Geri Dön

İslâm hukuku açısından tasarruf finansman işlemleri

Savings financing transactions from the perspective of Islamic law

PDF İndir

  1. Tez No: 1019532
  2. Yazar: ESMA KUNDAK
  3. Danışmanlar: PROF. SAMİ ERDEM
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Ekonomi, Din, Hukuk, Economics, Religion, Law
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu tezde, Türkiye'de uygulanan tasarruf finansman sisteminin (TFS) fıkhî keyfiyeti incelenmiştir. Tasarruf finansman faaliyeti ve sözleşmeleri, yasal düzenleme öncesi ve sonrasındaki değişiklikler dikkate alınarak İslâm hukuku akit teorisi çerçevesinde analiz edilmiştir. Fıkıh, hukuk ve iktisat literatüründe TFS'nin niteliğine dair ortaya konan görüşler, temel problemler ve çözüm önerileri; kanun, Yönetmelikler ve sözleşmeler temelinde teorik, tarihsel ve uygulamaya dönük yönleriyle analiz edilmiş ve fıkıh ilkeleri muvacehesinde değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, güncel bir finansman tekniği olan TFS'nin işleyiş yönünden dünyadaki çeşitli tasarruf esaslı kooperatif ve sandık uygulamalarıyla benzer özellikler taşıdığı tespit edilmiştir. Buna karşılık işlemlerin faizsiz finans ilkelerine dayanması, yalnızca devlet tarafından yetkilendirilen şirketler tarafından uygulanması ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun gözetimine tabi olması diğer finansman tekniklerinden farklılaştığı noktalardır. Araştırmada tasarruf finansman faaliyetinin tek bir akit ile açıklanamayacak şekilde karmaşık yapılı olduğu ve işlem aşamalarının vekâlet, icâre, vedîa, karz ve mudarebe akit türlerini içerdiği belirlenmiştir. 6361 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelikler doğrultusunda şirketlerin uyguladığı tasarruf finansman sözleşmeleri taraflar, mülkiyet ve zilyetlik ilişkileri bağlamında incelendiğinde, şirket ile müşteri arasında kurulan iki taraflı bir sözleşme izlenimi verdiği ancak sistemin işleyişi dikkate alındığında finansman sağlayan diğer müşterilerin de sözleşme ilişkisinin ayrılmaz bir unsuru olduğu anlaşılmıştır. Bu inceleme doğrultusunda tasarruf finansman sözleşmelerinin şirket, müşteri ve tasarruf fon havuzu ekseninde çok taraflı hukukî ilişkiye dayandığı saptanmıştır. Birden fazla akit türünü hukukun öngörmediği biçimde bir araya getiren kendine özgü akit türü olduğu sonucuna varılmıştır. Tespit edilen problemlerin giderilmesiyle tasarruf finansman sisteminin fıkhî ilke ve esaslar doğrultusunda tatbik edilebilir alternatif bir finansman tekniği olduğu çalışmanın neticelerindendir.

Özet (Çeviri)

This thesis examines the fiqh status of the savings-based financing system (SFS) implemented in Turkey. Savings financing activities and contracts have been evaluated within the framework of Islamic contract theory, considering changes both before and after the legal regulation. The views presented in the literature on fiqh, law, and economics regarding the nature of SFS, along with the fundamental problems and proposed solutions, have been analyzed in terms of their theoretical, historical, and practical aspects based on laws, regulations, and contracts, and evaluated considering the principles of fiqh. The research found that SFS, a contemporary financing technique, shares similar characteristics in terms of its operation with various savings-based cooperative and fund models around the world. The study found that savings and financing activities have a complex structure that cannot be explained by a single contract, and that the transaction stages involve contract types such as agency, lease, deposit, loan, and mudarabah. In contrast, the fact that these transactions are based on the principles of interest-free finance, are conducted only by companies authorized by the government, and are subject to the supervision of the Banking Regulation and Supervision Agency are the aspects that distinguish them from other financing techniques. When the savings financing contracts implemented by companies in accordance with Law No. 6361 and the relevant regulations are examined in the context of the parties, ownership, and possession, they appear to be bilateral contracts established between the company and the customer; however, when the operation of the system is taken into account, it becomes clear that other customers who provide financing are also an integral part of the contractual relationship. Based on this analysis, it has been determined that savings financing agreements are based on a multilateral legal relationship involving the company, the customer, and the savings fund. It has been concluded that this is a unique type of contract that combines multiple types of contracts in a manner not provided for by law. One of the findings of the study is that, once the identified problems are resolved, the savings-based financing system can serve as an alternative financing technique that is applicable in accordance with the principles and foundations of Islamic jurisprudence.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    706018

    Kapitalist ekonomik sistemde faizsiz (İslâmî) bankacılık

    Non-interest-based banks in capitalist systems

    AMAR JASIM AHMED

    Yüksek Lisans

    Arapça

    Arapça

    2021

    DinHarran Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MEHMET NURİ GÜLER

  2. Tez No

    751915

    Türkiye'deki konut finansman yöntemlerinin fıkhî analizi

    Fikhi analysis of housing finances in Turkey

    ORHAN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DinAtatürk Üniversitesi

    Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ MUAMMER VURAL

  3. Tez No

    64760

    Borsa üyeleri ile menkul kıymet yatırımcıları arasındaki uyuşmazlıklar

    disagreements between stock exchange members and investors of stock and bonds

    ARZU GİRGİN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1996

    Hukukİstanbul Üniversitesi

    Özel Hukuk Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. TURGUT ÖZ

  4. Tez No

    989846

    Türkiye'de sermaye piyasaları ve borsa'nın gelişim süreci: Gerçekleştirilen işlemler ve iktisadi özellikler ve Türkiye ekonomisi üzerine iktisadi etkileri

    The development process of capital markets and the stock market in Turkey: Transactions and economic characteristics performed and their economic impact on the Turkish economy

    SELAHATTİN BALIBAY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    EkonomiNiğde Ömer Halisdemir Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ASLİHAN NAKİBOĞLU

  5. Tez No

    888488

    Istoken : The digital revolution of fractional Ownership & Real estate tokenization model in Türkiye

    Istoken : Türkiye'de parçalı mülkiyetin dijital devrimi ve gayrimenkul tokenizasyon modeli

    GÖKSU SABUNCUOĞLU

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Gayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. KEREM YAVUZ ARSLANLI

Geri Dön