Çocuk kütüphanelerinde dijital okuma platformlarınınkullanımı: Okuma alışkanlıklarına etkisi üzerine birdeğerlendirme
The use of digital reading platforms in children's libraries: An evaluation of their impact on reading habits
- Tez No: 1019551
- Danışmanlar: PROF. DR. BURÇAK ŞENTÜRK GEDİKLİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgi ve Belge Yönetimi, Information and Records Management
- Anahtar Kelimeler: Dijital platformlar, Ebeveyn-çocuk ilişkisi, Okuma alışkanlığı, Okuma kültürü, Çocuk kütüphaneleri, Digital platforms, Parents-child relation, Reading habit, Reading culture, Children's libraries
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital teknolojilerin eğitim ve kültür alanlarındaki nüfuzu, geleneksel okuma pratiklerini dönüştürerek dijital platformları çocuk kütüphanelerinin vazgeçilmez unsurları haline getirmiştir. Bu teknolojik dönüşümün çocukların okuma alışkanlıkları üzerindeki çok boyutlu yansımalarını değerlendirmeyi amaçlayan bu araştırmada,“Rami Kütüphanesi Çocuk Bölümü”örneği üzerinden kapsamlı bir analiz yürütülmüştür. Okuma kültürünün erken yaşlarda kazanılmasının stratejik önemi doğrultusunda; dijital araçların geleneksel yöntemlere karşı alternatif veya tamamlayıcı rolü, araştırmanın odak noktasını oluşturmuştur. Karma yöntem (mixed method) yaklaşımıyla tasarlanan araştırmada veriler, nicel ve nitel analiz tekniklerinin birbirini desteklediği metodolojik çeşitleme (triangulation) ile çözümlenmiştir. Araştırmanın örneklem grubunu, Rami Kütüphanesi Çocuk Bölümü hizmetlerinden yararlanan 10-15 yaş aralığındaki 173 çocuk ve ebeveynleri teşkil etmiştir. Veri toplama sürecinde, çocukların okuma tutumlarını ölçmek amacıyla Adela Artola Allen (1994) tarafından geliştirilen“Dijital ve Basılı Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği”uyarlanarak uygulanmış; ebeveynler için yapılandırılmış anket formlarından, kütüphane personeli için ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen en dikkat çekici bulgu, çocukların dijital cihazlara erişim oranlarının %95'in üzerinde olmasına rağmen, %85'inden fazlasının birincil okuma formatı olarak hâlâ 'Basılı Kitap' tercih ettiğini ortaya koyan 'Format Paradoksu'dur. Araştırma sonucunda elde edilen ve literatüre özgün bir katkı olarak sunulan bu bulgu; çocukların dijital dünyadaki yüksek varlıklarına rağmen, derin okuma söz konusu olduğunda geleneksel formatın duyusal derinliğine (dokunma, koku, sahiplik hissi) olan bağlılıklarını bilimsel olarak kanıtlamaktadır. Ayrıca, ebeveynlerin okuma sıklığı ile çocukların okuma tutumları arasında saptanan orta düzeyde anlamlı pozitif korelasyon (rs=0,478), dijitalleşen dünyada dahi“aile modelliğinin”temel belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Ebeveynlerin %75'inin teknoloji kullanımını kısıtlama odaklı yönettiği, ancak birlikte okuma yapma oranının %15 ile oldukça düşük kaldığı saptanmıştır. Sonuç olarak çalışma; dijital ve geleneksel okuma pratiklerinin birbirinin karşıtı değil, tamamlayıcısı olduğunu vurgulamaktadır. Bu bağlamda, çocuk kütüphanelerinde hem derin okumayı hem de etkileşimli deneyimi destekleyen hibrit bir okuma kültürü inşa edilmesine yönelik stratejik öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The penetration of digital technologies into education and culture has transformed traditional reading practices, making digital platforms essential components of children's libraries. This research aims to evaluate the multidimensional reflections of this technological transformation on children's reading habits through a comprehensive analysis of the“Rami Library Children's Section”. In line with the strategic importance of establishing a reading culture at an early age, the study focuses on the alternative or complementary role of digital tools compared to traditional methods. In the study designed with a mixed-method approach, data were analyzed through methodological triangulation, where quantitative and qualitative analysis techniques support each other. The sample group of the research consisted of 173 children aged 10-15 and their parents who benefit from the services of the Rami Library Children's Section. During the data collection process, the 'Attitude Toward Digital and Print-Based Reading Scale' developed by Adela Artola Allen (1994) was adapted and implemented to measure children's reading attitudes; structured survey forms were used for parents, and semi-structured interview techniques were utilized for library staff. The most striking finding obtained within the scope of the research is the 'Format Paradox,' which reveals that although children's access rate to digital devices is over 95%, more than 85% still prefer 'Printed Books' as their primary reading format. This finding, presented as an original contribution to the literature, scientifically proves that despite their high presence in the digital world, children maintain a strong attachment to the sensory depth (touch, smell, sense of ownership) of the traditional format when it comes to deep reading. Furthermore, the moderately significant positive correlation (rs=0.478) found between parents' reading frequency and children's reading attitudes demonstrates that 'family modeling' is a fundamental determinant, even in a digitalizing world. It was found that 75% of parents manage technology use through a restriction-oriented approach, while the rate of co-reading remains notably low at 15%. In conclusion, the study emphasizes that digital and traditional reading practices are not opposites but rather complementary. In this context, strategic recommendations have been developed to construct a hybrid reading culture in children's libraries that supports both deep reading and interactive experiences.
Benzer Tezler
- Kitap okuma alışkanlığının suça sürüklenen çocuklar üzerindeki etkisi
The effect of reading habit on children leading to delinquency
GÜLAY BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dokümantasyon ve EnformasyonKastamonu ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLER DEMİR
- Türkçe öğretmenlerinin çocuk yazını bilgileri üzerine bir inceleme
An analysis of Turkish language teacher's understanding of children's literature
TUĞBA AŞUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimPamukkale ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN ASLAN
- Dijital çağda çocuklara hizmet veren kütüphaneciler için yeterlilikler ve Türkiye'de durum
Competencies for librarians serving children in the digital age: The case of Turkey
RABİA ÇEVİK KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Bilgi ve Belge Yönetimiİstanbul ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA DİLEK KAYAOĞLU
- Cumhuriyet Döneminde sosyal bilimlerde Kütahya araştırmaları bibliyografyası (1923-2015)
Kütahya researches in social sciences in the Republican Period bibliography (1923-2015)
ELİF GÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
BibliyografyaKütahya Dumlupınar ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HACI MURAT ARABACI
- Çocukların medya okuryazarı kılınmasında kütüphanelerin katkısı ve medya mentörü olarak kütüphaneciler
Contribution of libraries to make children media literates and librarians as media mentors
ANNA MOGHADDAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Bilgi ve Belge YönetimiAnkara ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OYA GÜRDAL TAMDOĞAN