İstanbul'da yıkma-yapma diyalektiği, kentsel bellek ve izler: Fikirtepe-Tarlabaşı, Galataport üzerinden kavramsal bir okuma
The demolition–construction dialectic, urban memory, and traces in İstanbul: a conceptual reading through Fikirtepe- Tarlabaşi, Galataport
- Tez No: 1019733
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA YORGANCIOĞLU, PROF. DR. HÜLYA TURGUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Kentsel bellek, Urban memory
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Özyeğin Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık ve Kent Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, çok katmanlı metropol bir kent olan İstanbul'da, kentsel belleğin sürekli oluşum hâlinde bir süreç olduğu kabulünden yola çıkılarak, yıkma-yapma diyalektiğine ve bu diyalektiğin kentsel bellek üzerindeki etkilerine ve kentte oluşturduğu izlere odaklanmaktadır. Neoliberal kentleşme politikalarının etkisi altında hızla dönüşen İstanbul'da, yıkma-yapma pratikleri fiziksel mekânın yeniden üretilmesine olduğu kadar kentin toplumsal ve mekânsal belleğinin de sürekli olarak yeniden tanımlanmasına etki eder. Bu çalışmada kentsel bellek; sabit ve durağan bir arşiv yerine, yapılı çevrede somutlaşan ve gündelik kullanım pratikleriyle yeniden üretilen mekânsal izler aracılığıyla sürekli dönüşen dinamik bir süreç olarak ele alınmakta ve kentsel belleğin bileşenleri ve bu bileşenlerin mekânsal izler yoluyla nasıl okunabileceğini sorgulanmaktadır. İstanbul bağlamı odağında, yıkma-yapma diyalektiğinin kentsel belleği nasıl sürekli yeniden ürettiği ve mekânsal izlerin bu sürecin okunabilirliğini nasıl mümkün kıldığı araştırılmaktadır. İstanbul'da yıkma-yapma pratiklerinin bellekle kurduğu ilişkiye göre; (1) izleri yeniden yazma (2) imgesel süreklilik ve deneyimsel kırılma ve (3) izin sürekliliği ve işlevin değişimi olmak üzere üç farklı kategori tanımlanmakta ve bu kategorilerin örnekleri kavramsal ve mekansal olarak incelenmektedir. Geliştirilen üçlü çerçeve aracılığıyla kentsel izlerin ve dönüşüm süreçlerinin İstanbul'da koruma, silinme ve yeniden anlamlandırma biçimleri üzerinden okunabileceği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the dialectic of demolition and construction and its impacts on urban memory and the spatial traces it produces, based on the premise that urban memory is a process in a constant state of becoming in Istanbul, a multilayered metropolitan city. Under the influence of neoliberal urbanization policies, Istanbul has been undergoing rapid transformation, in which acts of demolition and construction contribute not only to the reproduction of the physical environment but also to the continual redefinition of the city's social and spatial memory. Within this study, urban memory is conceptualized not as a fixed and static archive, but as a dynamic process continuously transformed through spatial traces embodied in the built environment and reproduced through everyday practices. In this context, the study interrogates the components of urban memory and explores how these components can be read through spatial traces. Focusing on Istanbul, the research investigates how the demolition–construction dialectic continuously reproduces urban memory, and how spatial traces enable the legibility of this process. Accordingly, based on the relationship between demolition–construction practices and memory in Istanbul, three analytical categories are defined and examined: (1) rewriting traces, (2) representational continuity and experiential rupture, and (3) continuity of traces and transformation of function. The examples of these categories are examined both conceptually and spatially. Through the developed tripartite framework, it has been shown that urban traces and transformation processes in Istanbul, through the examples of Fikirtepe, Tarlabaşı and Galataport, can be read through forms of preservation, erasure, and reinterpretation.
Benzer Tezler
- Yaratıcı yıkmanın dönüşüm ekseninde değerlendirilmesi
Evaluation of the creative destruction in the context of transformation
BERİL SEZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ŞENTÜRER
- Kentin hafızasında bir travma: Sulukule yıkımı
Trauma of the city memory: Demolition of Sulukule
PELİN ÇETKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAKKI YIRTICI
YRD. DOÇ. DR. İPEK AKPINAR
- İstanbul'da Göztepe ve Caddebostan mahallelerinde doku değişim süreci ve nedenleri
The Change process of pattern and its reasons in Göztepe and Caddebostan in İstanbul
LALE REYHAN SAĞLAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MEHMET OCAKÇI
- Seismic behaviour of historical stone masonry multi-leaf walls
Çok tabakalı tarihi taş yığma duvarların deprem yükleri altında davranışı
CEM DEMİR
Doktora
İngilizce
2012
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALPER İLKİ
- Çatalca merkez ve köylerinde kadın başlıkları
Başlık çevirisi yok
İMAM BAKIR DEMİRKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Halk Bilimi (Folklor)İstanbul Teknik ÜniversitesiTürk Halk Oyunları Ana Sanat Dalı
DOÇ. ŞENEL ÖNALDI