Anadolu Selçuklu Dönemi balık figürlerinin on iki hayvanlı Türk takvimi üzerinden incelenmesi ve çağdaş seramik sanatı uygulamaları
An examination of fish figures from the Anatolian Seljuk period through the twelve-animal Turkish calendar and their applications in contemporary ceramic art
- Tez No: 1020378
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMALETTİN SEVİM
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Anadolu Selçuklu Devleti, Türk çini sanatı, Turkish tile art
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Anadolu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Seramik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Seramik Sanat Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Anadolu Selçuklu Dönemi'nin taş kabartmalarında, çini sanatında ve alçı malzemesinde kullanılan balık figürleri On İki Hayvanlı Türk Takvimi baz alınarak incelenmiştir. Bu doğrultuda astronomi bilimi ve zaman kavramının insanlık ve yaşayış üzerindeki etkileri araştırılarak, takvimin nasıl oluşturulduğu ele alınmıştır. Apaçıktır ki insanlık tarihinin başlangıcından itibaren gökyüzü merak konusu olmuş ve bu amaçla insanoğlu gök hareketlerini yakından incelemeye koyulmuştur. İnsanlığın bu merak ve araştırma olgusu onların astronomiye ilişkin birçok mimari inşa etmelerini, ön görülerin yapılmasını ve bunları yazılı ve sözlü kaynaklara aktarmalarını sağlamış ve tüm bu gelişmeler birçok farklı malzemede ikonografilerin ortaya çıkmasıyla şekillenmiştir. Bu doğrultuda geçmiş uygarlıklar gökyüzü hareketlerinden yola çıkarak takvimler üretmiş ve bu takvimin her bir yılına bir hayvan ismini vermişlerdir. Zamanı sistemli bir şekilde kullanmayı seçen toplumlardan biri de Türklerdir. Bu çalışmaya konu olan Anadolu Selçuklu Dönemi'nde farklı malzemelerde yapılan ve bazı uygulamalarda gezegenlerle birlikte bezenen balık figürleri, burç sistemi içerisinde ele alınarak, eksiklik olan bu alana katkı sağlaması amaçlanmıştır. Böylece Anadolu Selçuklu Dönemi'nde yapılan balık figürlerinin hangi açıdan ele alındığı, gökyüzü kombinasyonlarını nasıl yansıttığı, gezegenlerle ve diğer burç hayvanlarıyla birlikte resimlenen balık figürlerinin hangi anlamları yüklendiği, balık yıllarında doğada, insanlarda ve insanların yaşam tarzlarında neler görüldüğü hakkında bilgiler saptanmaya çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study examines fish figures used in stone reliefs, tile art, and plasterwork of the Anatolian Seljuk period, based on the Twelve Animal Turkish Calendar. Accordingly, the effects of astronomy and the concept of time on humanity and life are investigated, and the creation of the calendar is explored. It is clear that the sky has been a subject of curiosity since the beginning of human history, and humankind has therefore begun to closely examine celestial movements. This curiosity and research led humanity to construct many architectural works related to astronomy, make predictions, and record these in written and oral sources. All these developments have resulted in the emergence of iconography in many different materials. In this context, past civilizations produced calendars based on celestial movements and named each year after an animal. One of the societies that chose to use time systematically is the Turks. This study examines fish figures from the Anatolian Seljuk period, made in various materials and sometimes adorned with planets, within the context of the zodiac system, aiming to contribute to this area of lacking research. Thus, this study attempts to ascertain the perspectives from which fish figures were depicted during the Anatolian Seljuk period, how they reflected celestial combinations, the meanings attributed to fish figures depicted alongside planets and other zodiac animals, and what was observed in nature, among people, and in people's lifestyles during the Year of the Fish.
Benzer Tezler
- Kubad-Abad Saray çinilerinde ki mitolojik hayvan figürlerinin farklı baskı yöntemleri kullanılarak farklı malzemeler üzerindeki uygulamalarının karşılaştırılması
Comparison of the applications of mythological animal figures in Kubad-Abad Palace tiles on different materials using different printing methods
ARZU GÖK ÖZEL
- Orta Asya'dan Doğu Avrupa'ya erken devir Türk sanatında geyik figürleri
Deer figures in early period Turkish art from Central Asia to Eastern Europe
AÇELYA DURSUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. J. ÖZLEM OKTAY ÇEREZCİ
- Beylikler Dönemi mimarisinde taş süsleme 1300-1435 (2 cilt)
The Architectural decoration of the principalities 1300-1435
MUHAMMET GÖRÜR
Doktora
Türkçe
1999
Sanat TarihiHacettepe ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF.DR. AYNUR DURUKAN
- Ortaçağda Denizli (Selçuklu ve İnançoğulları Dönemi)
Denizli in Middle Age (Period of Seljuk and İnançogulları)
MUSTAFA YILMAZ
- Selçuklular Döneminde Mevlânâ ailesinin devlet bürokratları ile ilişkileri
The relationship between the Mawlana's family and the Seljuk State bureaucracy during the Seljuk era
RİDVAN ÇOLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
TarihAfyon Kocatepe ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM BALIK