Türkiye'de enerji geçişinin finansmanı: Karbon sıfır hedefleri bağlamında ekonomik ve mali araçların rolü
Financing energy development in Turkey: The role of economic and financial instruments in the context of carbon zero targets
- Tez No: 1019943
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL ŞİRİNER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Batman Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda enerji geçişinin finansmanını sürdürülebilir finans perspektifinden incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, enerji dönüşümünün gerektirdiği yatırım ölçeği ile Türkiye'de mevcut finansal araçlar ve kurumsal/düzenleyici mimari arasındaki uyum düzeyini değerlendirmek ve bu alandaki politika boşluklarını ortaya koymaktır. Bu kapsamda yeşil tahviller, sürdürülebilirlik bağlantılı finansman araçları, karbon fiyatlandırma mekanizmaları, ESG çerçevesi ve geçiş finansmanı kavramı kuramsal ve kavramsal olarak ele alınmış; Avrupa Birliği'nin sürdürülebilir finans mimarisi Türkiye için karşılaştırmalı bir referans çerçevesi olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; bütüncül tek durum çalışması deseni çerçevesinde doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri setini Türkiye ve Avrupa Birliği'ne ilişkin mevzuat metinleri, politika belgeleri, stratejik planlar, uluslararası kuruluş raporları ve kurumsal uygulama örnekleri oluşturmaktadır. Analiz sürecinde enerji geçişinin finansmanı; sermaye maliyeti, risk fiyatlama, yatırım yönlendirme, raporlama standartları ve kurumsal kapasite eksenlerinde değerlendirilmiştir. Bulgular, Avrupa Birliği'nde taksonomi, raporlama yükümlülükleri ve karbon düzenlemeleri aracılığıyla sürdürülebilir finansın daha bütünleşik ve derin bir yapıya kavuştuğunu; Türkiye'de ise sürdürülebilir finans alanında önemli adımlar atılmış olmakla birlikte, piyasa derinliği, veri altyapısı, standartlaşma ve kurumsal eşgüdüm bakımından belirgin sınırlılıkların sürdüğünü göstermektedir. Özellikle yüksek dış finansman ihtiyacı, kur oynaklığı, uzun vadeli fonlama eksikliği ve karbon yoğun sektörlerin dönüşüm maliyeti, Türkiye'de enerji geçişinin finansmanını zorlaştıran başlıca yapısal faktörlerdir. Sonuç olarak doküman analizi bulguları, enerji dönüşümünün gerektirdiği yatırım ölçeği ile mevcut finansman kapasitesi arasında önemli bir uyum açığı bulunduğunu göstermektedir. İncelenen uluslararası uygulamalar ve politika belgeleri, düşük karbonlu dönüşümün yalnızca teknik yatırımlarla değil; uzun vadeli finansman imkânları, karbon fiyatlandırma mekanizmaları, raporlama standartları ve kurumsal koordinasyon gibi sürdürülebilir finans unsurlarıyla desteklendiğinde daha etkin biçimde ilerleyebildiğine işaret etmektedir. Bu çerçevede Türkiye'de enerji geçişinin başarısının, teknik yatırımların yanı sıra güvenilir ve kurumsal olarak uyumlu bir sürdürülebilir finans mimarisinin geliştirilmesiyle yakından ilişkili olduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the financing of Türkiye's energy transition within the framework of sustainable finance in line with the country's 2053 Net Zero Emissions target. The main objective is to assess the degree of alignment between the scale of investment required for the energy transition and the existing financial instruments, as well as the institutional and regulatory architecture in Türkiye, and to identify major policy gaps in this field. In this context, green bonds, sustainability-linked financial instruments, carbon pricing mechanisms, ESG frameworks, and transition finance are discussed from theoretical and conceptual perspectives, while the European Union's sustainable finance architecture is used as a comparative benchmark. The study adopts a qualitative research design and employs document analysis within the framework of a holistic single-case study. The dataset consists of legislation, policy documents, strategic plans, reports of international organizations, and institutional practice examples related to both Türkiye and the European Union. The analysis evaluates the financing of the energy transition through the lenses of cost of capital, risk pricing, investment allocation, reporting standards, and institutional capacity. The findings indicate that sustainable finance in the European Union has evolved into a more integrated and deeper structure through taxonomy, disclosure requirements, and carbon-related regulations. In Türkiye, although significant steps have been taken in the field of sustainable finance, major constraints persist in terms of market depth, data infrastructure, standardization, and institutional coordination. In particular, high dependence on external financing, exchange rate volatility, the shortage of long-term funding, and the transformation costs of carbon-intensive sectors emerge as the main structural barriers to financing the energy transition. In conclusion, the findings derived from the document analysis indicate a significant alignment gap between the scale of investments required for the energy transition and the existing financing capacity in Türkiye. The reviewed international practices and policy documents suggest that low-carbon transformation can progress more effectively when supported not only by technological investments but also by sustainable finance instruments, including long-term financing mechanisms, carbon pricing frameworks, reporting standards, and institutional coordination. In this context, the success of Türkiye's energy transition appears to be closely associated with the development of a credible, long-term, and institutionally coherent sustainable finance architecture alongside the implementation of technical investments.
Benzer Tezler
- Düşük karbonlu ekonomiye geçişin finansmanında çevresel ve sosyal risk değerlendirmesine tabi kredilerin sektörel ve mekansal analizi
Sectoral and spatial analysis of loans subject to environmental and social risk assessment in the financing of the transition to a low-carbon economy
İNCİ SEÇİL ÖZÜDÜZ İPEKTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜZİN BAYCAN
- Les apports de l'utilisation de l'énergie solaire dans la reconstruction de la région sinistrée du 6 fevrier: Un modele de financement proposé
6 şubat afet bölgesinin inşa edilmesinde güneş enerjisi kullanımının sağlayacağı katkılar: Bir finansman modeli önerisi
MÜRÜVVET CANDAN ZAFER
Yüksek Lisans
Fransızca
2024
EnerjiMarmara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZAN CÖMERT BAECHLER
- Türkiye iktisat politikalarının belirlenmesinde iktisadi kurum-kural ve kuruluşların rolleri
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM GÜRAN YUMUŞAK
- Potential and status of renewable energy development in energy import-dependent countries Turkey and Pakistan
Enerji ithalatına bağımlı ülkeler Türkiye ve Pakistan'da yenilenebilir enerji geliştirme potansiyeli ve durumu
MOHSINA MAJEED
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
EnerjiKadir Has ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞEVKET VOLKAN EDİGER
DOÇ. DR. GÖKHAN KİRKİL
- Yenilenebilir enerji ve Yenilenebilir Enerji Tedarik Anlaşması (YETA)
Renewable energy resources and Renewable Energy Supply Agreement (YETA)
BEGÜM NUR ÖZBÜYÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT AYDOĞDU