Katılım bankacılığında kar-zarar ortaklığı modellerinin risk yönetimi perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of profit-loss sharing models in participation banking from a risk management perspective
- Tez No: 1018702
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET EMRE BİBER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bankacılık, Banking
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Katılım bankacılığı, faizsiz finans ilkelerine dayanan yapısı ile geleneksel bankacılıktan ayrışan ve özellikle risk paylaşımına dayalı finansman yöntemleri ile öne çıkan bir bankacılık modelidirBu çalışmanın amacı, Türkiye'de faaliyet gösteren katılım bankalarında kar-zarar ortaklığı finansman oranının (KZO) belirleyicilerini ortaya koymak ve söz konusu finansman yapısının bankaların kârlılık göstergeleri üzerindeki etkisini analiz etmektir. Bu doğrultuda, 2020–2025 dönemine ait veriler kullanılarak panel veri analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz kapsamında KZO bağımlı değişken olarak ele alınırken, sermaye yeterliliği (SYR), takipteki alacaklar oranı (TGA), banka büyüklüğü (ln(Aktif)) ve zaman trendi bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Ayrıca, kamu ve özel bankalar arasındaki farklılıkları incelemek amacıyla kukla değişken kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, KZO'nun en önemli belirleyicilerinin kredi kalitesi ve banka büyüklüğü olduğunu göstermektedir. Takipteki alacaklar oranının artmasının KZO üzerinde negatif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Kârlılık modelleri kapsamında yapılan analizler, KZO'nun hem aktif kârlılığı (ROA) hem de özkaynak kârlılığı (ROE) üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bu durum, kar-zarar ortaklığına dayalı finansman yöntemlerinin bankaların finansal performansını artırıcı bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, takipteki alacaklar oranının kârlılık üzerinde negatif etkisi bulunurken, banka büyüklüğünün kârlılığı artırdığı tespit edilmiştir. Model seçim testleri sonucunda, KZO modelinde sabit etkiler yaklaşımının daha uygun olduğu belirlenirken, kârlılık modellerinde rassal etkiler modelinin tercih edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Tanılama testleri ise modellerde otokorelasyon ve değişen varyans sorunlarının bulunmadığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Participatory banking is a banking model that differs from traditional banking due to its structure based on interest-free finance principles and stands out particularly for its financing methods based on risk-sharing. The aim of this study is to identify the determinants of the profit- -loss sharing financing ratio (KZO) in participation banks operating in Turkey and to analyze the impact of this financing structure on the banks' profitability indicators. To this end, a panel data analysis was conducted using data from the 2020–2025 period. In the analysis, the PPR was treated as the dependent variable, while capital adequacy ratio (CAR), non-performing loan ratio (NPL), bank size (ln(Assets)), and time trend were included in the model as independent variables. Additionally, a dummy variable was used to examine differences between public and private banks. The findings indicate that the most significant determinants of KZO are credit quality and bank size. It has been determined that an increase in the non-performing loan ratio has a negative and statistically significant effect on the KZO. Analyses conducted within the framework of profitability models indicate that the KZO has a positive and statistically significant effect on both return on assets (ROA) and return on equity (ROE). This finding suggests that profit-sharing-based financing methods play a role in enhancing banks' financial performance. However, while the ratio of non-performing loans has a negative effect on profitability, it has been found that bank size increases profitability. The results of the model selection tests indicate that the fixed effects approach is more appropriate for the KZO model, while the random effects model should be preferred for the profitability models. The diagnostic tests, meanwhile, show that there are no issues of autocorrelation or heteroskedasticity in the models.
Benzer Tezler
- Katılım bankacılığında kâr dağıtım sisteminin analizi ve Türkiye uygulaması için yeni bir öneri
Analysis profit distribution system in participation banking and a new proposal for Turkey application
AYDIN GÜNDOĞDU
Doktora
Türkçe
2021
Bankacılıkİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BULUT
- İslam Hukuku açısından katılım bankacılığının temel ilkeleri ve Türkiye'deki katılım bankacılığının değerlendirilmesi
Basic principles of participation banking in terms of Islamic Law and evaluation of participation banking in Turkey
ALİ RIZA KONYALI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BankacılıkKayseri ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPARSLAN HANZADE
- Türkiye'de katılım bankacılığı ve finans sektöründeki yeri
Participation in the banking and finance sector in Turkey
YASİN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
BankacılıkMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUZAFFER KOÇ
- Katılım bankacılığı
Participation banking
GÜRKAN UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukHasan Kalyoncu ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER ÖZKAN
- Katılım bankaları kar payları ile ticari bankalar mevduat faiz oranlarının karşılaştırmalı analizi: 1999-2019
Comparative analysis of participation banks profit shares and deposit interest income: 1999-2019
YUSUF EMRE ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVZAT AYPEK