Firma Değeri, Finansal Performans Ve Finansal Yapının TFRS 13 Kapsamındaki Gerçeğe Uygun Değer Hiyerarşisi Üzerindeki Etkisi: BİST Reel Sektör Firmaları Üzerine Bir Uygulama
The Impact Of Firm Value, Financial Performance And Financial Structure On The Fair Value Hierarchy Within The Scope Of TFRS 13: An Application On BIST Real Sector Firms
- Tez No: 1019690
- Danışmanlar: PROF. DR. MİHRİBAN COŞKUN ARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: TFRS 13, Gerçeğe Uygun Değer Hiyerarşisi, Firma Değeri, Finansal Performans, Panel Regresyon, Driscoll-Kraay, TFRS 13, Fair Value Hierarchy, Firm Value, Financial Performance, Panel Regression, Driscoll-Kraay
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Muhasebe Finansman Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Finansal raporlamada şeffaflığın ve güvenilirliğin artırılması amacıyla Türkiye Finansal Raporlama Standartları (TFRS) kapsamında uygulamaya konulan Gerçeğe Uygun Değer Ölçümü standardı (TFRS 13), işletmelerin finansal varlık, maddi duran varlık, yatırım amaçlı gayrimenkul ve finansal yükümlülüklerini ölçümlerken kullandıkları girdileri üç farklı hiyerarşik seviyeye ayırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul (BİST) 100 Endeksi'nde işlem gören firmaların sahip olduğu piyasa temelli firma değeri oranlarının, finansal performanslarının ve finansal yapı özelliklerinin, gerçeğe uygun değer hiyerarşisi (GUDH) üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın metodolojisi iki aşamalı olarak kurgulanmıştır. İlk aşamada, BİST 100 firmalarının 2013-2022 dönemine ait bağımsız denetim raporları doküman analizi yöntemiyle incelenerek TFRS 13 raporlama eğilimleri tespit edilmiştir. İkinci aşamada ise; bu incelemeler sonucunda 2018-2022 döneminde finansal varlıklarına ve finansal yükümlülüklerine ait gerçeğe uygun değer (GUD) seviyelerini aralıksız açıklayan firmalar üzerinden panel veri regresyon analizi gerçekleştirilmiştir. Finansal varlıklara ait analiz bulguları; firma büyüklüğünün her üç seviyede de finansal varlıkları pozitif yönde etkileyen ortak bir belirleyici olduğuna işaret etmektedir. Ayrıca, öz kaynak kârlılığının şeffaf ve likiditesi yüksek varlıklar (Seviye 1) ile aktif piyasası olmayan gözlemlenebilir (Seviye 2) varlıkları pozitif yönde etkilediği; buna karşın aktif kârlılığın ve piyasa değeri - defter değeri oranının ise likiditesi düşük, gözlemlenemeyen (Seviye 3) finansal varlıklarla pozitif yönde ilişkili olduğu saptanmıştır. Özellikle finansal kaldıraç oranının Seviye 2 varlıkları ile pozitif, Seviye 3 varlıkları ile negatif yönde istatistiksel bir ilişkiye sahip bulunması dikkat çekicidir. Bu istatistiksel farklılaşma; yöneticilerin finansal riskten korunma güdüleri ve kredi sağlayıcıların şeffaflık talepleri gibi teorik argümanlar çerçevesinde yorumlanmaya elverişli bir zemin sunmaktadır. Çalışmanın finansal yükümlülükler boyutuna bakıldığında ise; 2018-2022 dönemi panel veri analizleri, TFRS 13 kapsamında Gerçeğe Uygun Değer Hiyerarşisi (GUDH) kullanımının yüksek kurumsal kapasite ile ilişkili olabileceğine ve görece sınırlı bir tabana yayıldığına işaret etmektedir. Elde edilen sonuçlara göre firma büyüklüğünün, her üç seviyede de finansal yükümlülük kullanımını pozitif yönde etkileyen istikrarlı bir temel belirleyici olduğu değerlendirilmektedir. Firma büyüklüğüne ek olarak; Seviye 1'de satış kârlılığının pozitif, Seviye 2'de öz kaynak kârlılığının pozitif ve PD/DD oranının ise negatif yönlü bir etkiye sahip olduğu görülürken; Seviye 3'te ölçek dışı geleneksel çarpanların istatistiksel açıdan anlamlı bir etki yaratmadığı gözlemlenmiştir. Bulgular bütüncül olarak ele alındığında; GUD ile ölçülen yükümlülüklerin spekülatif beklentilerden ziyade kur ve faiz dalgalanmaları ile ölçek büyümesinin getirdiği riskleri yönetme eğilimiyle bağlantılı olabileceğini düşündürmektedir. Bu bağlamda araştırma; gelişmekte olan piyasalarda şeffaflık sinyali verme (Seviye 1 ve 2) veya kreditör güvenini koruma (Seviye 3) gibi güdülerle şekillendiği varsayılan GUDH tercihleri ile firma performansı ve yapı göstergeleri arasında anlamlı ilişkiler olabileceğine dair ampirik kanıtlar sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
In order to enhance transparency and reliability in financial reporting, the Fair Value Measurement standard (TFRS 13), implemented within the scope of Turkish Financial Reporting Standards (TFRS), classifies the inputs used by enterprises when measuring their financial assets, tangible fixed assets, investment properties, and financial liabilities into three different hierarchical levels. The aim of this study is to examine the effects of market-based firm value ratios, financial performances, and financial structure characteristics of the firms traded on the Borsa Istanbul (BIST) 100 Index on the fair value hierarchy (FVH). The methodology of the research is designed in two stages. In the first stage, the independent audit reports of BIST 100 firms for the 2013-2022 period were examined using the content analysis method to identify TFRS 13 reporting trends. In the second stage, based on these examinations, a panel data regression analysis was conducted on the firms that continuously disclosed their fair value levels for financial assets and financial liabilities during the 2018-2022 period. Analysis findings regarding financial assets indicate that firm size is a common determinant that positively affects financial assets at all three levels. Furthermore, it was determined that return on equity positively influences assets with high transparency and liquidity (Level 1) and observable assets without an active market (Level 2); whereas return on assets and the market-to-book ratio are positively associated with illiquid, unobservable (Level 3) financial assets. Notably, the fact that the financial leverage ratio has a positive statistical relationship with Level 2 assets and a negative one with Level 3 assets is significant. This statistical differentiation provides a suitable basis for interpretation within the framework of theoretical arguments, such as managers' motivations for hedging financial risks and the transparency demands of creditors. Regarding the financial liabilities dimension of the study; the panel data analyses for the 2018-2022 period suggest that the use of the Fair Value Hierarchy (FVH) within the scope of TFRS 13 may be associated with high corporate capacity and is spread across a relatively limited base. According to the obtained results, firm size is considered to be a consistent fundamental determinant that positively affects the use of financial liabilities across all three levels. In addition to firm size; while it is observed that sales profitability has a positive effect in Level 1, and return on equity (ROE) has a positive while the market-to-book (M/B) ratio has a negative effect in Level 2, traditional multipliers other than firm scale are observed to have no statistically significant impact in Level 3. When the findings are evaluated holistically, they suggest that liabilities measured at fair value (FV) may be linked to the tendency to manage risks brought about by exchange rate and interest rate fluctuations, as well as scale growth, rather than speculative expectations. In this context, the study contributes to the literature by providing empirical evidence that there may be significant relationships between firm performance and structural indicators, and FVH preferences—which are assumed to be shaped by motives such as signaling transparency (Levels 1 and 2) or preserving creditor confidence (Level 3) in emerging markets.
Benzer Tezler
- Basel II kriterleri çerçevesinde ticari bankalarda firma değerini maksimize etmeye yönelik optimum kaynak kullanımı için bir model önerisi
A model proposal for optimum source utilization aimed at maximizing value of a firm in commercial banks according to Basel II criterias
HÜSEYİN SERDAR YALÇINKAYA
- The influence of financing decisions on financial performance and value of manufacturing companies listed on Borsa İstanbul
Borsa İstanbul'da işlem gören imalat şirketlerinin finansman kararlarının finansal performansı ve değeri üzerindeki etkisi
ABDULRAHMAN ALABDEH
- Finansal analizde kullanılan oranlar ve firma değeri ilişkisi, İMKB'de bir uygulama
The relationship between the rates which are used in financial analysis and firm value, an enforcement in İstanbul Stock Exchange
MURAT DÜZER
- Entellektüel sermayenin firma değerine etkisinin ölçülmesi ve değerlendirmesi
Measuring and valuation of the effect of intellectual capital on firm value
MAYE BELYALOVA
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
İşletmeGazi ÜniversitesiMuhasebe ve Finansman Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN KAMİL ERCAN
- Türk imalat sanayiinde faaliyet gösteren firmaların entelektüel sermaye kullanım etkinliği ve firma performansı ilişkisi
Intellectual capital efficiency and firm performance rrelationship in Turkish manufacturing sector
AYŞE ELVAN BAYRAKTAROĞLU
Doktora
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT BASKAK
PROF. DR. FETHİ ÇALIŞIR
