Uluslararası deniz hukuku ve yargı kararlarıçerçevesinde Doğu Akdeniz münhasır ekonomik bölgesınırlandırmalarının Türkiye bakımındandeğerlendirilmesi
Evaluation of Eastern Mediterranean exclusive economic zone delimitations for Türkiye within the framework of law of the sea and judicial decisions
- Tez No: 1020143
- Danışmanlar: PROF. DR. SEZER ILGIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Piri Reis Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'nin hak ve menfaatleri bakımından stratejik önem taşıyan Doğu Akdeniz; son yıllarda öne çıkan hidrokarbon potansiyeli, mevcut ve planlanan enerji nakil güzergâhları ile bölgesel güç dengelerinin küresel gelişmelerle kesişmesi nedeniyle uluslararası gündemin başat konularından biri hâline gelmiş, Türkiye açısından ise ulusal güvenlik ve beka boyutu bulunan bir alan olarak değerlendirilmiştir. Bu süreçte havza devletleri arasında deniz yetki alanlarına ilişkin iddiaların keskinleştiği; özellikle münhasır ekonomik bölge (MEB) sınırlandırmalarının hukuki ve siyasi düzlemde yoğun ihtilaflara konu olduğu görülmektedir. Türkiye'nin, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin (KKTC) ve Yunanistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) dâhil diğer kıyıdaş aktörlerin örtüşen yetki alanı talepleri, Doğu Akdeniz'i uluslararası deniz hukukunun uygulanması ve uluslararası yargı içtihadının yorumlanması bakımından belirgin bir örnek alanına dönüştürmektedir. Bu tez, Doğu Akdeniz'de MEB sınırlandırmasına ilişkin uyuşmazlıkları uluslararası deniz hukukunun temel ilkeleri ve uluslararası yargı organlarının geliştirdiği içtihat çerçevesinde incelemekte; Türkiye'nin bölgedeki hukuki yaklaşımını normatif temelde ve analitik bir bakışla değerlendirmektedir. Çalışmanın amacı, sınırlandırmaya yön veren ölçütlerin (hakkaniyete uygun çözüm, ilgili koşulların dikkate alınması, orantılılık denetimi ve adaların sınırlandırmaya etkisi gibi) Doğu Akdeniz coğrafyasına nasıl uyarlanabileceğini ortaya koymak; bu çerçevede Türkiye'nin tezlerinin uluslararası yargı kararlarıyla hangi noktalarda örtüştüğünü, hangi noktalarda ise farklılaştığını tespit etmektir. Araştırmada literatür taraması ile yargı kararları analizi birlikte kullanılmış; 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi başta olmak üzere ilgili antlaşma hükümleri, Uluslararası Adalet Divanı, Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesi ve Hakemlik mercilerinin kararları ile Türk doktrini ve yabancı doktrindeki görüşler karşılaştırmalı biçimde değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, taraf devletlerin resmî açıklamaları, Birleşmiş Milletler nezdindeki bildirimleri ve ikili/çok taraflı bazı sınırlandırma düzenlemeleri sınırlı ölçüde inceleme kapsamına alınmıştır. Tez, ilk olarak uluslararası deniz hukukunun temel kavramlarını ve deniz yetki alanlarının hukuki mahiyetini ortaya koymakta; devamında uluslararası içtihatla şekillenen sınırlandırma ilkeleri ve“üç aşamalı yöntem”üzerinde durmaktadır. Ardından Doğu Akdeniz'deki uyuşmazlıklar coğrafi ve siyasi arka planıyla birlikte hukuki boyutlarıyla analiz edilmekte; son bölümde ise Kıbrıs Adası ile Kızılhisar (Meis) ve çevresindeki adacıklar ekseninde adaların rolü ve Türkiye'nin argümanları, uluslararası yargı kararlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Sonuç bölümünde, Türkiye'nin MEB sınırlandırmasına ilişkin savlarının etkin ve sorunun karşı tarafının iddialarının tartışmalı yönleri değerlendirilerek, olası yargısal süreçler ve müzakereye dayalı çözüm seçenekleri bakımından hukuki zemine dayalı diplomatik öneriler sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The Eastern Mediterranean, which bears significant strategic value for Türkiye's rights and interests, has in recent years moved to the forefront of international debate due to its hydrocarbon prospects, existing and projected energy transport corridors, and the way regional power configurations intersect with broader global dynamics. For Türkiye, the region is therefore framed not only in economic and geopolitical terms but also as an area with implications for national security and strategic endurance. In this context, competing claims among littoral states concerning maritime entitlements have become increasingly pronounced, and disputes over the delimitation of the exclusive economic zone (EEZ) in particular have evolved into a highly contested arena on both legal and political planes. Overlapping assertions advanced by Türkiye, the Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC), and other coastal actors—including Greece and the Greek Cypriot Administration—have consequently turned the Eastern Mediterranean into a salient case study for the application of the law of the sea and for assessing the relevance of international judicial practice. This thesis examines EEZ delimitation disputes in the Eastern Mediterranean through the core principles of international law of the sea and the jurisprudence developed by international judicial and arbitral bodies, while evaluating Türkiye's legal position by combining a normative framework with analytical assessment. The study seeks to demonstrate how delimitation criteria—such as the pursuit of an equitable solution, the consideration of relevant circumstances, proportionality review, and the role of islands in shaping maritime boundaries—may be operationalized within the region's distinctive geography. Against this backdrop, it identifies the points at which Türkiye's arguments converge with, or diverge from, the reasoning reflected in international case law . Methodologically, the research integrates a review of the relevant literature with a systematic analysis of judicial and arbitral decisions. In addition to the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) and related treaty provisions, the study comparatively engages with the case law of the International Court of Justice, the International Tribunal for the Law of the Sea, and arbitral tribunals, alongside perspectives advanced in both Turkish and foreign scholarship. To a limited extent, it also takes into account official statements by the parties, notifications submitted to the United Nations, and selected bilateral or multilateral delimitation arrangements. The thesis first outlines the foundational concepts of the international law of the sea and the legal character of maritime zones, and then discusses the general principles of delimitation, including the jurisprudentially shaped“three-stage method.”It subsequently analyzes the Eastern Mediterranean disputes in their legal dimension while situating them within their geographical and political background. The final chapter focuses on the influence of islands-particularly Cyprus as well as Kızılhisar (Meis) and the surrounding islets—and examines Türkiye's claims in comparative dialogue with international judicial decisions. The conclusion evaluates the strengths and contested aspects of Türkiye's EEZ delimitation arguments and offers legally grounded diplomatic recommendations with a view to potential judicial avenues and negotiated settlement options.
Benzer Tezler
- Uluslararası Deniz Hukuku bağlamında Doğu Akdeniz münhasır ekonomik bölge sorunu
In the context of International Law of Sea, the Eastern Mediterranean Exclusive Economic Zone dispute
İBRAHİM ÖZBİLENLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELAMİ KURAN
- Deniz yetki alanlarının paylaşımı çerçevesinde Doğu Akdeniz'de münhasır ekonomik bölgeye ilişkin sorunlar, beklentiler, öncelikler
Problems, expectations, priorities of exclusive economic zone in the Eastern Mediterranean in the framework of sharing maritime jurisdiction
ÖZLEM TUĞÇE KANGAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Uluslararası İlişkilerTrakya ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL TURAN
- Deniz yetki alanları uyuşmazlıkları kapsamında Doğu Akdeniz'de durum değerlendirmesi
A situation assessment in the Eastern Mediterranean within the context of disagreements over maritime jurisdictions
HALİS BALCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Uluslararası İlişkilerİstanbul Gelişim ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AŞKIN İNCİ SÖKMEN
- Uluslararası Deniz Hukuku çerçevesinde Doğu Akdeniz'deki petrol ve doğalgaz kaynakları ile Türkiye'nin hukuki konumu
Petroleum and natural gas resources at East Mediterranean Sea and legal situation of Turkey within the context of International Marine Law
İSLAM SAFA KAYA
- İsrail Devleti'nin Gazze'ye yaptığı saldırıların uluslararası deniz hukuku kapsamında değerlendirilmesi ve Doğu Akdeniz üzerindeki etkileri
Evaluation of the Israel State's attacks on Gaza within the scope of international law of the sea and their effects on the Eastern Mediterranean
AYBALA NUR ŞAHİN