Zihin yetersizliği olan öğrencilerin istihdamsürecine hazırlanmasında video model yöntemiile sosyal beceri öğretimi: Karma yöntemaraştırması
Teaching social skills via video modeling in preparation for the employment process for students with intellectual disabilities: A mixed-methods research study
- Tez No: 1020491
- Danışmanlar: PROF. DR. İLKNUR ÇİFCİ TEKİNARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Sosyal beceri, Özel eğitim, Social skill, Special education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Özel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Zihin Engelliler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin istihdam sürecinde gerekli görülen sosyal beceri öğretimi yapılmıştır. Bu amaçla öncelikle istihdam edilebilirliklerini arttırabilmeye yönelik gerekli sosyal beceri belirlenmiştir. Belirlenen sosyal beceriler arasında yer alan“olumsuz durumların bildirilmesi”becerisinin video modelle öğretiminin etkililiği sınanmıştır. Öğretimi gerçekleştirilen olumsuz durumların bildirilmesi sosyal becerisinin kalıcılığı ve farklı ortamlara genelleme durumları değerlendirilmiştir. Araştırma karma yöntem araştırmasının keşfedici sıralı deseni kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın ilk aşamasında nitel araştırma yöntemlerinden yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Zihin yetersizliği olan bireylerin işveren ve yöneticileri, iş arkadaşları ve sınıfında kaynaştırma öğrencisi bulunan meslek lisesi öğretmenlerinin görüşlerine başvurulmuştur. İkinci aşamada,“Olumsuz durumların bildirilmesi”video modelle öğretilmiştir. Tek denekli araştırma yöntemlerinden katılımcılar arası yoklama evreli çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın üçüncü aşamasında araştırmaya katılan zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin ve öğretmenlerinin gerçekleştirilen öğretime ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Araştırmanın ilk bulgusunda işveren ve yöneticiler, iş arkadaşlarının yanı sıra öğretmenlerin de görüşleri doğrultusunda istihdam edilebilme için gerekli sosyal beceriler belirlenmiştir. Bunlar; zihin yetersizliği olan bireylerin iş hayatında olumsuz durumların bildirilmesi, verilen görevlerin anlaşılmaması, nezaket kuralları, iletişim ve ifade becerilerinde yaşadıkları güçlüklerle baş edebilmesi. Hafif düzeyde zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinde olumsuz durumların bildirilmesi sosyal becerisinin öğretiminde video modelle öğretim yönteminin etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bulgular ayrıca, zihin yetersizliği olan lise öğrencilerinin ve öğretmenlerinin video modelle öğretim yönteminin tercih edilen, olumlu, etkili bulunan ve farklı becerilerin öğretiminde kullanılabileceği yönünde görüşleri ortaya koymuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, social skills considered necessary in the employment process were taught to high school students with intellectual disabilities. For this purpose, the social skill required to increase their employability was first determined. Among the identified social skills, the effectiveness of video modeling in teaching the skill of“reporting adverse situations”was examined. The maintenance of the social skill of reporting adverse situations following instruction and its generalization across different settings were also evaluated. The study was conducted using the exploratory sequential design of mixed methods research. In the first phase of the study, the semi-structured interview technique, one of the qualitative research methods, was used. The views of employers and managers of individuals with intellectual disabilities, their co-workers, and vocational high school teachers who had inclusion students in their classrooms were sought. In the second phase, the skill of“reporting adverse situations”was taught through video modeling. A multiple probe design across participants, one of the single-subject research methods, was used. In the third phase of the study, the views of the high school students with intellectual disabilities who participated in the study and of their teachers regarding the implemented instruction were determined. The initial findings of the study revealed the social skills necessary for employability based on the views of employers and managers, co-workers, and teachers. These skills included reporting adverse situations in working life, expressing when assigned tasks were not understood, observing rules of politeness, and coping with difficulties in communication and self-expression experienced by individuals with intellectual disabilities. It was concluded that video modeling was effective in teaching the social skill of reporting adverse situations to high school students with mild intellectual disabilities. The findings also revealed that both high school students with intellectual disabilities and their teachers viewed video modeling instruction as a preferred, positive, and effective instructional method that could be used to teach different skills.
Benzer Tezler
- Zihin yetersizliği olan öğrencilerin okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesinde tekrarlı okuma ve öykü haritası stratejilerinin karşılaştırılması
Comparison of repeated reading and story-mapping strategies on improving reading comprehension skills of students with intellectual disabilities
GÖKSEL CÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİFE YÜCESOY ÖZKAN
- Zihin yetersizliği olan öğrencilerin devam ettiği destek eğitim odası hizmetine yönelik bir durum çalışması
A case study for resource room service attended by students with intellectual disability
DİDEM GÜVEN
Doktora
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYSUN ÇOLAK
- Zihin yetersizliği olan öğrencilerin okuduğunu anlama sürecinde kullanılan öğretmen uygulamalarının incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ABDURRAHMAN UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimUluslararası Kıbrıs ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CAHİT NURİ
PROF. DR. HAKAN SARI
- Zihin yetersizliği olan öğrencilerin problem davranışlarının azaltılmasında küçük grupta uygulanan koşula dayalı olmayan pekiştirme uygulamasının etkililiği
The effectiveness of noncontingent reinforcemenet provided insmall group instructional arrangement to decrease problem behaviors of students with instructional disabilities
ALİ ŞENKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBursa Uludağ ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM TOPER
- Genel eğitim sınıflarındaki zihin yetersizliği olan öğrencilerin kendini yönetme stratejilerini kullanmalarının dersle ilgilenme davranışı üzerindeki etkililiği
The effectiveness on on task behaviour the usage of the self management strategies by the students with intellectual disabilities in general education classes
DERYA KOCABIYIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF SAZAK PINAR