İnsan merkezli yaklaşımdan doğa merkezli yaklaşıma: Hayvan haklarını yeniden düşünmek
From an anthropocentric approach to an ecocentric approach: Rethinking animal rights
- Tez No: 1020687
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET KANATLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hitit Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset ve Sosyal Bilimler Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsan merkezli yaklaşımdan doğa merkezli yaklaşıma incelemeler yaparak hayvan haklarını yeniden değerlendirip farkındalık sağlamaktır. Hayvan hakları denildiği zaman insanların sahip olduğu birtakım haklardan farklı olarak hayvanların ekosistem içerisinde sağlıklı bir şekilde yaşamını sürdürebilmesi için sağlanması gereken haklar olarak algılanmaktadır. Hayvanların da tıpkı insanlar gibi düşünebilme, acı çekme, hissedebilme özellikleri mevcuttur. Hayvan hakları insanların empati yapmak suretiyle birer canlı varlık olarak kabul görüp; acıya, şiddete, istismara maruz kalmaması yönünde olamalıdır. Bu hak kavramı hayvanlar ile insanların eşit konuma getirmemektedir. Hayvanların hakları, özgür bir şekilde yaşamlarını sürdürmeleri ve ticari meta konumunda olmamaları anlamlarını taşımaktadır. Bu kapsamda hayvan haklarının düşünsel tekrar yorumlayıp, önemini ortaya koymaktır. İnsan merkezci yaklaşımdan doğa merkezli yaklaşımın konuları, süreçleri ve alt dalları, hayvan hareketinin düşünsel temelleri, gelişimleri ve hayvan haklarının yeniden değerlendirmek, konularıyla sınırlandırılmıştır. Bu çalışmada araştırmanın verileri literatür tarama aracılığı ile toplanmıştır. Çeşitli teorisyenler ve bilim adamlarının görüşlerine yer verilmiştir. Bu çalışmada hayvan hakları savunucularının görüşlerini ele alıp birbirleri ile farklarını ortaya koymakla birlikte onların insan-merkezciliğe yöneltikleri temel eleştirilerine de değinilmiştir. Burada hayvan hakları savunucularının insan merkezci düşünce biçimine getirdiği en temel eleştiri etiğin sınırlarının genişletilmesi gerekliliğidir. Ancak burada hayvan hakları savunucularının insan-merkezci düşünce biçimine getirdikleri eleştirilerin aynısını onlara da getirmek mümkün gözükmektedir. Bu bakımdan bu düşünürlerin eleştirdikleri düşünce biçiminden kurtulamadıklarını görmekteyiz. Hayvan üzerindeki hak konusunun hayvanların hukuki sınıflandırmasına göre her sınıf bakımından ayrı ayrı ele alınması ve hukuki nitelemenin yapılması gerekir. Hayvan hakları konusundaki geleneksel kabullerimiz ve önyargılarımızı değiştirmek ve ahlaki düşünme biçimimiz konusunda bir farkındalık yaratmak üzere ele alınmıştır. İnsan, doğal çevre ve hayvan ilişkilerinin etik açısından durumu, genel hatlarıyla kavramsal çerçeve içerisinde ele alınmaya çalışılmıştır. Tarihsel sürece bakıldığında, insan merkezci etik anlayışı ekolojik düzende çeşitli yıkımlara neden olmuştur, bu nedenle hayvan etiği ve hayvan hakları konusu yeniden gündeme gelmiş ve bu alandaki sorgulamalar önem kazanmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to re-evaluate and raise awareness about animal rights by examining the shift from an anthropocentric to a nature-centered approach. Animal rights are understood as rights that must be provided for animals to live healthily within the ecosystem, unlike the rights that humans possess. Animals, like humans, have the capacity to think, suffer, and feel. Animal rights should be based on empathy, recognizing animals as living beings and ensuring they are not subjected to pain, violence, or abuse. This concept of rights does not place animals and humans on equal footing. Animal rights mean that they should live freely and not be treated as commercial commodities. Within this scope, the study aims to reinterpret animal rights intellectually and highlight their importance. The topics, processes, and sub-branches of the shift from an anthropocentric to a nature-centered approach, the intellectual foundations and developments of the animal movement, and the re-evaluation of animal rights are limited to these subjects. Data for this study was collected through a literature review. The views of various theorists and scientists are included. This study examines the views of animal rights advocates, highlighting their differences and addressing their fundamental criticisms of anthropocentrism. The most fundamental criticism animal rights advocates bring against anthropocentric thinking is the need to expand the boundaries of ethics. However, it seems possible to bring the same criticisms against them as they bring against anthropocentric thinking. In this respect, we see that these thinkers have not been able to escape the very way of thinking they criticize. The issue of rights over animals needs to be addressed separately for each class according to the legal classification of animals, and a legal characterization must be made. This study aims to change our traditional assumptions and prejudices regarding animal rights and to create awareness about our moral thinking. The ethical status of human, natural environment, and animal relations has been addressed within a general conceptual framework. Looking at the historical process, the anthropocentric ethical understanding has caused various destructions in the ecological order; therefore, the issue of animal ethics and animal rights has come to the forefront again, and inquiries in this field have gained importance.
Benzer Tezler
- Tarım ve gıda etiği bağlamında insan-doğa ilişkisinin yeniden kurgulanması
Reconstruction of human-nature relationship in the context of agriculture and food ethics
BURÇİN ÇOKUYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
FelsefeMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiFelsefe Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ OSMAN GÜNDOĞAN
- Rights of future generation: Right to environment and access to natural resources
Gelecek nesillerin hakları: Çevre hakkı ve doğal kaynaklara erişim
AFRA TEREN GÜRLÜLER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DEMİRHAN BURAK ÇELİK
- Manas Destanı'na ekoeleştirel bir yaklaşım
An eco-critical approach to the Epic of Manas
AHMET YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZEREN
- Posthümanist mimarlık üzerine kuramsal bir okuma: İnsan ve insan dışı varlıklar arasında mekânsal ontolojiler ve ilişkisel ekolojiler
A theoretical reading on posthumanist architecture: Spatial ontologies and relational ecologies between human and non-human entities
AZİZE YAVAŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
AntropolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TOLGA SAYIN
- Faruk Duman'ın öykülerinde doğa algısı
Nature perception in Faruk Duman's stories
NUR SÜMEYYE CELAYIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıFırat ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUTLU DEVECİ