Deprem yönetiminde kullanılan insansız hava araçlarının seçim kriterlerinin çok kriterli karar verme yöntemleriyle değerlendirilmesi
Evaluation of the selection criteria of unmanned aerial vehicles used in earthquake management through multi-criteria decision-making methods
- Tez No: 1020362
- Danışmanlar: DOÇ. DR. EMRAH AYHAN, DOÇ. DR. ÇAĞLAR KARAMAŞA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Kamu Yönetimi, Public Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Depremler, meydana geldikleri alanlarda can ve mal kayıplarına neden olan, hızlı ve doğru kararlarla müdahale gerektiren afetlerdir. Gelişen teknolojilerle İnsansız Hava Araçları (İHA), birçok alanda deprem afeti yönetiminin önemli bir aracı olma potansiyeli taşımaktadır. İHA'ların seçiminde hangi kriterlerin daha önemli olduğu ve hangi İHA'ların bu süreçlere daha uygun olduğu konusunda sınırlı sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu sebeplerle deprem afeti yönetiminde kullanılacak İHA'ların seçiminde etkili olan kriterlerin ve alternatif İHA'ların uzmanlar tarafından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada literatür incelemesi ve deprem yönetiminin ihtiyaçları dikkate alınarak 17 kriter belirlenmiştir. Afet ve İHA ile ilgili farklı alanlarda ve şehirlerde görev yapan 12 uzmanın değerlendirmelerinden yararlanılmıştır. Analizlerde uzman ağırlıklarının belirlenmesinde Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yaklaşımının T-Küresel Bulanık Uzman Ağırlıklandırma yaklaşımı, kriter ağırlıklarının hesaplanmasında T-Küresel Bulanık Subjektif Ağırlıklandırma yöntemi ve alternatiflerin sıralanmasında T-Küresel Bulanık ARTASI yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen kriter ağırlıklandırma sonuçlarına göre uçuş süresi, menzil, sensör ve algılama kapasitesi, meteorolojik dayanıklılık ve uyum ile veri aktarım ve iletişim kapasitesi daha önemli kriterler olarak belirlenmiştir. Sekiz Alternatif İHA arasında Bayraktar TB2 ilk sırada yer alırken, DJI Matrice 300 RTK ikinci ve Freefly Alta X üçüncü sırada yer almıştır. Sonuçlar, deprem yönetiminde İHA seçiminde yalnızca teknik özelliklerin değil, sahada uzun süre görev yapabilme, farklı çevresel koşullara uyum sağlayabilme ve güvenilir veri aktarabilme kabiliyetlerinin de önemli olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Earthquakes are disasters that cause loss of life and property in the areas where they occur, requiring rapid and accurate intervention. With developing technologies, Unmanned Aerial Vehicles (UAVs) have the potential to be an important tool in earthquake disaster management in many areas. There are a limited number of studies on which criteria are more important in the selection of UAVs and which UAVs are more suitable for these processes. For these reasons, the aim of this study is to evaluate the criteria that are effective in the selection of UAVs to be used in earthquake disaster management and alternative UAVs by experts. In this study, 17 criteria were determined by considering the literature review and the needs of earthquake management. The evaluations of 12 experts working in different fields and cities related to disaster and UAVs were utilized. In the analyses, the T-Spherical Fuzzy Expert Weighting approach of the Multi-Criteria Decision Making (MCDM) approach was used to determine expert weights, the T-Spherical Fuzzy Subjective Weighting method was used to calculate criterion weights, and the T-Spherical Fuzzy ARTASI method was used to rank the alternatives. According to the weighting results obtained, flight time, range, sensor and detection capacity, meteorological resilience and adaptability, and data transmission and communication capacity were determined as the most important criteria. Among the 8 alternative UAVs, Bayraktar TB2 ranked first, while DJI Matrice 300 RTK ranked second and Freefly Alta X ranked third. The results show that in earthquake management, not only technical specifications but also the ability to operate in the field for a long time, adapt to different environmental conditions, and transmit reliable data are important in UAV selection.
Benzer Tezler
- Resilient ultra dense networks under UAV coverage for disaster management
Afet yönetiminde İHA'lar ile dayanıklı ultra yoğun ağlar
ELİF BOZKAYA
Doktora
İngilizce
2020
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERK CANBERK
- Türkiye'de deprem afetlerine müdahale çalışmalarının gelişiminin 1893 Malatya, 1971 ve 2003 Bingöl ve 2020 Sivrice depremleri örnekleri üzerinden incelenmesi
Examination of the development of earthquake disasters response efforts in Türkiye through the examples of the 1893 Malatya, 1971 and 2003 Bingöl and 2020 Sivrice earthquakes
TUĞBANUR ÇİÇEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem MühendisliğiSakarya ÜniversitesiAfet Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT UTKUCU
- Türkiye'de meydana gelen Kahramanmaraş depremlerinde yapay zeka ve dijital teknolojilerin kullanımının incelenmesi
Examining the use of artificial intelligence and digital technologies in the Kahramanmaraş earthquakes in Turkey
ELİF BALBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Yönetim Bilişim SistemleriUfuk ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALAATTİN PARLAKKILIÇ
- Deprem parkı için uygun kriterlere göre yer seçiminin van kenti ölçeğinde irdelenmesi
Examination of the location selection according to the suitable criteria for the earthquake park on the scale of van city
AJAR BASKIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Peyzaj MimarlığıVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERAN AŞUR
- Using twitter for situational awareness after an earthquake: The roles of text categorization and location information
Deprem sonrası durumsal farkındalık için twıtter kullanımı: Metin kategorizasyonunun ve konum bilgisinin rolü
NAZMİYE ELİGÜZEL
Doktora
İngilizce
2021
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CİHAN ÇETİNKAYA
PROF. DR. TÜRKAY DERELİ