Türk ve İslâm hukukunda beşerî tıbbî ürün tanıtımı ve idârî denetim
The promotion of medicinal products for human use in Turkish and Islamic law and administrative supervision
- Tez No: 1020643
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELİKŞAH AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, beşerî tıbbî ürün tanıtımının Türk hukukundaki idârî denetimini hem mer'î hukuk hem de İslâm hukuku perspektifinden karşılaştırmalı biçimde ele almaktadır. Söz konusu denetim, TİTCK ile Reklam Kurulu'ndan müteşekkil sui generis bir ikili yapı sergilemekte olup bu yapı Türk hukuku literatüründe müstakil bir incelemenin konusu yapılmamış bulunmaktadır; çalışma mezkûr boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır. Çalışmada nitel hukukî analiz yöntemi benimsenmiş; birincil kaynak olarak yürürlükteki mevzûat ve yargı kararları, ikincil kaynak olarak ise yerli ve yabancı öğreti esas alınmıştır. Tez üç bölümden müteşekkildir: birinci bölümde beşerî tıbbî ürün tanıtımının hukukî çerçevesi, ikinci bölümde ihlâl türleri, yaptırımlar ve Reklam Kurulu'nun 2024-2025 dönemine ait kararları, üçüncü bölümde ise ilâç tanıtım faâliyetleri İslâm hukuku ilkeleri çerçevesinde incelenmiş; hekim-ilâç firması ilişkisinin fıkhî ve etik boyutları ortaya konulmuştur. Çalışmanın başlıca bulguları şunlardır: BTÜTFHY kapsamlı bir normatif çerçeve oluşturmakla birlikte dijital platform boşluğu ve yaptırımların muhâtabına ilişkin yasal dağınıklık yapısal zâfiyetler olarak öne çıkmaktadır. Reklam Kurulu kararları BTÜTFHY'nin kapsam dışında bıraktığı gri alanı gıda mevzuatı aracılığıyla doldurmakta; ancak yaptırımlara dâir tutarsızlıklar caydırıcılık işlevini zayıflatmaktadır. İslâm hukuku ilkeleri ile pozitif hukuk normları aynı amacı paylaşmakla birlikte aynı kuralları öngörmemekte; sedd-i zerîa başta olmak üzere pek çok ilke, pozitif hukuktan daha katı bir tutum sergilemektedir. Her iki perspektif nihâyetinde tek bir tespitte ittifak etmektedir: reçeteleme bağımsızlığının güvencesi bireysel vicdanda değil, kurumsal düzenlemede aranmalıdır.
Özet (Çeviri)
This study examines the administrative oversight of pharmaceutical product promotion in Turkish law from a comparative perspective encompassing both positive law and Islamic law. The oversight in question exhibits a sui generis dual structure composed of the Turkish Medicines and Medical Devices Agency (TITCK) and the Advertisement Board — a structure that has not previously been subjected to independent analysis in Turkish legal literature; the study aims to fill this gap. The study employs qualitative legal analysis; primary sources consist of legislation and judicial decisions, while secondary sources comprise domestic and foreign legal doctrine. The thesis consists of three chapters: the first examines the legal framework governing pharmaceutical promotion; the second addresses violation types, sanctions, and Advertisement Board decisions from 2024-2025; the third evaluates pharmaceutical promotion activities through Islamic law principles, and examines the jurisprudential and ethical dimensions of the physician-pharmaceutical industry relationship. The principal findings are as follows. While the Regulation on Promotional Activities of Medicinal Products for Human Use establishes a comprehensive normative framework, the absence of digital platform regulation and legislative fragmentation regarding the subjects of sanctions constitute structural deficiencies. Advertisement Board decisions fill the regulatory grey area left by the regulation through food legislation; however, inconsistencies in sanctions undermine deterrence. Islamic law principles and positive law norms share the same purpose but do not prescribe the same rules; several principles, sadd al-dhara'i in particular, adopt a stricter stance than positive law. Both perspectives ultimately converge on a single conclusion: the guarantee of prescribing independence must be sought not in individual conscience but in institutional regulation.
Benzer Tezler
- İslâm ve Türk ceza hukukuna göre suç genel teorisinde suçun manevi unsuru
Moral element of crime in the general theory of crime according to Islamic and Turkish criminal law
MUHAMMED TEVFİK TORTOP
Doktora
Türkçe
2024
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEKİ YAKA
- Türk Medeni Kanununda mal rejimi sözleşmesinin ve seçimlik mal rejimlerinin İslam hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the property regime contract and optional property regimes in the Turkish Civil Code in terms of Islamic law
MERVE YİĞİTOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ RIZA AKGÜN
- İslam hukukunda yasama yetkisi ve Şerʻî cevaz düşüncesiyle ilişkisi
Legislative authority in Islamic law and its relation to the thought of lawful permissible
REMZİ AKYEL
Doktora
Türkçe
2022
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILDIRIM
- İslâm ceza hukukunda fitne
Fitna in Islamic criminal law
GÜLİSTAN İSEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YÜKSEL SALMAN