. GÜLŞEN ÜNLÜ

Geri Dön