Türk cumhuriyetlerinin vergi gelir yapıları ve vergi adaleti: Karşılaştırmalı bir analiz
Tax revenue composition and tax equity in the Turkic republics: A comparative analysis
- Tez No: 1020363
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN KASAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Vergi, modern devletlerin kamu hizmetlerini finanse etmesini sağlayan temel mali araçlardan biri olmasının yanında ekonomik istikrarın korunması, gelir dağılımının düzenlenmesi ve sosyal refahın artırılması açısından da önemli işlevlere sahiptir. Vergi adaletinin sağlanması ise bu amaçların gerçekleştirilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu çalışmada Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkiye'nin vergi sistemleri; tarihsel gelişim, vergileme ilkeleri ve vergi adaleti bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu ülkelerin vergi yapılarını vergi adaleti açısından değerlendirmek ve mevcut sistemlerin güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymaktır. Araştırmada IMF, Dünya Bankası ve ilgili ülkelerin resmi istatistik kurumlarından elde edilen 2005–2023 dönemine ait veriler aracılığıyla vergi gelirlerinin GSYH içindeki payı, dolaylı ve dolaysız vergilerin dağılımı ile vergi yükü vergi adaleti açısından değerlendirilmiştir. Ülkelerin vergi gelir yapılarının incelenmesi sonucunda dolaylı vergilerin yüksek payının vergi adaletini zayıflattığı, doğal kaynak gelirlerine bağımlı ekonomilerin ise mali kırılganlık taşıdığı sonucuna varılmıştır. Buna göre günümüz Türk Cumhuriyetlerinde gelir ve servet vergilerinin güçlendirilmesi, kayıt dışı ekonominin azaltılması, dijital vergi uygulamalarının geliştirilmesi ve vergi tabanının genişletilmesine yönelik reformların vergi adaletinin sağlanmasına katkı sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Taxation is one of the fundamental fiscal instruments enabling modern states to finance public services, while also playing an important role in ensuring economic stability, regulating income distribution, and enhancing social welfare. Ensuring tax equity is therefore critical for achieving these objectives. This study comparatively examines the tax systems of Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzbekistan, and Türkiye in terms of historical development, taxation principles, and tax equity. The main purpose of the study is to evaluate the tax structures of these countries from the perspective of tax equity and to identify the strengths and weaknesses of their current systems. In the research, data obtained from the IMF, the World Bank, and the official statistical institutions of the relevant countries for the period 2005–2023 were used to assess tax revenues in terms of tax equity, including the share of tax revenues in GDP and the distribution of indirect and direct taxes. The analysis of the tax revenue structures of the countries indicates that the high share of indirect taxes weakens tax equity, while economies dependent on natural resource revenues exhibit fiscal vulnerability. Accordingly, it is concluded that strengthening income and wealth taxation, reducing the informal economy, developing digital tax practices, and expanding the tax base would contribute to improving tax equity in contemporary Turkic republics.
Benzer Tezler
- Ücret gelirleri üzerindeki mali yükler: Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Kırgızistan
Financial burdens on wage income: Central Asian Turkish Republic Countries and Kyrgyzstan
OTABEK SHARIPOV
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MaliyeTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiMaliye Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NÜKET KIRCI ÇEVİK
- Barter ticaret işlemleri ve muhasebeleştirilmesi
Başlık çevirisi yok
MUHAMMET SIRRI ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
İşletmeİstanbul ÜniversitesiYönetimde Muhasebe ve Finansal Kontrol Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET GÖKSEL YÜCEL
- Türk Cumhuriyetlerinden Kazakistan, Azerbaycan, Kırgızistan ve Türkmenistan`da gelir üzerinden alınan vergilerin incelenmesi ve değerlendirilmesi
Research and valuation of taxes on income in Turkish Republics of Kazakhstan, Kırghızia and Turkmenistan
TİKEŞ SAPAROV
- Nevruz Bayramına yönelik üniversite öğrencilerinin görüşleri (Türkiye-Türkmenistan örneği)
Opinions of university students on Novruz Day (Turkey-Turkmenistan example)
BEGENCH SHAJAYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP DÜNDAR
- Türkiye'de doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının modellenmesi
Modelling foreign direct investment of Turkey
GÖKHAN İBİLİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SAİME SUNA KAYAM