Türkiye'de müzisyenlik mesleğinin söylemdeki temsili ve konumlandırılma biçimleri
Representation and positioning of musicianship in discourse in Turkey
- Tez No: 1020230
- Danışmanlar: PROF. DR. AYRİN ERSÖZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Müzisyenlik, Meslek, Söylem, Neoliberalizm, Protean Kariyer, Musicianship, Profession, Discourse, Neoliberalism, Protean Career
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Müzik ve Sahne Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, Türkiye'de müzisyenliğin bir meslek olarak toplumda ne ifade ettiğini inceleyerek, toplumun müzisyenliğe bakış açısıyla müzisyenlerin sosyoekonomik koşullarının nasıl bir etkileşim hâlinde olduğunu anlamaya çalışmaktır. Çalışmada ana probleme, belirlenen dokuz alt problem aracılığıyla yanıt aranmaktadır. Bu problemler sırasıyla, müzisyenlerin çalışma koşulları, müzik öğrencilerinin kariyer tahayyülleri, müzisyenlerin aile ve sosyal çevrelerinin müzisyenliğe bakışı, müzik dinleyicilerinin müzik endüstrisinde kendilerini konumlandırma biçimleri, müzisyenlerle müzikli mekânların nasıl ilişkilendiği, müzisyen haklarına ve ihtiyaçlarına odaklanan müzisyen örgütlenmeleri ve müzik endüstrisinde cinsiyet temelli düşünce ve tutumlara odaklanmaktadır. Araştırmada, araştırmacının otoetnografi yöntemiyle çalışmaya kattığı öznel deneyimlerin sahada elde edilen verilerle kuram oluşturma (grounded theory) yöntemi kapsamında harmanlanmasıyla özgün bir araştırma deseni yapılandırılmıştır. Türkiye'den müzisyenler, müzik öğrencileri, müzisyen aileleri, müzik dinleyicileri, müzik yöneticileri ve müzik endüstrisi aktivistleri olmak üzere altı grup altında 33 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış, bu görüşmeler otobiyografik verilerle birlikte sırasıyla açık, eksenel ve seçici kodlamalardan geçirilmiş, bu kodlamalar sonucunda tezin ana konu başlıkları ortaya çıkmıştır. Elde edilen verileri tarihsel verilerle ve ilgili kavramlarla birlikte analiz edebilmek adına, ilgili literatür taranarak geniş bir tarihsel arka plan ve kavramsal çerçeve oluşturulmuştur. Analiz ve yorum sürecinin sonunda, müzisyenlerin toplumsal söylemde oldukça belirsiz ve gelişigüzel bir konuma sahip olduğu, bu belirsizliğin müzisyenler için tedirginlik ve motivasyon kırılması gibi sonuçlara sebep olduğu görülmüştür. Bunun yanında, müzisyenlerin aileleri, sosyal çevreleri ve müzik öğrencileri de dâhil olmak üzere dinleyicilerinden yine belirsiz ve çelişkili tepkiler aldıkları, tüm bunların birçok müzisyende kendi emeklerine ve bir ürün olarak müziklerine yabancılaşmaya sebep olduğu, bu yabancılaşmanın da hem çalıştıkları mekânlarla ilişkilerine, hem de yine müzisyenliğe dair söylemin kendisine olumsuz yansıdığı sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this dissertation is to examine what musicianship signifies to society in Turkey as a profession and to understand how society's perception of musicianship interacts with the socioeconomic conditions of musicians. In addition to this main problem, the study focuses on nine sub-problems concerning musicians' working conditions, music students' career aspirations, the perspectives of musicians' families and social circles toward musicianship, the ways music listeners position themselves within the music industry, the relationship between musicians and music venues, musician organizations focusing on musicians' rights and needs, and gender-based attitudes and perceptions within the music industry. In the study, an original research design was developed by combining the researcher's subjective experiences and the data obtained from the field through autoethnography with the grounded theory method, which aims to generate systematic concepts from empirical data. Semi-structured interviews were conducted with 33 participants from Turkey under six groups: musicians, music students, musicians' families, music listeners, music managers, and music industry activists. Together with autobiographical data, these interviews were subjected respectively to open, axial, and selective coding, through which the main themes of the dissertation emerged. In order to analyze the collected data alongside historical evidence and relevant concepts, a broad historical background and conceptual framework were established through an extensive literature review. At the end of the analysis and interpretation process, it was found that musicians occupy a highly ambiguous and arbitrary position within social discourse, and that this ambiguity leads to consequences such as anxiety and demotivation for musicians. Furthermore, it was concluded that musicians receive similarly ambiguous and contradictory reactions from their audiences, including their families, social circles, and music students, and that all these factors lead many musicians to become alienated from both their labor and their music as a product. This alienation, in turn, negatively affects both their relationships with the venues in which they work and the discourse surrounding musicianship itself.
Benzer Tezler
- Türk popüler müziğinde aranjörlüğün dönüşümü
Transformation of arranging in the Turkish popular music
İSMAİL SINIR
Doktora
Türkçe
2014
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. SONGÜL KARAHASANOĞLU
- Understanding the psychosocial risks of musicians in Türki̇ye: A qualitative study
Türkiye'de müzisyenlerin psikososyal risklerini anlamak: Nitel bir çalışma
ALEYNA DÖNMEZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İDİL IŞIK
- Citizenship rights of gypsies in Turkey: Cases of Roma and Dom communities
Türkiye'deki çingenelerin vatandaşlık hakları: Roman ve Dom topluluklarının çalışmaları
SELİN ÖNEN
Doktora
İngilizce
2011
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. AYŞE GÜNDÜZ HOŞGÖR
- Deve Güreşi ritüellerinde müzik ve müzisyenlik
Music and musicianship in Camel wrestling rituals
ORÇUN BERRAKÇAY
Doktora
Türkçe
2015
SosyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiMüzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İBRAHİM YAVUZ YÜKSELSİN
- Batı Türkiye romanlarında kültürel kimlik, profesyonel müzisyenlik ve müziksel yaratıcılık
Cultural identity, professional musicianship and musical creativity among the rom in western Turkey
İBRAHİM YAVUZ YÜKSELSİN