Osmanlı mimarisinde kozmoloji (1453-1588)
Cosmology in Ottoman architecture (1453–1588)
- Tez No: 1019526
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM ÇEŞMELİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkiyat Araştırmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 1453 ile 1588 yılları arasında inşa edilen Osmanlı camilerinden yola çıkılarak dönemin kozmoloji anlayışı ile mimari üretim arasında bir ilişkinin olup olmadığını araştırılmıştır. Çalışmanın birinci ana bölümünde, günümüz kozmoloji algısı ile söz konusu dönemin kozmoloji anlayışı arasındaki kavramsal farklılıklar açıklanmıştır. İkinci ana bölümde, incelenen dönemdeki âlem/ evren tasavvurunun Osmanlı cami mimarisine dikey düzlemde nasıl yansıdığı; dönemin yazılı kaynakları ve saha çalışmasından elde edilen veriler ışığında incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise bu evren anlayışının yatay yönelimli uygulamaları ve bu bağlamda caminin üstlendiği merkezi rol değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, ele alınan dönemdeki Osmanlı camilerinin tasarım, inşa ve mekânsal kurgu süreçlerinde kozmolojinin belirleyici bir dinamik olduğu tespit edilmiştir. Böylece çalışmanın temel sorunsalı olan Osmanlı mimarisi ile dönemin kozmolojisi arasındaki ilişki var mı sorusunun cevabı netlik kazanmıştır. Bu ilişkisinin nasıl kurulduğu ve mimari sürece nasıl uygulandığı açıklanmıştır. Din referanslı kozmolojik düşünce, yaşamın her alanına etki ettiği gibi Osmanlı mimarisi de şekillendirmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines the relationship between the cosmological worldview of the era and architectural production through an analysis of Ottoman mosques built between 1453 and 1588. The first main chapter elucidates the conceptual differences between the contemporary perception of cosmology and the cosmological view of the era in question. The second main chapter analyzes how the conception of the universe during this period was reflected in Ottoman Mosque architecture on a vertical plane, drawing upon period-specific textual sources and field data obtained through fieldwork. The third chapter evaluates the horizontally oriented manifestations of this cosmological framework and the central role undertaken by the mosque within this context. Consequently, the study demonstrates that cosmology served as a decisive dynamic in the design, construction, and spatial organization processes of Ottoman mosques during the examined timeframe. Thus, the answer to the fundamental question of the study, whether there is a relationship between Ottoman architecture and the cosmology of the period, has been clarified and it has been stated that there is indeed a relationship. How this relationship is established and how it is applied to the architectural process are elucidated. Just as religiously referenced cosmological thought influences every sphere of life, it has also shaped Ottoman architecture.
Benzer Tezler
- Orta Çağ Anadolu Türk İslam mimarisinde figürlü taş bezemeler (909-1453)
Figured stone decorations in Middle Age Anatolian Turkish-Islamic architecture (909-1453)
FATMAGÜL SAKLAVCI
Doktora
Türkçe
2020
Sanat TarihiSivas Cumhuriyet Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKSU
PROF. DR. ABDULKADİR DÜNDAR
- Mimar Sinan Dönemi cami mimarisinde yazı ve kozmolojik içerik
A study of inscriptions and cosmological content in mosque architecure in the Age of Sinan
CEMİLE FEYZAN ŞENGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Tarihİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİNAN MERT ŞENER
PROF. DR. ALİ UZAY PEKER
- Mimar Sinan camilerinde sembolizm
Symbolism in Mimar Sinan's mosques
NESRİN ÇİÇEK AKÇIL HARMANKAYA
Doktora
Türkçe
2017
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURİ SEÇGİN
- Osmanlı mimarisinde alçı pencereler (klasik devir)
Başlık çevirisi yok
ÖZDEN ŞİŞMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. TAHSİN AYKUTALP