Jeopolitik ve ekonomik belirsizlik risklerinin Türkiye turizmine etkileri
Effects of geopolitical risk and economic policy uncertainty on tourist arrivals in Türkiye
- Tez No: 1020706
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEYNEL ABİDİN ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Turizm, Economics, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı, Turizm Talebi, Turist Sayısı, Jeopolitik Risk, Ekonomik Politika Belirsizliği, VAR Analizi, Genelleştirilmiş Etki-Tepki Fonksiyonu, Turizm, Turizm Bakanlığı, Turizm endüstrisi, Turizm faaliyetleri, Turizm politikası, Turizm potansiyeli, Turizm sektörü, Turizm türleri, Turizm şokları, Ministry of Culture and Tourism of the Republic of Türkiye, Tourism Demand, Tourist Arrivals, Geopolitical Risk, Economic Policy Uncertainty, VAR Analysis, Generalized Impulse Response Function, Tourism, Ministry of Tourism, Tourism industry, Tourism activity, Tourism policy, Tourism potential, Tourism sector, Tourism species, Tourism shocks
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Politikası Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Türkiye'ye gelen yabancı turist sayısının jeopolitik riskler ve ekonomik belirsizlik şoklarından nasıl etkilendiğini incelemektedir. Çalışma, Türkiye'ye özgü jeopolitik risk (GPRCT), küresel jeopolitik risk (GPR) ve ekonomik politika belirsizliklerinin (EPU) turist sayısına olan etkilerini analiz etmektedir. Ampirik analiz, 1987-2025 yılları arasındaki aylık verilerle gerçekleştirilmiş olup, turist sayısı verisi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Elektronik Veri Dağıtım Sistemi'nden (EVDS) alınmıştır. Jeopolitik risk endeksleri (GPRCT ve GPR) Caldara ve Iacoviello (2022) tarafından, ekonomik politika belirsizliği göstergeleri (EUEPU ve USEPU) ise Baker, Bloom ve Davis (2016) tarafından geliştirilmiş olup ilgili veri tabanlarından temin edilmiştir. Mevsimsel etkiler STL (LOESS tabanlı mevsimsel-trend ayrıştırma) yöntemiyle ayrıştırılmıştır. Analizde değişkenler arasındaki dinamik etkileşimleri ve şok aktarım mekanizmalarını incelemek amacıyla Vektör Otoregresyon (VAR) modeli tercih edilmiştir. Genelleştirilmiş etki-tepki fonksiyonları (GIRF) kullanılarak şokların etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Bulgular, Türkiye'ye özgü jeopolitik riskin ülkeye gelen turist sayısında yaklaşık %40-45 düzeyinde kalıcı bir düşüşe yol açtığını, küresel jeopolitik riskin ise %10-15 arasında kalıcı bir artışa neden olduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanında ABD Ekonomik Politika Belirsizliği'nin (USEPU) ülkeye gelen turist sayısında %5-10 arasında bir azalmaya yol açarken, Avrupa Ekonomik Politika Belirsizliği'nin (EUEPU) ise ülkeye gelen turist sayısına anlamlı bir etki yaratmadığı saptanmıştır. Politika önerileri, Türkiye'ye özgü jeopolitik risklerin azaltılması, küresel risklerin fırsata dönüştürülmesi ve ekonomik belirsizliklerin etkilerinin sınırlandırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca risk göstergelerinin izlenmesi ve erken uyarı sistemlerinin kurulması gerektiği ifade edilmiştir. Bu çerçevede tez, Türkiye turizminin sürdürülebilirliğini sağlamak için kapsamlı bir politika çerçevesi oluşturulması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the number of foreign tourists visiting Türkiye is affected by geopolitical risks and economic policy uncertainty shocks. The study analyzes the effects of Türkiye-specific geopolitical risk (GPRCT), global geopolitical risk (GPR), and economic policy uncertainty indicators (EUEPU and USEPU) on tourist arrivals. The empirical analysis was conducted using monthly data covering the period 1987-2025, with tourist arrival data obtained from the Electronic Data Distribution System (EVDS) of the Central Bank of the Republic of Türkiye (CBRT). The geopolitical risk indices (GPRCT and GPR) were developed by Caldara and Iacoviello (2022), and the economic policy uncertainty indicators (EUEPU and USEPU) by Baker, Bloom and Davis (2016), with all series retrieved from their respective online databases. Seasonal effects were decomposed using the STL (Seasonal-Trend decomposition using LOESS) method. A Vector Autoregression (VAR) model was employed to capture the dynamic interactions and shock transmission mechanisms among variables, and the effects of shocks were examined in detail using Generalized Impulse Response Functions (GIRF). The findings reveal that Türkiye-specific geopolitical risk leads to a permanent decline of approximately 40-45 percent in tourist arrivals, while global geopolitical risk generates a permanent increase of 10-15 percent. While US Economic Policy Uncertainty (USEPU) was found to reduce tourist arrivals by 5-10 percent, European Economic Policy Uncertainty (EUEPU) was found to have no statistically significant effect on tourist arrivals. The policy recommendations emphasize the need to mitigate Türkiye-specific geopolitical risks, transform global risks into competitive opportunities, and limit the adverse effects of economic uncertainty on tourism demand. It is further highlighted that systematic monitoring of risk indicators and the establishment of early warning mechanisms are essential. In this context, the thesis demonstrates that a comprehensive policy framework is required to ensure the long-term sustainability of Türkiye's tourism sector.
Benzer Tezler
- Ekonomik büyümenin seçilmiş risk göstergeleriyle analizi: Türkiye örneği
Analysis of ecenomic growth with selected risk indicators: Evidence from Turkey
GÜROL AYTÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
EkonomiBeykent Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ETHEM SONER ÇELİKKOL
- Dynamic interactions and volatility analysis between stock prices and exchange rates in Türkiye: Evidences with ARDL NARDL and ARCH models (2020-2024)
Türkiye'de hisse senedi ve kur fiyatları arasında dinamik etkileşimler ve volatilite: ARDL, NARDL ve ARCH modelleri
NAZİR AHMAD MUJADDADI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Maliyeİstanbul Ticaret ÜniversitesiFinans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SITKI SÖNMEZER
- Türkiye'nin ikinci dünya savaşı aktif tarafsızlık politikasının savunmacı realizm teorisi bağlamında incelenmesi
Analysis of Turkey's active neutrality policy in the second world war in the context of defensive realism theory
FIRAT ÜNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası İlişkilerİstanbul Aydın ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET CEM OĞULTÜRK
- Kömür gazlaştırma ürünlerinin gerçek opsiyonlar yöntemi ile değerlemesi
Real options valuation of coal gasification products
METİN AKTAN
Doktora
Türkçe
2020
Maden Mühendisliği ve MadencilikHacettepe ÜniversitesiMaden Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH ERHAN TERCAN
- Değişen tehdit algılamaları ve Türkiye'nin ulusal güvenliğine yansımaları
Changing threat and reflection to national security of Turkey
MUHAMMET LÜTFÜ UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Uluslararası İlişkilerİnönü ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ. S. MUSTAFA ÖNEN